Elimizde bes jyldan beri jumys istep kele jatqan «Jasyl el» baǵdarlamasy jastar bitirer istiń qomaqty ekenin kórsetti. Jastardyń «Aýyldyń gúldenýi – Qazaqstannyń gúldenýi» atty bıylǵy bastamasy Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵyna arnalyp otyr. Jastyqtyń janartaýynan yqpaıtyn jumys joq. Ol elimiz tarıhynan da belgili. Jaqynda «Jasyl el» jastardyń eńbek jasaǵynyń oblystyq shtaby jáne óńirdegi úkimettik emes uıymdary oblys ákimdigi ishki saıasat basqarmasynyń qoldaýymen ótkizgen «Aýyldyń gúldenýi – Qazaqstannyń gúldenýi» marafon-estafetasyn ótkizdi. Bul aksııanyń ekinshi satysy «Qazaqstan táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna – 20 ekpindi eńbek aptasy» atty uranmen bastalmaq.
Qorshaǵan ortany qorǵaý, ekologııalyq máseleler, tabıǵattyń tunyq tazalyǵyn saqtaý búginde tek qazaqstandyqtardy ǵana emes, jumyr jer turǵyndarynyń barlyǵyn da oılantyp otyr. Al aýyl men qalanyń tazalyǵy ózimizdiń áleýmettik turmysymyzdy jaqsartýdyń bir kepili bolyp tabylady. Bul másele árdaıym alda júretin jastardy da tolǵantady. Qostanaı qalasyndaǵy Stýdentter saraıynda ótken osy baǵdarlamanyń eńbek naýqanynyń ashylý saltanatyna stýdentter, jastardan quralǵan úkimettik emes uıymdar músheleri, aýyl jastary qatysty.
«Jasyl el» baǵdarlamasyna qatysqan qostanaılyq jastar sırep bara jatqan ormandy saqtap qalý isine aldymen mańyz berdi. On myń gektar orman ishin tazalady, 200 myń jas kóshet otyrǵyzdy. Oblys óńirindegi 243 eldi mekendi tazartyp, aǵash kóshetterin ekti.
– О́tken jyly bizdiń shtab eńbek jasaǵyn jasaqtaǵanda aýyldaǵy jumyssyz júrgen jastardy tartýǵa kóp mán berdik. «Jasyl el» baǵdarlamasy sheńberindegi eńbek jasaqtarynyń 600 múshesi bolsa, sonyń arasyndaǵy 150 jas jumyssyzdar bolatyn. Olar «Jasyl eldiń» arqasynda naýqandyq jumys bolsa da nápaqasyn tapty, – dedi eńbek naýqanynyń ashylý saltanatynda sóılegen oblystyq shtab bastyǵy Aıdar Muratov. Byltyr «Jasyl el» eńbek jasaǵyna Áýlıekól, Meńdiǵara, Qarasý, Qostanaı aýdandarynyń jastary belsene qatysty.
Jastar bes jyldan beri qorshaǵan ortany qorǵaý isinde kóptegen problemalarmen betpe bet keldi. Qalada da, da kúl-qoqys kóbeıip barady. Eldi mekenderdi tazalap, qoqystardy ýaqytyly joıyp otyrý jas urpaq densaýlyǵy, ómiri úshin kerek ekenin jastar túsindi.
– Tabıǵatty taza ustaıtyn da, ony lastaıtyn da ózimiz. Qalalar mańynyń lastanýy adamdar densaýlyǵyna tóngen qaýip dep túsinetin kez jetti. Bulaq kózderi biteledi, ashyq sý qoımalary lastanady. Munyń ózi túrli aýrýlardyń basty sebebi ekenin bárimiz de bilemiz. О́zimiz kórip otyryp, osyndaı qaterge qalaı jol berýge bolady? Jastar, zamandastar, qorshaǵan ortany barynsha taza ustaýdy árkim óziniń paryzy dep bilýi kerek. Sondyqtan «Jasyl el» baǵdarlamasy der ýaqytynda qolǵa alynǵan tamasha sheshim,–dedi jınalǵandar aldynda sóz sóılegen ótken jylǵy eńbek naýqanynyń eń úzdik jaýyngeri Maqsut Násıbýlov.
Byltyr Qostanaıdaǵy «Jasyl el» eńbek jasaǵy oblys ortalyǵynyń tazalyǵy úshin kóp jumys atqardy. Qala ishi men mańaıyna saıaly aǵashtardyń 1000 kóshetin otyrǵyzdy. Jeti myń sharshy metr alańdar men kóshelerdi tazartyp, 1000 tekshe metr qoqysty syrtqa tasyp, kózin joıdy. Qala tazalyǵynyń mańyzdylyǵyn túsingen jasyleldikterdiń «Taza qala, taza kóshe» aksııasy qaıtarym bermeı de qalǵan joq. Aksııanyń basty nátıjesi – qala turǵyndary ózderi turǵan úılerdiń aýlasyn, kóshelerdi jastarmen qosylyp birge tazalady. Oblystyq shtab músheleriniń aıtýynsha, qalanyń tórt myńnan asa turǵyny jasyleldikter qataryn molaıtqan eken.
Qostanaı óńirinde sáýir týysymen qar kóbesi de sógilip, aǵyl-tegil erı bastaıdy. «Jasyl el» eńbek jasaǵynyń tap-tuınaqtaı jıylyp, qamshy basar kezi de osy tus. Qys boıy qar astynda jınalǵan qoqysty tez arada jınap, joıady. Al jasyleldikter bul iske bıyl elý myń adamdy tartamyz dep otyr. Sáýirdiń basynan bastap Qostanaıda senbilikter men asarlar bastalmaq. Kóktemmen birge qolǵa alar is kókjıegi de keńeıip keteri anyq.
Názıra JÁRIMBETOVA.
Qostanaı.