Yqsham eldiń úlken múmkindikteri

Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaevtyń Estonııaǵa memlekettik sapary eki jaqqa da tıimdilik ákeletin bolady Sársenbi kúni Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Ýkraına astanasy Kıev qalasynan Estonııaǵa eki kúndik memlekettik saparmen keldi. Bul Qazaqstan basshysynyń kezekten tys prezıdenttik saılaýda qaıta saılanǵannan keıin Memleket basshysy retinde shetelge tuńǵysh sapary edi. Qazaqstan Prezıdentin Kadrıorg saraıynda Estonııa Prezıdenti Toomas Ilves ju­baıy­men qarsy aldy. Saltanatty qar­sy alý rásimi saraıdyń aldyn­daǵy shaǵyn alańda atqaryldy. Odan keıin N.Nazarbaev Estonııa Prezıdentiniń bastaýymen sa­raı­ǵa enip, tarıhı ǵımarattyń Qur­met­ti qonaqtar kitabyna qol­tań­basyn qaldyrǵan soń, kelissóz bolatyn zalǵa ótti. Osy jerde memleket basshylary memlekettik nagradalarmen jáne syı­ká­de­lermen almasty. Qazaqstan Prezıdentine Estonııa Res­pýb­lı­ka­sy­nyń sheteldik memleket bas­shylaryna beriletin «Marııa je­riniń kresi» ordeni tabys etildi. Sodan keıin prezıdentter shaǵyn quramdaǵy kelissózge otyrdy. Estonııa astanasy kóktem shýa­ǵyna bólenip, jaınap turǵan joq, kerisinshe, kún bulyńǵyr, aýa raıy birshama salqyn boldy. Osynyń ózi, tipti, Eýropa aýqy­mymen alǵanda da shaǵyn memleket sanalatyn, biraq eshteńege eligip-jeligip ketpeıtin, baryn­sha salqynqandy, óz isine myǵym kishkentaı halyqtyń úlken sy­ryn pash etip turǵandaı. Estonııa Eýropa qurlyǵynyń soltústik-shyǵysynda, Baltyq teńizindegi Fın shyǵanaǵynyń jaǵasynda ornalasqan. Halqynyń sany 1,3 mln. adam, jer kólemi 47,5 myń shar­shy shaqyrym. Halqynyń et­nostyq quramyn aıtar bolsaq, 69 paıyzy estondar, 21,6 paıyzy orystar, 2,1 paıyzy ýkraındar jáne basqalar. 2011 jyldyń 1 qańtarynan bastap Estonııada aqsha birligi retinde eýro engizildi. 2004 jyldan bastap Tallınn Eýroodaqtyń jáne NATO-nyń to­lyqqandy múshesi qataryna ótti. Al 2010 jyldyń aıaǵynda Es­tonııa Ekonomıkalyq ynty­maq­tastyq jáne damý uıymynyń (EYDU) tolyqquqyly múshesi boldy. Bul uıymǵa ený úshin Estonııa 14 jyl boıy daıyndyq jumystaryn júrgizgen edi. Sóı­tip, halyq arasynda «baı el­der­diń klýby» delinetin uıymǵa ótkeni Estonııanyń ekonomıka­lyq saıasatynyń durys jolmen júrgizilip kele jatqanyn kór­set­ti jáne onyń halyqaralyq arenada bedelin ósirdi. Bul Esto­nııa­nyń ınvestısııalyq tartym­dy­ly­ǵyn da arttyryp, oǵan degen senimdi eseleı tústi. Shveı­sa­rııa­nyń halyqaralyq bıznes mek­te­biniń básekelestikke qa­bilettilik reıtıngi boıynsha Estonııa byl­tyr burynǵy 35-shi orynnan 33-shi orynǵa kóterildi. Al «Heri­tage» qorynyń eko­nomıkalyq erkindik ındeksi boıynsha 179 mem­lekettiń ara­synan 16-shy oryn aldy. Bul – keshe ǵana ákimshil-ámirshil júıe­men júrgizilgen eko­no­mıkamen otyrǵan el úshin óte úlken jetistik. Eldiń jan basyna shaqqanda­ǵy IJО́-i 2010 