Aǵa urpaq – táýelsizdik shyraqshylary

Elimizde uly oqı­ǵalar bolyp jatyr. Solardyń birqataryn ǵana aıtsaq, Qa­zaq­stannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy, Astana Sammıti, 7-shi Qysqy Azııa oıyndary kóz al­dymyzdan súıi­nish­pen tizilip óteri haq. Osy álemdik aýqym­da­ǵy asqar beles­ter­diń bárinen elimiz úlken abyroımen óte bildi. Bar álemge tań­daı qaqqyzǵan asýly alamandardaǵy jeńis­ke, mereı men márte­be­ge Elbasy Nursultan Nazarbaev bastap otyrdy. Al, kúni keshe ótken prezıdent saılaýynda jasalǵan búkilhalyqtyq uly tańdaý elimizdiń de, eli sengen Erimizdiń de jeńisi bolǵandyǵy jáne kúmánsiz. Osyǵan, meniń bilýimshe, eń aldymen, aǵa urpaq, ardagerler qýanady. «Qarııasy kimniń bar bolsa, jazýly turǵan hatpen teń» – degen eken danagóı Buqar jyraý babamyz. Sol aıtqandaı, Qazaqstannyń «jazýly turǵan hat­taryndaı» qarııalarynyń, ardagerler uıymy biriktirip otyrǵan myna biz sııaqty aǵa urpaq ókilderiniń sany bir mıllıon 700 myńnyń ústinde eken. Bul – ot pen sýdan ót­ken, ómirdiń ystyq-sýyǵynda shyńdalǵan úl­ken kúsh, tájirıbeniń, danalyqtyń sar­qyl­maı­tyn qaınar bulaǵy. Sol kenishtiń asy­lyn, sol bulaqtyń káýsaryn qoǵamnyń kádesine jarata bilmek kerek. Kenish taýsyl­mas úshin, bulaq sarqylmas úshin osylardy aıalap, qorǵap, qamqorlyqqa alý da ári paryz, ári mindet. Búgingi ardagerler degenimiz, elimizge jaý shaýyp, qaterdiń qara túnegi qaptaǵanda Ota­nymyzdy qaharmandyqpen qorǵap, sol su­rapyl soǵysta fashıstiń muzdaı qursanǵan áskerin qırata jeńgender, búlinshilikti, qı­ra­ǵan qalalar men selolardy, fabrıka-zaýyt­tardy, ózimizdiń tylda sińiri sozylyp qaýsap qalǵan aýyldardy da aıaǵynan tik turǵyzyp, keýdelerine jan bitirip, sýalǵan tamyrlary­na qan júgirtip, qaıtadan tiriltkender, qal­pyna keltirgender. Qazaqstannyń tyńyn da solar kóterdi, qoǵamnyń rýhanı, mádenı órisin de solar keńeıtti. 20 jyldan beri aqjoltaı ardager qaýym táýelsiz memleket ornatý oraıyndaǵy uly mindettiń de qıyndyǵyn qyńq etpeı birge bólisip, aýyr­lyǵyn birge kóterisip kele jatyr. Sebebi, adaldyq pen azamattyqtan árkez múlt ketpeıtin aǵa urpaq táýelsizdigi­miz­diń eń birinshi shyraqshylary. Olar ózi­nen keıingi bý­yn­nyń, balalary men neme­releriniń, shóbe­re­leri men shópshekteriniń qam­qorshysy, qydyr peıildi qarııalar týǵan eli men jerindegi bú­gingi baqyttyń saq­shy­sy, qorǵaý­shy­sy men qol­daýshysy, jarqyn bolashaǵy­myz­dyń jaq­taý­shysy bolmaı tura almaıdy. Ta­ba­ny kú­rekteı 20 jyl elimizdiń ardagerler uıymyn bas­qarǵanda túıgen oı-tujyrymym osyndaı. Nursultan Ábish­uly­nyń da aǵa urpaqqa, ardagerlerge degen il­tıpaty men sergektigi erekshe. Bul – qarttarǵa úzbeı jasalyp kele jatqan qamqorlyq-je­ńildikterden, zeınet­aqy­­lardyń ortasha mól­sheriniń birneshe eselep óskendiginen de kórinis tapty. Bizdiń elimizde ardagerler erekshe már­tebege ıe boldy. Uly Jeńistiń 50, 55, 60, 65 jyldyq merekeleri kezinde qart maıdangerlerge qanshama qurmet