Jýyrda Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetinde «Alashorda» úkimetiniń 100 jyldyǵyna jáne HH ǵasyrdyń 30-50 jyldardaǵy saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý maqsatynda «Alash qozǵalysy: ulttyq ıntellıgensııa jáne stalındik qýǵyn-súrgin» atty JOO aralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti.
Alqaly jıynǵa elimizdegi irgeli ǵylym jáne bilim berý uıymdarynan 145-ten astam baıandama kelip túsken. Konferensııa jumysyna elimizge belgili ǵalymdar qatysty. Basqosýdy QarMTÝ rektory Marat Keńesuly Ibatov ashty. Ol óz sózinde:
– Bıylǵy jyly «Alash» qozǵalysynyń qurylǵanyna 100 jyl tolýyna oraı Alash zııalylarynyń muralaryn zerdeleý jáne ony jandandyrý sharalary qolǵa alynýda. О́ıtkeni, olar búgingi bizdiń qol jetkizip otyrǵan táýelsizdigimizdiń murattaryn, saıası-quqyqtyq, ulttyq qundylyqtarǵa qatysty kózqarastary men tujyrymdaryn sol kezdiń ózinde-aq aıtyp ketken. Biz de osy sharaǵa ún qosý úshin ári «Alashtyń» 100 jyldyǵyn sol zamanmen ǵana shektep qoımaı, búgingi táýelsiz memleketimizdiń tarıhymen, ulttyq ıdeıamyzben baılanystyryp, osynaý jıyndy uıymdastyrǵandy jón sanadyq, – dedi.
Is-shara barysynda oqylǵan baıandamalardyń deni «Alash» qozǵalysynyń tarıhyndaǵy evolıýsııaǵa toqtalyp, olardyń muralarynyń ishinde áli de bolsa zertteletin qundy dúnıeler kóp. Tek kóp qundy qujattar Máskeý muraǵattarynda qalyń qaǵaz astynda kómýli jatyr. Dál qazirgi ýaqytta ony arshyp alyp, qalyń buqaraǵa kórsetý úshin otandyq ǵalymdarymyzdyń tolyqtaı múmkindigi bolmaı jatqandyǵyn tilge tıek etti.
Keleli keńeske uıytqy bolǵan QarMTÝ-dyń ǵalymdary, atap aıtqanda Qazaqstan tarıhy kafedrasynyń meńgerýshisi, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent S.Qasymova «Nyǵmet Nurmaqov – maqtanyshy, ar-namysy qazaqtyń» baıandamasyn usynyp, konferensııaǵa qatysýshylardy tyń derektermen tanystyrdy.
L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń professory, tarıh ǵylymdarynyń doktory Sataı Syzdyqov «Ýaqytsha úkimet tusynda bılikke kelgen Alash qaıratkerleri aýyldarda kooperatıvter ashýdy belsene qoldap otyrdy. Mysaly Á.Bókeıhanov Qostanaı gýbernııasyn basqarǵanda kóptegen kooperatıvterdi ashýdy qoldaǵandyǵy, is qaǵazdaryna qol qoıǵany arhıv materıaldarynda jıi kezdesedi», – dedi.
Konferensııa óz jumysyn Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstrligine jyl saıyn elimizdiń joǵary oqý oryndarynda «Alash» qozǵalysy qaıratkerlerine arnalǵan konferensııalar ótkizý, «Alash» qozǵalysy kóshbasshylary týraly tolyq metrajdy derekti jáne kórkem fılmder túsirilimin uıymdastyrý sııaqty usynys-tilektermen aıaqtady.
Shyn máninde atalmysh jıynnan túıip shyqqanymyzdaı, «Alash» qozǵalysynyń negizgi ıdeıasy áldeqaıda buryn ómirge kelip, kúni búginge deıin «elim, jerim» dep ult bolashaǵyn oılaǵan otanshyl azamattardyń elin progreske baǵyttaǵan jalpyhalyqtyq demokratııalyq qozǵalys edi.
Mıras ASAN,
«Egemen Qazaqstan»
QARAǴANDY