jyly 14 000 AQSh dollaryn qurady. Daǵda­rys­qa qarsy jasalǵan sharalar da nátıjeli bolyp, ekono­mı­ka­nyń byltyrǵy jylǵy ósimi 3,1 paıyz qurady, al 2011 jylǵy ósim 4,4 paıyz bolady dep boljanýda. Eýroodaq sarap­shy­lary­nyń boljamy boıynsha, Tallın­niń daǵdarysty tabysty eńserýi­niń syry «estonnyń óndiriske ne­gizdelgen ıkemdi ári ómirsheń ekonomıkasynda» bolyp otyr. Endi daǵdarysty eńserý jolyn­daǵy keıbir sharalaryn aıta keter bolsaq, úkimettiń bıýdjetti ońtaılandyrý boıynsha jasaǵan isteri óziniń ıgilikti nátıjesin berdi. Árıne, taıaqtyń eki ushy bolǵany sııaqty, bıýdjetti oń­taı­landyrýdyń nátıjesinde Esto­nııa 27 Eýroodaq elderiniń ara­synda áleýmettik salaǵa eń az qarajat bóletin el bolyp otyr. Sonyń kesirinen jumyssyzdyq ta óse túsýde. Sonymen birge, úkimet turyp qalǵan taýarlar men qyzmetterdi syrtqa ótkizý úshin eksporterler­di qoldaıtyn arnaıy baǵdarlama qabyldady. Osy baǵdarlamany to­lyq oryndaý úshin bıýdjetten ústimizdegi jyly da 86 mln. eýro bólingeli otyr. Osy aımaqtaǵy keıbir elderdiń ekonomıkalary ishki rynoktaǵy óz suranystaryn tolyǵymen qanaǵattandyra al­maı­dy. Ásirese, postkeńestik res­pýblıkalar ekonomıkasynda osyndaı úrdis oryn alýda. Al Estonııada, kerisinshe, ekono­mı­ka­nyń usynystaryna álsizdigi se­bepti ishki suranys sáıkes kele almaı, ekonomıkanyń damı tú­sýi­ne qolbaılaý bolýda. Osyny eskere kele, Estonııa úkimeti byl­tyr syrtqy rynokqa aksııalar satýdy arttyrý arqyly syrtqy suranys kólemin ósirýge qol jetkizdi. Bul da ekonomıkany jan­dan­dyrýdaǵy tıimdi shara­lary­nyń biri boldy. Eýroodaq sarap­shy­larynyń paıymynsha, Esto­nııa­da daǵdarysqa qarsy júrgi­zil­gen reformalar men sharalar Ortalyq jáne Shyǵys Eýropa elderindegi eń úzdigi. Estonııa IT-tehnologııa salasynda da úlken jetistikterge jetip otyr. Syrtqy saıasatynda Estonııa AQSh-pen tyǵyz yntymaqtasýǵa basymdyq beredi. Ásirese, ener­ge­tıka, kıbernetıkalyq qaýip­siz­dik jáne daǵdarysty eńserý ba­ǵyt­tarynda ol Aq úımen tyǵyz yn­tymaqtasqan. Tallınn óziniń Va­shıngtonmen jaqyndyǵyn qaýip­­sizdiginiń kepili dep baǵa­laı­­tynyn talaı jerde ja­rııa­laǵan. Al aımaqtaǵy elder ara­synda Estonııa Fınlıandııamen saıası da, ekonomıkalyq ta yn­ty­maqtastyq belsendiligin arttyra túsýde. Ortalyq jáne Shyǵys Eýropa elderi arasynan dástúrli túrde jaqyny bolyp tabylatyn Latvııa men Lıtvadan basqa Pol­shamen aradaǵy qarym-qa­tynasty tereń­detýge yntaly. Sondaı-aq Chehııa, Slovakııa, Vengrııa, Horvatııa jáne Bolgarııamen aradaǵy ynty­maqtastyǵyn damytýda. Reseı Federasııasy­men aradaǵy qarym-qatynas pragmatızm men ekono­mı­kalyq múddelilikke negizdelgen. Degenmen, 2010 jyly eki el ara­sy jaqyndaı tústi dep aıtý qıyn. Sońǵy kezderi Estonııa yn­ty­maqtastyqtyń azııalyq vektoryn jandandyrýda. Sonyń dáleli retinde aldymen Qytaımen baı­la­nysyn aıtýǵa bolady. Aspanasty eli de óziniń Nınbo