«Kaýstık» – jańa hımııa zaýyty

Elimiz boıynsha  2014 jylǵa deıin iske asyrylatyn  294 ınvestısııalyq jobanyń  ınvestısııalar kólemi 1 trıllıon teńgeni quraıtyn 103 jobasyn bizdiń óńir usynyp otyrǵan kórinedi. Bul  bolashaq arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń aýmaǵynda iske asyrylmaqshy. О́ndiristi óńirde  ekonomıkalyq aımaq qurý týraly oblys ákimi Baqytjan Saǵyntaevtyń usynysy  qoldaý tapty. Ekonomıkalyq aımaq  oblys ortalyǵyndaǵy  «Kaýstık» AQ tóńireginde qury­lyp, oǵan germanııalyq kompanııa basqarýshy retinde tańdalady. Jaqynda olar oblysqa jumys saparymen kelmekshi. Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq da­mýdyń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda oblysta aldaǵy jyldary 11 joba júzege asatyn bolady. Osy jobalardyń biri oblys ortalyǵyndaǵy «Kaýstık» aksıonerlik qoǵa­myna qarasty jańa hımııa zaýyty.  Jańa deıtinimiz, zaýyt burynǵy hımııa zaýytynyń negizinde qurylǵanymen, qazir óndiris orny bolyp qaıtadan jańaryp, qalyptasyp otyr. Buryn synap qoldaný arqyly ónim óndiretin zaýyttyń atyn estigende árkim-aq tiksinip qalýshy edi. Al, qazir óndirisin alǵa bastyr­ǵan  jańa jobaǵa,  ınnovasııaǵa, ekologııalyq qaýipsizdikti saqtaýǵa qaraı bet burǵan jańa zaýyt ómirge keldi. Zaýyt mamandarynyń aıtýlarynsha, kaýstıkalyq untaq jáne hlor óndiristeri burynǵydaı synap paıdalaný ádisimen emes, endi membrandy tehnologııa júıe­sinde jasalady. Membrandy ádis ıta­lııa­lyq «Uhdenora» kompanııasynyń qural-jabdyqtary negizinde qoldanylady.   Mamandar zamanaýı tehnologııanyń nátıjesinde ónimniń sapasy ǵana artyp qoımaı, sonymen birge, energııa únemdeýge de bolatynyn aıta­dy. Ekinshiden, jergilikti turǵyndardy  alań­datatyn qorshaǵan orta, aýa tazalyǵy máse­lesine keletin bolsaq, jańa óndiristiń ekolo­gııalyq qaýipsizdigi arnaıy sertıfıkat júıe­si­men anyqtalypty. Eger qorshaǵan ortaǵa qaýiptiligi  dáleldengen bolsa, qarjy ıns­tı­týttary  bul jobany qoldamaıtyn edi, ony júzege asyrýǵa qatys­pas edi, deıdi zaýyt basshylyǵy. Jeke menshik óndi­ris orny bolyp qu­ryl­ǵan kúnnen bastap óndiris orny atyna zaty saı hımııalyq ónimder shyǵarýdy maqsat etti. Bir jyl ishinde eskiden jańa jasaldy. Ekinshiden,  zaýytqa kerekti shıkizat  oblys aýma­ǵyndaǵy tuzdy kólderden alynatyn boldy. О́n­diristiń ónimderi sanalatyn suıyq hlor, tuz qyshqyly jáne natrıı gıpohlorıt  qura­myn zertteý, tekseris-taldaýlardan ótedi. Mun­da kádimgi as tuzyn paıdalanatyn bola­dy. Arnaıy jolmen kelip túsken shıkizat birneshe kezeńnen turatyn óńdeýden ótkizi­lip, sońynda joǵaryda atalǵan ónim túrle­rine aınalady. Bul ónimder negizinen elimizdegi «Qaz­atomprom», «TeńizShevroıl», «Qazaqstan alıýmınııi», «ArselorMıttalTemirtaý» sekildi belgili kompanııalarǵa jiberildi. Elimizdegi paıdalanýshylardan artylǵan ónim eks­portqa da shyǵarylady. Sóıtip,  qýattylyǵy jylyna 30 myń tonna bolatyn  hlor, kaýstı­kalyq soda óndirý jobasy qolǵa alyndy. Aldaǵy mamyr aıynda tolyq qýatynda iske qosylatyn kásiporyn jylyna ydys-quty­lar­ǵa quıylǵan 12 myń tonna suıyq hlor eritindisin,  20918 tonna natrıı gıpohlorıtin, 12 myń tonna turmystyq salada qolda­nylatyn aǵartqysh suıyqtar, 30 myń tonna kaýstıkalyq soda, 6,6 myń tonna natrıı gıpohlorıtin, 9,7 myń tonna hlor eritindilerin, 45 myń tonna tuz óndiredi. Bul kúnderi óndiris ornynda 400-deı adam eńbek etedi. Jobanyń jalpy quny – 16,2 mlrd. teńge. Zaýytqa kelgende bizdi qýantqany – óndi­riste qazaq jastarynyń kóbeıgeni. Solardyń biri Azamat Ábdirahmanov tehnıkalyq joǵa­ry oqý ornyn bitirgen soń  jas maman retinde  zaýytqa kelipti. Is tetigin biletin, sheteldik jańa tehnologııa boıynsha jumys ja­saıtyn  jastarymyzdyń óndiriske kelýleri qýanyshty. Basqarma tóraǵasy Erkin Ámirha­nov jýrnalısterge bergen suhbatynda hlor-silti óndirisin quryp jańa zaýyt qurylysy turaqty jumys jasaý úshin qajetti ınfra­qurylymnyń jáne alańdardyń bolýyna, negizgi shıkizat – az tuzynyń qoljetimdiligine, bilikti kadrlardyń bolýyna basty nazar aýdarǵandaryn aıtyp ótti. О́ıtkeni, bul zaýyt kaýstıkalyq soda men hlordy membrandyq tehnologııa boıynsha álemdik deńgeıdegi jańa óndiristik tehnologııalardy qoldanyp óndiretin birden-bir zaýyt ári ónimderi eko­lo­gııa­lyq jaǵynan taza bolady. Buryn bol­ma­ǵan jańa óndiristerdiń qurylýy ekonomı­ka­lyq belesterge,  sonymen birge, áleýmettiń san túrli máselelerin, sonyń ishinde, jumys­syzdyqty sheshýge septigin tıgizedi.  Jańa tehnologııalarǵa arqa súıeı otyryp,  shıkizat qana shyǵarmaı, ony óńdeýge de qol jetkizýde. Al, zaýyt qurylysyna qajet ınvestısııa­ny «Qazaqstannyń Damý banki» jáne «Ek­sımbank» aksıonerlik qoǵamdary bóldi.  Mundaı óndirister qazaqstandyq ónimniń bá­sekege qabilettiligin arttyryp, ekonomıka­lyq órleýimizge úles qosady. Sebebi atalǵan óndiris kásipkerliktiń basqa da túrleriniń damýyna qolaıly jaǵdaı týǵyzady. Bul óz kezeginde aımaqtaǵy shaǵyn jáne orta bız­nestiń damýyna serpin beredi. Jańa zaýyt­tyń iske qosylýymen jumysshylar sany da kóbeıedi degen sóz. Farıda BYQAI. Pavlodar.