kórsetilgenin bilemiz. Bir ǵana jaıdy eske alaıynshy. Respýblıka arda­ger­leriniń Astanada Prezıdenttik máde­nı or­talyqta ótken IV se­zine Mem­leket basshysy qatysyp, sol forýmda bir saǵatqa jýyq, naq­tylap aıtqanda, 55 mı­nót sóz sóıleýi bári­mizdi, barsha ardagerlerdi qanat­tan­dyryp, mereıge bólegen erekshe jaǵdaı bolǵandyǵy qalaı umyty­lar. Sol joly qarııalarǵa jasalyp jatqan, alda jasalýǵa tıisti qamqorlyqtar jaıynda baıandaı kele, ardagerlerdiń elge sińirgen eren eńbekteri urpaq sanasynan eshqashan óshpeı­di, ýaqyt ótken saıyn ol asqaqtaı túsedi dep aǵa urpaqty qurmettegen Prezıdent tolǵam­daryna jıylǵan jurttyń bári razy bolysyp, alǵystaryn bildirip edi. Elbasy ardagerlerge degen sol aq peıil, aq nıetinen aınymaı keledi. Munyń bir dáleli, Prezıdenttiń bir de bir Joldaýynda qarııalarǵa qamqorlyq jaıy nazardan tys qalyp kórgen emes. Ár­daıym balalarmen, olardyń analarymen bir­ge aǵa urpaqtyń da ómirin laıyqty qam­ta­masyz etý strategııalyq mańyzdy másele retinde qarastyrylady. Aıtalyq, 2005 jyl­ǵy Elbasy Joldaýynda azamattary­myz­dyń qarttyǵyn laıyqty qamsyzdandyrýdyń úsh deńgeıli júıesin qalyptastyrý mindeti alǵa qoıyldy. Munyń ózinen de Prezı­dentimizdiń aǵa urpaqqa qatysty meılinshe adamgershilik saıasaty aıqyn kórinis tapty. Al endi «Bolashaqtyń irgesin birge qalaı­myz!» atty bıylǵy Prezıdent Joldaýyna zer salsaq, múldem jańa áleýmettik saıasat­tyń sýretin tanımyz. 2020 jylǵa qaraı qazaqstandyqtardyń ómir jasy 72 jasqa deıin ulǵaıady dep kútilýi qarttar ıgiligine qyz­met etip turǵan joq pa. Sondaı-aq, 2012 jylǵa qaraı zeınetaqylardyń ortasha kólemi 2008 jylmen salystyrǵanda 2 ese ósedi dep josparlanýy qarııalarǵa qamqor­lyqtyń aıqyn aıǵaǵy bolyp tabylady. Osy arada sál sheginis jasasam, 1999 jyldyń 10 qańtarynda kóp ultty Qazaqstan halqy tarıhı tańdaý sátin bastan ótkerdi. Ol tarıhı tańdaý el Prezıdentin saılaýǵa baılanysty bolǵandyǵy barshamyzǵa málim. Osy oraıda aıtaıyn degenim, elimiz úshin mán-mańyzy zor sol bir jaýapty shaqta, halyq taǵdyrynyń, bolashaǵynyń talqyǵa túsken talaıly shaǵynda aǵa urpaq ókilderi óz parasaty men danalyǵyn tanytqan bolatyn. Iá, qaı kezde de ardagerlerdiń Nursul­tan Ábishulyna degen iltıpat-qurmeti erekshe bolǵandyǵyna men kepilmin. Sebebi, júregi keń, saıasaty sarabdal Prezıdent Nazarbaev turǵanda, ardager qaýym ózderiniń erteńine senimdi. Osy jylǵy qańtardyń ortasynda Prezıdenttiń ókilettigin 2020 jylǵa deıin uzartýdy qoldap 5 mıllıonnan astam adam qol qoıǵany jarııa etildi. Nurekeń dese ishken asyn jerge qoıǵan sol 5 mıllıonnyń besten biri ardagerler ekendigine kúmánim joq. Munyń ózi de bizdiń ardagerler men Elbasy arasynda altyn kópirdeı tartylǵan dáneker tinniń beriktigin bildirse kerek. Alda «Ardagerler týraly» zań qabyldansa, qarttardyń kóńili tipten qaltqysyz bolar edi. Elbasyǵa aıtar ózimniń alǵys-rahmetim de az emes. 30 jyl úzeńgiles ári senimdi serigi bolyp qyzmet etken óz basym Nursul­tan