jáne Esto­nııanyń Tallınn porttarynyń ara­­syndaǵy yntymaqtastyqty da­­my­­týdy kózdeıdi jáne Estonııada logıstıka ortalyǵyn ashsaq deıdi. Estonııanyń Azııadaǵy ekono­mı­kalyq yntymaqtastyǵyn tereń­de­tip, saıası únqatysýyn arttyr­ǵysy keletin eli Qazaqstan bolyp otyr. Osy maqsattarmen Astanaǵa 2008 jyly Syrtqy ister mınıstri Ý.Paet, 2010 jyly Premer-mınıstr A.Ansıp resmı saparmen kelgen edi. Endi Estonııa Prezıdentiniń shaqy­rýy­men El­basy Nursultan Nazarbaev memlekettik saparmen baryp otyr. Bul saparǵa eston jaǵy úlken mán berýde. Prezıdent kelmes buryn Estonııanyń jetekshi BAQ-tarynda Qazaqstan týraly, onyń ekonomıkasy men saıası ustanymy jaıly keńinen sa­raptamalyq maqalalar berilgen. Olardyń ádiletti kózqaras­pen jazylǵany da kórinip tur.       Tallınn kóshelerine jıi qa­tarmen ilingen Qazaqstan men Esto­nııa­nyń ulttyq jalaýlary men basqa jarnamalar da eldiń Qazaqstan basshysynyń sapary­na zor ma­ńyz bergenin aıǵaq­taıdy. 2010 jyldyń qorytyndysy boıynsha eki memleket arasyn­da­ǵy taýar aınalymy 74,5 mln. dol­lar ǵana boldy. Eston kapı­ta­lynyń qatysýymen Qazaqstanda 26 birlesken kásiporyn tirkelgen. Olar ekonomıkanyń ártúrli salasynda jumys isteıdi. Ult­tyq Banktiń málimetine qara­ǵan­da, 2001-2010 jyldary Estonııa­dan Qazaqstanǵa kelgen tikeleı ınvestısııa kólemi 16,6 mln. dol­lar bolypty. 2011 jylǵy aqpan aıynda «Halyqaralyq Aqtaý te­ńiz porty» respýblıkalyq memlekettik kásiporny men Esto­nııa­nyń «Tallınn porty» memlekettik mekemeleriniń arasynda teńiz ta­symalyn damytýdy maqsat etken ózara yntymaqtastyqty arttyrý týraly kelisimge qol qoıylǵan. Shaǵyn quramdaǵy kezdesý aıaq­talǵan soń kelissóz keńeı­til­gen quramda jalǵasty. Onyń qo­rytyndysy boıynsha úsh qu­jat­qa qol qoıyldy. Sonyń ishinde Qa­zaqstan Respýblıkasynyń Pre­zıdenti N.Nazarbaev pen Es­to­nııa Respýblıkasynyń Prezıdenti T.Ilves Birlesken má­lim­demege qol qoıdy. Onda taraptar halyqaralyq uıymdar men qa­byl­danǵan qujattar sheńbe­rin­de­gi yntymaqtastyqty tereńdete tú­sýdi, halyqaralyq terrorızm men ekstremızm jáne basqa da adam quqyqtary men bostan­dyq­taryna, densaýlyǵyna, ómirine zııan keltiretin qylmys túr­le­rine, jappaı qyryp-joıatyn qarýdy ta­ratýǵa qarsy kúreste halyqaralyq kúsh-jigerdi biriktirýdi, ózara yn­tymaqtastyq arqy­ly barlyq deń­geıdegi únqaty­sý­lardy kóterme­lep, saýda-eko­nomıkalyq baıla­nys­tardy ul­ǵaı­týdy jáne taǵy basqa qadamdardy jaq­taıdy delingen. Odan keıin Qa­zaqstan Syrt­qy ister mınıstri E.Qazy­ha­nov pen Estonııa Ekonomıka jáne kommýnıkasııa mınıstri Iý.Parts Qazaqstan men Estonııa arasyndaǵy ınves­tı­sııany qor­ǵaý jáne qoldaý, al Qazaqstan Baı­lanys jáne aqparat mınıstri A.Jumaǵalıev pen Es­tonııa Ult­tyq muraǵatynyń memlekettik arhı­varıýsy P.Pırsko mu­ra­ǵat is­teri salasyndaǵy yntymaq­tas­tyq týra­ly kelisimderge qol qoıdy. Bulardan