Ala dop alamany

Erteń eli­­mizdiń bir­ne­she qa­la­­syn­da fýtboldan Qazaqstannyń HH chempıonaty ja­laýyn kóteredi. Bıylǵy maý­symǵa «Tobyl», «Aq­tóbe», «Qaı­rat», «Lokomotıv», «Ertis», «Shah­­ter», «Atyraý», «Jetisý», «Taraz», «Ordabasy» men birinshi lı­gadan kelgen «Vostok» pen «Qaı­sar» klýbtary qatysyp, jyl so­ńyna deıin myńnan tulpar, júz­den júırik shyqqan ko­man­dany anyq­taıdy. Olar ótken jyl­ǵy ereje boıynsha ár qaı­sy­sy 32 kezdesýden ótkizip, chempıo­nat­tyń ortasyna kelgende úzdik óner kórsetken komandalar 1-6, basqalary 7-12 oryn úshin kúsh sy­nasady. Sóıtip, al­tylyqqa ilik­ken komandalar ÝEFA-nyń chem­pıondar lıgasy, Eýropa lı­gasy sııaqty jarystarynyń irikteý syndaryna joldama alsa, 11-12 oryndy ıelengen komandalar birinshi lıgada alǵashqy eki oryn­dy alǵan komandalarmen oryn almastyratyn bolady. Jalpy, jankúıerler arasyn­da bıylǵy chempıonattyń ótken jylǵy maýsymǵa qaraǵanda qy­zyqty jáne tartysty ótedi deýshiler kóp. О́ıtkeni, koman­da­lar­dyń bári byltyrdan beri  jyly jaqtarda oqý-jattyǵý jıyn­da­ryn ótkizip, tájirıbeli oıyn­shy­lar men shet eldik legıonerlermen tolyǵyp, jańa maýsymǵa jaq­sy daıyndyqpen kelip otyr. De­genmen, elshilik jarysqa jaq­sy daıyndyqpen kelse de, qaı ko­mandanyń bıyl chempıon atana­ty­nyn aıtý qıyn. Qazir klýb­tarǵa jergilikti bıýdjet pen de­meýshilerdiń kómegimen qyrýar qar­jy bólinip, olardyń laıyqty óner kórsetýlerine bar jaǵdaı jasalýda. Máselen, Almatynyń «Qaırat» komandasyna ákimdik 700 mln. teńge kóleminde qarjy bólse, onyń demeýshisi «Qaz­RosGaz» kompanııasynyń klýbqa kórsetip jatqan kómegi qanshama. Almatylyqtar osyndaı qoldaý­dyń arqasynda ótken jyldan beri Qara teńizdi jaǵalap, osy kezge deıin 14 kezdesý ótkizdi. Sonyń beseýinde jeńiske jetse, 6 oı­yn­da teń oınap, 3 kezdesýde utyldy. Solaı desek te bıylǵy maýsymda chempıondyq ataqqa «Tobyl», «Aq­­tóbe» men «Lokomotıv» ko­man­dalarynyń talasý múmkindigi kóp. Al «Ertis» pen «Shahter» klýbtary taǵy da altylyqtan oryn alýǵa kúsh salatyny sózsiz. Sondaı-aq, «Qaırat», «Jetisý», «Or­dabasy» komandalary alty­lyq­qa kirýge úmitti. Bıylǵy maý­symnyń jumbaq komandasy retinde «Qaısar» men «Vostok» ko­man­dalaryn aıtýǵa bolady. О́t­ken jy­ly birinshi lıgada óner kór­setken bul eki komanda qazir qu­ramyn myqtap jasaqtap alaǵan­nan keıin Premer-lıgada laıyq­ty básekeles bolý úshin tas-túıin daıyn tur. Taǵy bir atap ótetin nárse, osy jylǵy chempıonatqa komandalar shet el legıonerlerin kóptep shaqyryp otyr. Mundaı jaǵdaı Qazaqstan chempıonaty ótkizile bastaǵan kezden beri áli bolǵan emes. Tipti, legıoner­ler­diń ózi Ońtústik Amerıka, Ispanııa, Afrıkanyń birneshe elderinen kelýde. Mysaly, «Aqtóbede» Trınıdad jáne Tobagodan kelgen Robert Praımýs, ıspanııalyq Hýan Hose Bezares, kamerýndyq Mak Mbone Alan Elvıs Bono, sene­gal­dyq Malık Mane, Tıtı Es­som­ba oınasa, «Ordabasyda» bra­zılııa­lyq Vagner Koshta Pereıro, ýgandalyq Endrı Mvesınge óner kórsetedi. Al basqa komandalarǵa kelgen legıonerlerdiń kóbi TMD jáne Eýropa elderinen jınalǵan fýtbolshylar. Olardyń ishinde «Jetisýde» ózbekstandyq Ulyq­­bek Baqaev, serbııalyq Mılosh Mı­haılov, Ivan Svetkovıch, slo­ve­nııalyq Darko Kremenovıch, lıt­­valyq Arýnas Klımavıchýs, «Qaı­ratta» serb Marko Djordjevıch, belarýs Pavel Kırılchýk, bol­ga­rııalyq Deıan Hrıstov, reseılik Sergeı Strýkov pen Vladımır Baıramov oınasa, «Shah­ter­dyń» qataryna bos­nııa­lyq Aldın Djıdıch, Nıkola Va­sılevıch, belarýs Andreı Poryvaev, lıt­valyq Gıdımınas Vıchıýs, serb Mı­lanko Rashkovıch qosylyp otyr. Sonymen birge shymkenttik ko­mandaǵa  ýkraı­na­lyq Artem Kasıanov pen serb Ivan Perıch kelse, qazirgi chempıon Qos­tanaıdyń «Tobyl» klý­by­na eki bosnııalyq azamat Samır Bekrıch pen Aleksandr Sa­lýchısh óner kór­­setýge nıet bil­dirgen eken. 2 naýryz kú­ni Qazaqstan chem­­­pıo­naty bas­­­ta­lar al­dyn­da Astanada «Lo­­komotıv» pen «To­byl» ko­man­­­da­la­­ry­nyń el sýper ký­bo­gyn sa­rapqa sal­ǵanyn bilemiz. Osy kezdesýde 2:1 esebimen qar­­sy­las­­­tar­dy jeń­­gen as­­tana­lyq aıaq­­­dop­shylar Qa­­zaq­stan­nyń sýper kýbogyna ıe bol­dy. Aı­ta­ıyn degenimiz, ót­ken maý­­­­­symda qos­­ta­naı­­lyq ko­manda sa­pyn­da chem­­pı­on atan­ǵan Nurbol Ju­mas­qa­lıev «Lo­­­ko­mo­tıv­ke» aý­ys­qany­men, «To­byl» qu­ramyn­da onyń or­nyn joq­tat­paıtyn birneshe jas  qan­dastary­myz­dyń bar ekenin jáne olardyń jasyl alańda qarsylas­tarymen ıyq te­ńestirip báseke­lese alaty­nyn  baı­qadyq. Bı­yl­ǵy birinshilikke qatysatyn bar­lyq 12 ko­mandanyń ishinde osyndaı fýt­bol­shylar barshy­lyq. Degenmen, Qa­zaqstan chem­pıo­natyna jyl­daǵydaı 12 komanda emes, keminde 14 klýb qa­tysatyn bolsa, ulttyq qura­maǵa irikteletin qarakóz oı­yn­shyla­ry­myz­dyń sany budan da kóbeıe­tin edi degimiz keledi. Dastan KENJALIN. Sýrette: «Lokomotıv» (Astana) – sýperkýbok ıegeri.