Qaýipsizdik qalqany

Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ulanynyń qurylǵanyna – 25 jyl

Qańtardyń 10-y kúni elimizdiń Ulttyq ulanynyń qurylǵanyna 25 jyl tolady. Osy mereıli dataǵa oraı quqyqtyq tártip áskeriniń dańqty jaýyngerlik joly, ótkeni men búgini jaıly Ulttyq ulannyń Bas qolbasshysy general-leıtenant Rýslan JAQSYLYQOVPEN áńgimelesken edik. – Rýslan Fatıhuly, aldymen ózińizdi jáne barsha Ulttyq ulan sapynda qyzmet atqaratyn el azamattaryn tól merekelerińizben quttyqtaımyz. Jaqynda ǵana Otanymyzdyń ulyq merekesi –Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyn atap óttik. Ile-shala Ulttyq ulannyń da qurylǵanyna shırek ǵasyr bolyp otyr. Egemen memleket retinde eń alǵash kúsh-qýat qurylymy bolyp burynǵy Ishki áskerimizdiń, búgingi Ulttyq ulannyń qurylýynda qandaı da bir sáıkestik bar ma? – Izgi tilegińizge rahmet. Bul jaǵynan kelgende áýeli myna máselelerdi tarqatyp alǵan durys dep oılaımyn. Eń aldymen toqtalarym, ol tynyshtyq, tatýlyq, birlik. Osy qundylyqtar bolǵan jerde ǵana memleket memleket bolyp qalyptasa alady. Eger osy baq bastan taıdy eken, onda barlyq oı-jospar, damý, órleý, eń aıaǵy halyq úshin tynysh uıqy da bolmasy anyq. Elbasy sózimen aıtsaq, memleketimizdiń ishki qaýipsizdigi men tynyshtyǵy – turaqty damýdyń kepili. Táýelsizdiktiń alǵashqy kúninen bas­tap Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev óziniń kóregen saıasatymen osy máselelerge basa nazar aýdardy jáne árdaıym aýdaryp keledi. Elbasy azattyq alǵannan keıin eldiń ishki tynyshtyǵyna, quqyqtyq tártipti saqtaýdy qamtamasyz etýge jiti kóńil bóle otyryp, egemendik deklarasııa­sy jarııalanǵannan keıin nebári 26 kún ótken soń memleketimizde alǵashqy kúsh-qýat organy retinde Ishki áskerdi qurdy. Kórdińiz be, bul sáıkestik emes, kóregendi, keleshek úshin jasalǵan eldiktiń alǵashqy sheshimderiniń biri boldy. – Áskerdiń táýelsizdik jyl­daryndaǵy asý belesteri, qalyp­tasýy, damýy, jetilýi jaıly ne aıtasyz? – Árıne, jańa memleket bolyp qa­lyptasý, barlyǵyn jańadan bas­taý ońaı dúnıe emes. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda qaı sala bolsa da  qıynshylyq qursaýynda qalǵany áli este. Elge adal qyzmet etip, Otan qorǵaýdy eń qasterli qyzmet sanaǵan azamattarymyz qıynshylyqtarǵa shydamdylyq pen tózimdilik tanytty. Olardyń kúndelikti qyzmettik is-áreketterin júzege asyrýǵa qajetti barlyq ǵımarattar buzylmastan sol qalpynda saqtaldy. Tehnıkalarymyz ben qarý-jaraqtarymyz da talan-tarajǵa túsken joq. Eń bastysy, sarbazdarymyzdyń basy aman, baýy­ry bútin boldy. Memleket tarapynan bizge eń aldymen burynǵy Keńes Odaǵynan qalǵan О́skemen, Kýrchatov jáne Stepnogor qalalaryndaǵy strategııalyq asa mańyzdy obek­tilerdi kúzetý tapsyryldy. Munan ózge kóptegen túzeý mekemeleri men el úshin mańyzdy nysandardyń qaý­ip­sizdigin qamtamasyz ettik. Sol kezde elimizdiń ár túkpirin­degi áskerı bólimderde kásibı maman­dyq­­taryn tereń meńgergen áskerı qyz­­met­shiler kóptep qyzmet atqardy. Odaq ydyraǵan boıda, olardyń basym kóp­shi­ligi ózderiniń tarıhı atame­ken­deri­ne qaraı at basyn burdy. Tipti, osy kúrdeli máseleni de ońy­nan sheshe bildik. Joǵary bilimdi zapas­taǵy ofıser­lerdi shaqyryp, ishki ásker sala­syna maman­dandyryp, bilimin jetil­dir­dik. Olar­dyń