basqa Qazaqstannyń «Atameken odaǵy» UEP bas­qar­masynyń tóraǵasy A.Perýashev pen Estonııa Saýda-ónerkásip pa­la­tasynyń prezıdenti T.Lýman eki mekeme arasyndaǵy, al ShQO ákiminiń orynbasary E.Kósher­baev pen Estonııanyń «Eesti Ener­gia AS» kompanııasy ákimdik pen kompanııa arasyndaǵy yntymaq­tas­tyq týraly memorandýmdarǵa qol qoıdy. Sońǵy eki kommer­sııalyq qujattyń qol qoıylýyna prezıdentter qatysqan joq. Qol qoıý rásimi aıaqtalǵan soń memleket basshylary BAQ ókil­derimen shaǵyn brıfıng ótkizdi. Ony ashqan Estonııa Prezıdenti T.Ilves aldymen Lıvanda kepildikte ustalynyp otyrǵan jeti eston azamatynyń taǵdyryna toq­talyp ótti. Ekijaqty kelis­sóz­derdiń qorytyndysy týraly aıtqanda, óz eliniń Qazaqstannyń álemdik turaqtylyq pen beıbitshilikti saqtaý jolynda kóterip júrgen bastamalarynyń bárin qoldaıtynyn jáne joǵary ba­ǵalaıtynyn jetkizdi. Al eko­no­mı­kalyq yntymaqtastyq másele­sin­de Estonııa Qazaqstannyń Eý­ro­odaqpen baılanystaryna qol­daý kórsetetinin bildirdi. Qazaq­stan Estonııanyń porttaryn paı­dalanýǵa múddeli, biz eki jaqqa da tıimdi shartpen bul umty­lys­ty jaqtaımyz. Sonymen birge, biz elektrondy úkimet salasynda da yntymaqtastyqty tereńdetý qajettigine toqtaldyq, dedi ol. Sondaı-aq kólik, mádenı-gýmanı­tar­lyq salalardaǵy yntymaq­tas­tyqtar týraly da aıtyp ótti. О́ziniń sózinde Qazaqstan Prezıdenti Estonııa tarapynyń sha­qy­rýyn qabyl alyp, ekijaqty yntymaqtasty tereńdetý qajet­ti­ligin eskere otyryp, úlken delegasııamen kelip otyrǵanyn má­limdedi. Kelissózder qorytyn­dy­syna óziniń rıza ekendigin jetkize kelip, N.Nazarbaev Estonııaǵa Qazaqstandy EQYU-ǵa tóraǵalyq etýde, Eýroodaqpen baılanys ornatýda qoldaý kórsetkeni úshin rızashylyǵyn bildirdi. Árıne, dedi ol, bizge qýat kózderin, aýyl sha­rýashylyǵy, metall, t.b. ónim­derdi tasymaldaý úshin Esto­nııa­nyń porttary qajet. Bul ónimder jańa rynoktarǵa shyǵý arqyly básekelestik týdyryp, baǵanyń tómendeýine áser eter edi. Odan ári Elbasy Qazaqstandaǵy ındýs­trııa­lyq-ınnovasııalyq baǵdarla­ma­ǵa qatysýǵa estondyq isker toptardy shaqyratynyn atap ótti. Al Estonııanyń Astanada elshilik ashý týraly sheshimin qup­taımyz. Bizge bir-birimizdi jaq­sy bilý úshin jıi kezdesip otyrýymyz kerek. Sondyqtan da men Prezıdent T.Ilvesti bizdiń elge resmı saparmen kelýge sha­qyr­dym, dedi N.Nazarbaev sózi­niń sońynda. Qazaqstan basshysy tústen keıin birneshe kezdesýlerge qa­tys­ty. Aldymen 1792 jyly graf Sten­bokqa salynǵan ǵıma­rat­ta orna­lasqan Estonııa Úkime­tinde bolyp, Premer-mınıstr A.Ansıppen kezdesip, kelissóz júrgizdi. Kezdesý kezinde Premer-mınıstr N.Na­zar­baevty pre­zıdenttik saılaýdaǵy tamasha je­ńi­simen quttyqtady. Odan ári IT-teh­nologııa, elek­tron­dy úki­met salasyndaǵy Estonııa­nyń qol jet­kizgen tabystary týraly aıtty. Biz osy sala boı­ynsha siz­derdiń ma­mandaryńyzdy shaqy­ryp, tyǵyz