Ábishulynyń adamı hám azamattyq sergektigine tántimin. Soǵan bir ǵana mysal keltirsem, depýtattyq ókilettiligim aıaqtalǵan kezde Nursultan Ábishulynyń ázil-shynyn aralastyra: «Maqa, endi jaǵyńyz saýdyrap túsip qalǵansha osy otyrǵan ornyńyzdan tapjylmaı, ardagerlerimizdi basqaryp, el-jurtymyzdyń bas aqsaqaly bolyp otyra berińiz» degeni de este. Mundaı rııasyz kóńil­ge qalaı eljiremessiń. Olaı deıtinim, Memleket basshysynyń ár sózinde aıryqsha qa­sıet, asyl dýa bar. Sonyń aldyndaǵy 75 jyldyǵymnyń tusyn­da da, burynǵy «Parasat» ordenimniń ústine Prezıdenttiń Alǵys haty men omyraý belgisi tapsyryldy. So­ny­men qatar, elimizdiń áleýmettik jáne eko­no­mıkalyq órken­deýi­ne qosqan zor úlesi úshin, respýblıka ardagerler uıymyna bas­shylyq jasaýmen qatar Parlament Má­ji­lisiniń depýtaty retinde tól zańnama­myz­dy jetildirý jolyn­daǵy laıyqty eńbegi úshin dep atap kórsetip, jemisti qyzmetime úlken rızashylyq bildirgen edi. Álbette, Prezıdent alǵysynyń, Elbasy rızashyly­ǵy­nyń jóni bólek, súıinishi ala­bóten. Ol kisi tarapynan eńbektiń baǵala­nýy mereıińdi myń ese ósiredi. Degenmen, densaýlyq jaǵdaıyma baıla­nysty Elbasynyń aldynan ótip, respýblıka ardagerler uıymynyń tóraǵasy qyzmetin senimdi izbasar azamattarǵa tapsyryp berdim. 82-ge kelgen jasymda Nursultannyń tilegin tilep otyramyn. Nursultan halqyn syılasa, Nursultandy qudaı syılap, kókke kótersin. Bir Allanyń rahmetine bólensin, halqynyń alǵys, mahabbatyna kenelsin. Bu­ryn da aıtqanmyn, áli de aıtamyn: osy joly da Qa­zaqstan Prezıdenttigine birden bir daýsyz laıyqty, eldiń tynyshtyǵy men yn­tymaq-birligine, halqynyń baqytty ómirine kepil bola alatyn, jarǵa jyqpaıtyn, turaqtylyqty saqtaıtyn, synnan ótken senimdi adam Nursultan Nazarbaev ekendigi aıdaı aqıqat. Dál keshegi tarıhı tańdaý sátinde de aınalaıyn halqym qatelespedi, Nursultan sııaqty kemeńgerdi durys tańdaı bildi. Bir jaǵdaı eske túsedi. 70 jyldyǵymda Elbasynyń dostarynyń biri, halyq jazý­shysy Sáken seri Júnisov meni quttyqtaǵan arnaý óleńinde bylaı degeni bar edi: Turǵanda ón boıyńda ómir-kúshiń, 101-ge jet, armansyz ólý úshin. Inińmen birge otyryp josparlaǵan Otyzynshy jyldy da kórý úshin! Sákenniń ısharalap meńzep otyrǵany – 2030 jyly meniń jasym 101-ge tolady, Elbasynyń «Qazaqstan–2030» strategııasy­nyń qalaı júzege asqanyn kórý úshin maǵan 101-ge jet deıdi. Nesi bar, ádemi de astarly ázil ári maǵynaly sóz. «Jaqsy sóz – jarym yrys». Qudaıym berse, 101-ge jetýdi de, 2030 jyldy kórýdi de ishimiz jek kórmeıdi. De­genmen de, birinshi qyzyq-qýanyshty, keleshektiń ǵajaıybyn, shattyǵyn halyq kórsin, urpaǵymyz kórsin. Sol úshin de Nursultan Ábishulyna, adastyrmas serkemizge, aımańdaıly kósemimizge árqashan da aq júrekten amandyq tileımin, óziniń maǵan aıtqanyndaı, 2030-ǵa, odan arǵyǵa ózi de jetip, halyqtyń qoldaýymen Prezıdent ta­ǵyn­da elin danalyqpen bılep otyra bersin dep tileımin. Maqtaı SAǴDIEV, Qazaqstannyń qurmetti zeınetkeri.