Jas mamandar kóterme aqylaryn ala almaı júr

Prezıdent shaqyrýymen Balqash aýda­nyna jumys isteýge kelgen jas maman­dardyń ózderine berilýge tıesili kóterme járdemaqy – 105 myń teńgelerin ala almaı júrgenine bıyl ekinshi jyl. Aǵ­ym­daǵy jyl basynda aýdandyq máslıhat ja­nynan qurylǵan turaqty komıssııalardyń birlesken otyrysynda osy másele qaral­ǵan bolatyn. Onda aýdandyq ekonomıka, bıýdjettik josparlaý jáne kásipkerlik bólimi memlekettik mekemesiniń bastyǵy N.Raqyshevtyń esebi tyńdalǵan edi. Osy otyrysta aýdandyq máslıhat depýtattary aýdanǵa kelgen jas mamandarǵa tıesili kótermeaqylaryn sozbaı, qysqa merzimde berip jiberý týraly usynys jasaǵan-dy. Olaı etýlerine, eń birinshi, halyq qalaý­lylarynyń óz saılaýshylarymen kezdeskende jas mamandardyń aıtqan ótinishteri túrtki boldy. Ekinshiden, aýdandyq máslı­hat 2010 jyldyń 27 jeltoqsanynda № 41- 192 sandy sheshimimen «Balqash aýdanynyń 2011- 2013 jyldarǵa arnalǵan bıýdjetin bekitken-di. Osy bekitilgen bıýdjettiń ishinde aýdanǵa kelgen jas mamandarǵa berilýge tıisti kótermeaqy – 4436 myń teńge de bar bolatyn. Mine, osy aqsha jergilikti bıýdjette qaralǵan bolsa da áli kúnge deıin jas mamandarǵa berilmeı otyr. Jaqynda aýdandyq máslıhattyń taǵy bir kezekten tys sessııasy ótti. Onda «Bal­qash aýdanynyń 2011-2013 jyldarǵa ar­nal­ǵan bıýdjetine taǵy da ózgerister men tolyqtyrýlar engizildi. Osy sessııada «aýdanǵa kelgen jas mamandardyń ne sebepti kóterme aqshalaryn ala almaı júr­gendigi týraly» halyq qalaýlylary habarlama jasaǵan aýdandyq ekonomıka, bıýd­jettik josparlaý jáne kásipkerlik bólimi memlekettik mekemesiniń bastyǵy N.Raqy­shevtan taǵy surady. Ol: «Oblystyq eko­nomıka, bıýdjettik josparlaý basqarmasy bizge osy maqsatqa bólingen qarajatty jum­saý jóninde keste jasap bergen bola­tyn. Osy kesteni qatań ustanyp otyr­myz» – dep jaýap berdi. Sol keste, mine, aldymda jatyr. Arna­ıy aldyrdym. Atalǵan mekemeniń jaýapty qyzmetkeri Eldos Tatýbaev ákelip berdi. Osy keste boıynsha aıyna eki jas maman­ǵa ǵana kóterme járdemaqy berilýi kerek eken. Jasalynǵan tizimniń ózinen maǵan bıýrokrattyqtyń tıptik salqyny esip turǵandaı sezildi. Biz nege áli kúnge deıin ıkemdi jumys isteı almaı kelemiz? «Ult degende emirenip, jurt degende jumylyp júgirmeıtin» sebebimiz ne? Aýdanǵa kelgen jas maman­dar­ǵa bıýdjettegi qaralǵan kóterme aqsha­la­ryn birden bere salmaı, oblys bergen kesteni qatań ustanyp otyrǵan aýdandyq ekonomıka, bıýdjettik josparlaý jáne ká­sipkerlik bóliminiń bastyǵy N. Raqy­shev. Ol aýdan ákimdiginiń bólim basshysy. Ony qyzmetke qabyldaıtyn da, qyzmetinen bosatatyn da aýdan ákimi. Al, aýdan ákimi Qazaqstan Respýblıkasynyń Bıýdjet kodeksi boıynsha aýdandyq máslıhat bekitken bıýdjetti atqarady. Iаǵnı, aýdandyq máslıhattyń sheshimin is júzine asyrady. Osyndaı basymdyqtarǵa qaramastan aý­dan­dyq ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý bólimi oblys bergen kesteni usta­nyp, aýdandyq máslıhattyń usynysyna eleń etip otyrǵan joq. Bul qalaı?.. Aýdandyq ekonomıka, bıýdjettik josparlaý jáne kásipkerlik bólimi jasaǵan tizimde ótken jyldan beri kótermeaqy ala almaı júrgen otyz bes jas maman kezekte tur. Joǵaryda aıtqandaı, aýdandyq más­lı­hat bekitken jergilikti bıýdjette qaral­ǵan 4436 myń teńge 27 jas mamanǵa ǵana jetedi. Sonda tizimge ótken jyly alynǵan 8 jas maman kóterme járdemaqylaryn ala almaıdy. Sebebi, 2011 jylǵa qaralǵan qarajat jetpeıdi. Onyń syrtynda aýdanǵa bıyl jáne on bir jas maman kelipti. Al halyq qalaýlylary aýdanǵa kelgen jas mamandardyń júıkesin juqartpaı, jergilikti bıýdjette turǵan, ózderi bekitken 4436 myń teńgeni ıgerip, jetpeı qal­ǵandaryna joǵary jaqtan jáne qosymsha qarajat suralsa dep oılaıdy. Jas mamandardyń barlyǵy Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Ábishuly Na­zar­baevqa senedi. Sengennen keıin de olar aldaǵy on jylda Qazaqstandy Ult Kósh­basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaev basqarsa degen úmitpen, jaqynda ótken saılaýda yqylaspen, qýana qoldaý kór­setti, Úgit-nasıhat jumystaryn pármendi júrgizdi. Osyndaı jas mamandardyń bel­sen­diliginiń arqasynda Prezıdent saılaý­yn­da aýdan halqynyń 98,8 paıyzy Nur­sul­tan Ábishuly Nazarbaevqa daýys berdi. Olardyń boılarynda jastyq jalyn, Ult Kóshbasshysyna degen zor senim atoılap tur. Keıbireýleri stýdent kezderinde kıip júrgen kıimderin tolyq aıyrbastap ta úlgermegen. Soǵan qaramastan ishki jan dúnıeleri ǵajap! Rýhtary kúshti. Týǵan jerlerin túletýge degen qulshynystary da súı­sindiredi. Aýylǵa asa qajet osyndaı ja­­lyn­dy jastarǵa, Prezıdentimiz aıtqan­daı, qolymyzdan kelgen kómegimizdi aıamaı, qoltyqtarynan demep, baǵyt-baǵdar berip otyrsaq bolashaǵymyz da soǵurlym jar­qyn, táýelsizdigimiz baıandy bolar edi... Marat QAShQYNBAEV, Balqash aýdany máslıhaty apparatynyń jetekshisi. Almaty oblysy, Balqash aýdany, Baqanas selosy.