barlyǵy derlik búginderi Ult­tyq ulannyń sapyn­da abyroıly qyz­met atqaryp, eli­mizd­iń qaýipsizdigin qam­ta­ma­syz etýge bir kisideı atsalysyp júr. Petropavl qalasyndaǵy Ishki ásker­lerdiń joǵary áskerı ýchılıshesin Ishki áskerlerdiń Áskerı ınstıtýty dep ataýyn ózgertip, keleshektegi taǵ­dyrlaryn áskerı ómirmen baılanys­tyrǵysy keletin jastarymyzdy qabyl­dadyq. El men jerdiń bútindigin oı­laǵan áriptesterim sol kezderdegi qıyn­shylyqtarǵa bosańdyq tanytqan joq, kerisinshe, memleketimizdiń táýel­siz el atanǵanyna shynaıy qýanǵan­daryna talaı ret kýá boldym. Prezıdent pen Úkimet tarapynan Ishki áskerlerdi jan-jaqty damytý men jetildirýge aıryqsha kóńil bólindi. Mine, osylaısha syndarly sátterden súrinbeı óttik. – Ústimizdegi jyl – elimiz úshin úlken jetistikterge, halyqaralyq aýqym­daǵy is-sharalarǵa toly jyl. Ol árıne, sanaýly kúnderden keıin Almatyda bastalatyn qysqy Ýnı­versıada jáne úsh aı boıy elordada ótetin EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi. Mundaı aýqymdaǵy shara­lardy ótkizýde árıne aldymen kóńil bólinetin jaıttyń birden-biri – qaýipsizdik. Endi máseleniń osy jaǵyna toqtalsańyz. – Bul aýqymdy sharalar álemdik arenada elimizdiń bedelin odan ári kóterýge qyzmet etetin bolady. Jalpy, elimiz mundaı iri sharalar ótkizýde birshama tájirıbe jınaqtap úlgerdi. Olardyń qatarynda Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasylarynyń sezderi, 2010 jylǵy EQYU Sammıti, 2011 jylǵy Azııa oıyndaryn at­a­saq ta bolady. Qaýipsizdikti qadaǵa­laý ja­ǵy­nan kelgende, jergi­likti jer­ler­­degi qury­lymdyq bólimshe­leri­mizdiń mindetteri naqty aıqyndalǵan, mamandarymyz jiti daıyndyqtan ótken. Birer aptadan soń Almatyda shymyl­dyǵyn ashatyn 28-shi Búkilálem­dik qysqy Ýnıversıada kezinde quqyqtyq tártipti qyraǵy qamtamasyz etý úshin Almaty garnızony jeke qura­mynan 1200-den asa áskerı qyzme­tshi jumyldyrylatyn bolady. Al elorda tórinde halyqaralyq EKSPO-2017 kórmesi ýaǵynda qaýipsiz­dik sharalaryn qatań baqylaý úshin 2014 jyly Astana irgesinen Ulttyq ulannyń jedel brıgadasy úshin arnaıy áskerı qalashyq salynyp paıdalanýǵa berilgen bolatyn. О́z kezeginde bul brıga­da jeke quramynyń áleýeti halyq­ara­lyq shara kezinde tártipti qyraǵy kúzetýge tolyqtaı jetedi. Kórme kezin­de 1,5 myńnan astam jaýyngerimiz qala­da­ǵy qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etetin bolady. Aıta keterim, osy qalashyqty Memleket basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaev ashyp, jeke qu­ram­ǵa Jaýyngerlik týdy óz qoly­men tabys ete turyp: «…Sizderge elimizdiń tatý-tátti tynyshtyǵyn qyraǵy kúzetý, bizdiń zańdarymyzdy buzýshylarmen, jalpy qylmys ataýlymen ymyrasyz kúresý syndy asa jaýapty mindetter júkteledi. Qajet etilip jatsa, Qarýly Kúshterimizben bir qatarda týǵan elimiz ben táý eter Táýelsizdigimizdi aıbyndy qorǵaı bilýlerińiz qajet», – dep atap kórsetken bolatyn. Jaýyngerlerimiz óz kezeginde osy senimge saı jaýap­ker­shilik júgin jete sezinip, mindetterin abyroıly atqaryp keledi. – Áskerdiń jaýyngerlik qyzmetine qysqasha toqtala ketseńiz. – Jalpy alǵanda, Ulttyq ulannyń qurylymdyq bólimderi elimizdiń iri 19 qalasynda qoǵamdyq tártipti qadaǵalaıdy. Iаǵnı, el aýmaǵyndaǵy barlyq úlken qalalarda bólimshelerimiz bar. Patrýl qyzmetine