Ekologııa – el amandyǵy

Aqtaýdaǵy halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııada basty taqyryptyń biri boldy Aqtaýda Qazaqstan Táýelsiz­digi­niń 20 jyldyǵy aıasynda «Qazaq­stan­nyń munaı-gaz kesheniniń qazirgi tańdaǵy problemalary» atty ha­lyq­aralyq ǵy­­lymı-praktıkalyq konferensııa ótti. Oǵan Qazaqstan, Reseı, Ázir­baı­jan men Fınlıandııa elderiniń belgili ǵa­lym­dary, elimizdegi irgeli munaı-gaz ón­dirýshi kom­panııalardyń basshy­la­ry qatysty. Oblys ákimi Qyrym­bek Kó­sherbaev óz sózinde atalmysh bas­qosý­dyń Mańǵystaýda ótkizilýiniń  ózin­dik sebebi bar ekenin aıtty. О́ıt­keni ob­lysta respýblıka boıynsha ón­­diri­le­tin munaıdyń 14 paıyzy, ta­bıǵı gaz­dyń 11 paıyzy alynady. Son­daı-aq bul kúnderi qarqyndy ıgerile basta­ǵan teńizdegi munaı-gaz kenishterine asa qajetti shıkizattardyń mol qory bar. Mysaly, ulýtastyń 90,5 paıyzy osy aımaqta bolsa, to­pyraqtyń sırek kezdesetin túr­leri­niń ózi 83 paıyzdy quraıdy eken. Mańǵystaý qazirde kó­mir­sýtegi shı­ki­zatyn barlaýdy, ón­di­rý­­di, tasy­mal­daýdy ekologııalyq zert­teý­lerdi jú­ze­ge asyrýda da túrli elder ara­synda geologııa ǵylymynyń ózara baıla­nysy men yqpaldastyǵyn úı­les­­tirý­de de tájirıbe alańyna aına­lyp kele jatyr. Konferensııada «QazMunaıGaz» UK» AQ bas dırektory E.Marabaev Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sek­torynyń munaı-gaz ken oryndaryn ıgerý barysyndaǵy problemalar týraly, máskeýlik ǵalym, I.Gýbkın atyndaǵy memlekettik munaı-gaz ýnı­versıtetiniń professory V.Grıgýleskıı Meksıka shyǵanaǵyndaǵy bolǵan oqıǵany tehnologııalyq tal­daý­dyń qo­rytyndylary jáne Kaspıı teńi­zin­de jumys isteıtin kom­pa­nııalar­dyń osy oqıǵadan tıisti qo­ry­tyn­dy­sy, alatyn sabaqtary jaı­ly áńgime­lese, Baký men Ýfadan kelgen ǵalym-mamandar ónim óndirý kezinde túrli oqıǵalardy boljaý jaıly oı-pikir­lerin ortaǵa saldy. Qazaqstandyq ǵa­lymdardyń sóz­derin­de ilespe gazdy shyǵarýdy za­lal­syzdandyrý, sondaı-aq Mańǵys­taý­daǵy munaı-gaz ken oryn­daryn­daǵy kólbeý burǵylaýdyń ádis-tásilderi jaıly sóz boldy. Jalpy,  osy basqosýda teńiz baı­ly­ǵyn ıgerýdegi problemalarmen qa­tar kómirsýtegin ónerkásiptik ón­dirý­ge daıyndyq kezinde jaǵalyq ınfra­qu­rylymdardy qalyptas­tyrý­dyń da or­ny erekshe ekendigi jáne  ol ju­mys­tar­da qorshaǵan ortany qorǵaý, ekolo­gııa­n­y saqtaýdy qamtamasyz etý basty nazarda bolý qajettigi keńinen sóz boldy. Jolaman BOShALAQ. Aqtaý.