Esirtkige qarsy kúres ekpin aldy

Búginde bir eldi ǵana emes, ál­emdi jaılaǵan esirtki máselesi órship tur. Oǵan qarsy kúres júr­gizý úshin dúnıe júzi memleketteri aıanyp qalyp jatqan joq. Sonyń ishinde Qazaqstan da es­irt­kige qarsy kúreste memlekettik saıasat júrgizip, nasha­qor­lyq­qa jáne esirtki bıznesine qarsy kúrestiń baǵdarlamasyn iske asy­rýda. Ol baǵdarlamany iske asy­rý­ǵa bıýdjetten 38 mlrd. teń­ge bó­lindi. Az qarajat emes. Son­dyqtan osy kezge deıin de bul keselmen kúreske el bolyp bilek túre kiriskenimiz belgili. Nátıje de joq emes. Degenmen endi onyń odan ári órisin keńeıtip, jasty da, kárini de jalmaǵan julyn­qur­tyn múlde julyp tastaýǵa jan-jaq­ty jaǵdaı jasaýdyń ja­ńa jo­ly qajettigin ýaqyttyń ózi alǵa tartty. Mine, soǵan oraı keshe Qazaqstannyń Shanhaı ynty­maq­tas­tyq uıymyna tóraǵalyq etý sheń­berinde esirtkiniń zańsyz aı­na­lymyna qarsy kúres ókilet­tiligi berilgen ShYU múshe mem­leketterdiń quzyretti organdary bas­shylarynyń keńesi bolyp ótti. Onda negizgi másele retinde es­irtki bıznesine birigip qarsy turý, ózara yntymaqtastyq jaǵ­daı­ynda zańsyz esirtki aına­ly­myna qarsy kúreste kelisimdi is-qımyl jasasý jaǵdaıy qaraldy. Sondyqtan bul ózekti máseleni talqylaýǵa Qazaqstan jaǵynan Ishki ister mınıstri S. Baıma­ǵan­betov, Qytaı Halyq Respýb­lı­ka­synyń Qoǵamdyq qaýipsizdik mınıstriniń orynbasary Chjan Sınfen, Qyrǵyz Respýblı­ka­sy­nyń esirtkini baqylaý jónindegi memlekettik qyzmetiniń tóraǵasy Vıtalıı Orozalıev, Reseı Fe­derasııasynyń esirtki aınaly­myn baqylaý jónindegi fede­ral­dyq qyzmeti dırektorynyń or­yn­basary Oleg Safonov, Tájik­stan Respýblıkasy prezıden­ti­niń janyndaǵy esirtkini baqylaý jónindegi agenttik tóraǵasynyń birinshi orynbasary Vaısıdın Azamatov, О́zbekstan Respýb­lı­ka­sy mınıstrler kabınetiniń ja­nyndaǵy esirtkini baqylaý jó­­nindegi ulttyq aqparattyq-sa­rap­tama ortalyǵynyń dırek­to­ry Rahmatýlla Mýhamedov jáne ShYU-nyń Bas hatshysy, ShYU terrorızmge qarsy óńirlik qury­lymdyq atqarýshy komıtetiniń dırektory, t.b. qatysty. Qazirgi tańda Aýǵanstandaǵy jaǵdaı, esirtki trafıginiń aýqy­my taldaýdyń birlesken tetigin qurýdy, esirtki ahýalynyń ór­shýi­ne jol bermeýdi talap etedi. Sondyqtan keńes barysynda es­irtkige qarsy vedomstvolar bas­shy­lary syndarly jaǵdaıda ha­lyq­aralyq yntymaqtastyqty da­mytý máselelerin ortaǵa sal­dy. Sonymen qatar, olar ShYU-ǵa múshe memleketter arasynda esirtki quraldary, psıhotroptyq zattar men olardyń zańsyz aı­nalymyna qarsy kúreste óz elderinde yntymaqtastyq týraly kelisimdi iske asyrý nátıjeleri jóninde aıtyp ótti. Al keńestiń basty maqsaty 2011-2016 jyl­darǵa arnalǵan ShYU-ǵa múshe memleketterdiń esirtkige qarsy strategııasynyń jáne ony iske asyrý baǵdarlamasy jobasyn tal­qylaý boldy. Atalǵan strategııa uıym ke­ńistiginde zańsyz esirtki aına­ly­myna qarsy is-qımyl jasasý, na­shaqorlyqtyń aldyn alý, es­irtkige táýeldi adamdardy emdeý jáne ońaltý júıesin jetildirý boıyn­sha baǵyttardy anyqtaı­dy. Osy esirtkige qarsy strategııa sheńbe­rinde ShYU-ǵa múshe memleket­ter­diń birlesken qýaty esirtkiniń zańsyz aınalymyna qarsy kúres­tiń tıimdi quraly bolyp tabylady. Aleksandr TASBOLATOV.