kúndelikti 5 myńnan asa áskerı qyzmetshi jumyl­dyrylady. Ásker quramy sondaı-aq turaqty túrde jedel-profı­laktıkalyq sharalarǵa, onyń ishinde Kaspıı teńizi baılyǵyn qorǵaýǵa arnalǵan reıdtik sharalarǵa qatysyp keledi. Bizdiń jaýyngerlerimiz birneshe márte elimiz­diń ár óńirinde týyndaǵan orman órt­terin sóndirýge atsalysty. Sońǵy jyldary 12 myńnan asa qoǵam­dyq-saıası jáne basqa da buqaralyq is-sharalardyń qaýipsizdigin qamtama­syz ettik. Nátıjeli jumystardyń arqasyn­da qala kóshelerindegi qylmys deńgeıi 38,9 paıyzǵa azaıyp otyr. Sondaı-aq, áske­rı bólimderimiz ben IIM QAJK túzeý meke­meleriniń kúzeti qam­tamasyz etilgen. Aı­daýyldaý bólim­shelerimen sottalǵan jáne qamaýǵa alyn­ǵan adamdardy aıdaýyl­daý júzege asy­rylady. Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Joǵarǵy jáne Áskerı sot­tary­nyń otyrystary qamtamasyz etiledi. Ekinshi myńjyldyqtyń basynda za­m­ana usynǵan jańa qaýip-qater­ler es­keri­le otyryp, Qazaqstan Respýb­lıkasy­­nyń Áskerı doktorına­syn­da Ishki ásker­lerge jańa mindetter júkteldi. Olar zańsyz qarýlanǵan quramalarǵa, asa qaýipti qylmystar??ǵa, dıversııa, terrorıstik akt jáne qarýly qaqtyǵystarǵa qarsy kúres júrgizý bolyp tabylady. Osyǵan oraı áskerdiń jaýyngerlik áleýe­tin kóterýge baǵyttalǵan sharalar qa­byl­danyp, uıymdastyrýshylyq-shtat­tyq qurylym jetildirildi. 1999 jyly áskerimizde arnaıy maqsattaǵy «Búrkit» bólimshesi quryldy. Arnaıy maqsattaǵy bólimsheniń basty maqsaty – terrorızm jáne ekstremızmmen kúresý, memleket múddesine, azamattardyń ómiri men densaýlyǵyna joǵary qaýip-qater tóndiretin quqyq buzýshylyqqa qarsy jedel áreket etý. Qazirgi tańda barlaý-jaýyngerlik mindetterdi atqarý úshin elimizdiń barlyq óńirinde arnaıy maqsattaǵy «Búrkit» jasaǵynyń jeke otrıadtary men toptary quralǵan. 2009 jyldan bastap ásker qura­my jańa brondy tehnıkamen qamta­masyz etile bastady. Olardyń qata­ryn­da «Tıgr» arnaıy polısııa ma­shı­na­syn, kóp maqsattaǵy brondy «Federal» jáne «Ýral VV» avto­mobıl­óderin aıtýǵa bolady. 2011 jyl­dan beri ásker quramy «SemAZ» AQ zaýy­­tynda jasap shyǵarylǵan «Ýral» avtomobıl tehnıkasymen jab­dyq­tala bastady. Bul baǵytta atqa­ryl­ǵan jumystardyń barlyǵy da otan­dyq qorǵanys ónerkásibi keshenin damy­týǵa jol ashyp, Elbasynyń elimiz­diń ekono­mı­ka­syn damytýǵa qatysty qoıǵan tap­syr­malaryn tıimdi júzege asyrýǵa zor múmkindik beredi. Al 2015 jyly Astana áýejaıynyń aýma­ǵynda Ulttyq ulan avıasııa baza­sy­nyń qurylysy bastaldy. Bul áýe kúshi tótenshe jaǵdaılar ýaǵynda, jergilikti jer­lerde basqa da mindetterdi atqarý úshin elimizdiń kez kelgen núk­tesine bólim­sheler men tehnıkany jedel jet­kizýge múmkindik beredi. Áleýmettik-mańyz­dy nysandardyń qurylystary uda­ıy júrgizilip keledi. Osy ýaqyt ara­ly­ǵynda Qyzylorda, Embi, Taraz, Leń­gir, Stepnoı, Jańǵyztóbe jáne Jańa­­ózen qalalarynda ornalasqan bólim­­she­ler úshin áskerı qalashyqtar boı kóterdi. Memleket basshysynyń 2016 jyl­dyń 10 maýsymynda ótken Qaýip­sizdik Keńe­si­niń otyrysynda bergen tap­syrysyna saı Ulttyq ulannyń ımıdjin art­tyrý úshin 2017-2019 jyl­darǵa arnal­ǵan arnaıy baǵdarlama ázir­lenip bekitildi. Qazir osy baǵytta jumystar júrgizip jatyrmyz. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Samat MUSA, «Egemen Qazaqstan»