Park birqazannyń baǵy ma, sory ma?

Eger Anatolıı Solopovtyń qysymen ózi baladaı kútken buıra birqazan Keshany kóktemde úıirine qosý týraly arman-maqsaty kóp edi. Ol Qazaqstannyń «Qyzyl kita­byna» engen sırek qusty Qara­ǵandydaǵy haıýanattar parkine jiberýdiń qajettigi joqtyǵyn Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi Qostanaı oblystyq aýmaqtyq ınspeksııasyndaǵy mamandarǵa aıtyp túsindire almaǵanyna ókinedi. О́tken jyldyń qazan aıy­nyń aıaǵyna qaraı kól ja­ǵasynda sýyqtan búri­sip tońyp otyrǵan birqa­zan­nyń balapanyn Sary­kól kentiniń turǵyny A.Bazarbaev taýyp alyp, birden Ýrıskıı orman sharýashylyǵy basshy­lyǵyna habarlaıdy. Erteńine orman sharýa­shylyǵynyń mamandary qusty Áýlıekól aýda­nyndaǵy balyq sharýa­shylyǵymen aınalysatyn «AFD-EKSPORT» JShS-niń egeri Ana­tolıı Solopovqa jetkizip bere­di. – Qus jumyrtqasyn kesh shaıqap, balapan kesh shyqqan bolýy kerek. Álde jem-azyǵy durys bolmady ma, ol kúzde álsizdikten úıirimen bir­ge kókke kóterile almaı, adasyp qalyp qoıǵan, sirá. Alǵashqy kún­deri bir­qazanǵa daıyndalǵan oryn bolma­ǵandyqtan, tońyp qalmaýy úshin ony ma­shınanyń kabınasyna salyp, alyp júrdim. Tez úırenisip, adamnan úrik­peıtin boldy, – deıdi Anatolıı Fedorovıch. Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi oblystyq aýmaqtyq ınspeksııasynyń mamandary jaqynda kelip birqazandy kórip ketken. Olar qusty bulaı ustaýǵa bolmaıdy degen pátýaǵa keldi. – Birqazannyń kútimi «Janýar­lardy erkindiksiz jáne jartylaı erkindik jaǵdaıda ustaý» erejesine saı kelmeıdi. Ereje boıynsha qusqa arnaıy oryn, bólmede jeldetkish, temperatýra birqalypty bolýy kerek. Mamandar kelgende qus aýlada júrgen. Sondyqtan ólip qalmaýy úshin ony Qaraǵandy haıýanattar parkine jibergen durys dep sheshtik. Biz atalǵan erejeniń saqtalýyna mańyz beremiz ári qustyń ólip qalmaýy­nyń aldyn alamyz, – deıdi Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi oblystyq aýmaqtyq ınspek­sııasy bastyǵynyń orynbasary Ǵylymhan Moldaǵulov. Alaıda, kelgen mamandar birqazannyń jaǵdaıy jaqsy ekenin, aýyrmaǵandyǵyn málim­dep ketedi. Eger Anatolıı Solopov ınspeksııaǵa birqazannyń kútimin óz mindetine alatynyn aıtyp, kepil hat joldaıdy. Biraq ol ınspeksııa mamandary tarapynan qoldaý tappapty. – Qys boıy meniń qolymda bol­ǵan­da aýyrmaǵan qus endi birja­rym aıda aýyr­maıdy. Ol balapan emes, qazir shamamen 8-9 aılyq bolyp qalǵan. Ony sáýirdiń ortasynda «Naýyr­zym» memlekettik tabıǵı qoryǵyndaǵy kólderge jiberý kerek edi. Dál sol ýaqytta qoryq kólderine Keshanyń buıra birqazan basqa da qustary kelip jetedi, ol úıirine qosy­lyp keter edi, – dep qynjylady eger. Biz oblysqa ǵana emes, respýb­lıkaǵa belgili ornıtolog maman-ǵalym Evgenıı Bragınniń bul jónindegi pikirin bilgenbiz. – Árıne, qusty erkindikke jiber­gen durys edi. Men birqazandy kórgen joqpyn, biraq estýimshe onyń jaǵdaıy jaqsy. Jaraqaty joq, aýyrmaǵan. Sáýir aıy týǵan soń-aq birqazandar kelip qalady. Ony óziniń úıirine qosylatyndaı etip jiberý kerek, kez kelgen sý aıdynyna jibere salýǵa da bolmaıdy. «Naýyrzym» qoryǵynda ony baqylaıtyn mamandar da, qural­dar da bar ǵoı. Al haıýanattar parki janýarlardy qutqaratyn oryn emes, – deıdi Evgenıı Aleksandrovıch. Anatolıı Solopov qysymen baq­qan buıra birqazandy mashı­nasynyń kabınasyna otyr­ǵyzyp alyp, Áýlıekól selosyna ákeldi. Onda kútip otyrǵan mamandar Keshany arnaıy jasalǵan tor já­shikke salyp, Qaraǵandyǵa alyp ketti. Týǵan jer tabı­­ǵatyna patrıottyq sezim­men qaraıtyn Anatolıı Fedo­rovıchtiń Keshany úıirine qosý úshin kóktemde «Naýyrzym» memle­kettik tabıǵı qoryǵyna aparý, oǵan antenna qystyryp, baqylaý týraly maqsattarynyń barlyǵy qııalǵa aınaldy. Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan» QOSTANAI