yn­tymaqtastyq or­natý­ǵa ázirmiz, dedi Nursultan Ábishuly. Kezdesý barysynda ekijaqty ynty­maq­tas­tyqtyń kóptegen máseleleri tal­qylandy. Úkimet úıinen shyqqan soń Prezıdenttiń korteji Estonııa Respýblıkasynyń Parlamentine keldi. Munda N.Nazarbaev Parlament spıkeri E.Ergma hanymmen kezdesip, ekijaqty baılanystar­dy, sonyń ishinde parlamenttik yn­tymaqtastyqty damytý máse­le­leri boıynsha pikir almasty. Osydan keıin N.Nazarbaev Azat­tyq alańyndaǵy Jeńis monýmentine gúl shoqtaryn qoıdy. Bul eskertkish 2009 jyly Es­to­nııanyń ulttyq merekesi kúni ashylǵan eken. Osy kúni keshke Estonııa Res­pýblıkasynyń Prezıdenti T.Ilves pen onyń jubaıynyń atynan Qazaqstan Prezıdenti N.Nazar­baevtyń qurmetine memlekettik qabyldaý boldy. *   *   * Keshe Elbasy Nursultan Na­zar­baevtyń Estonııa Res­pýb­lıka­syna memlekettik sa­pary odan ári jalǵasty. Qazaqstan bas­shy­sy al­dy­men Estonııanyń eks-pre­zıdenti Arnold Rıýıtelmen kezdesti. A.Rıýıtel – Estonııanyń táý­elsizdik alýyna kóp eńbek si­ńir­gen qaıratker. KSRO tarardyń al­dynda Eston KSR Joǵarǵy Ke­ńesiniń tóraǵasy bolǵan ol or­ta­lyq bılikten óz respýb­lı­kasy­nyń múddesin jan aıamaı qorǵa­ǵan­dardyń biri boldy. Halyq ara­syndaǵy zor bedeliniń arqa­synda tóraǵalyqtan ketken soń segiz jyldan keıin bılikke qaıta oralyp, 2001 jyly 73 jasynda respýblıka Prezıdenti bolyp saı­landy. Bul qyzmetti 2006 jyly merzimi aıaqtalǵansha aby­roı­men atqaryp shyqqan soń saıası arenadan ketse de eldegi ba­rynsha yqpaldy qaıratkerlerdiń biri bolyp qalyp otyr. Prezıdent N.Nazarbaev onymen Qazaq­stan men Estonııa qarym-qaty­nas­tarynyń kóptegen perspek­tı­valary týraly pikir almasty. Osydan keıin Qazaqstan Res­pýblıkasy Prezıdentiniń korteji Tallınn ratýshasyna bet aldy. Bul – kári tarıhqa 1322 jyldan beri kýá bolyp kele jatqan kóne ǵımarat, onyń qazirgi kelbeti 1402-1404 jyldary jóndelgen­nen beri saqtalǵan. Búgingi kún­deri onyń aldyndaǵy shaǵyn alań­da ejelgi dástúrler boı­yn­sha rysarlar saıysy, «totyqus atý jarysy» sııaqty merekelik sharalar ótkizi­lip turady. Osy ýaqyttarda ratý­sha­nyń mańyna halyq kóp jı­nalyp, án salyp, bı bılep, qalany bastaryna kótere­tin kórinedi. Elbasyn munda Tallınn qala­sy­nyń meri Edgar Savısaar qar­sy alyp, ratýsha men eski qalany aralatyp, onyń tarıhyn aıtyp berdi. Jalpy, Tallınn – Eýro­pa­da­ǵy tarıhı, óte ejelgi qala­lar­dyń biri.  Onyń ornyna fınn-ýgor taıpasynyń adamdary al­ǵash osydan 3,5 myń jyl buryn qonystanǵany belgili bolyp otyr. Tallınn Fınlıandııanyń as­ta­nasy Helsınkı qalasynan 80 shaqyrym jerde ǵana ornalasqan. Qaladaǵy Pırıta ózeni orta­lyq­tan ájeptáýir alys jerde, onyń jaǵalaýynyń uzyndyǵy 46 sha­qy­rym. Qala halqynyń sany 407 myń adam, sonyń 55,3 paıyzy – estondar, 36,3 paıyzy – orystar, 3,5 paıyzy – ýkraındar, qalǵany basqa ulttardyń ókilderi. Qazir qala týrızm ortalyǵy, óte kórikti, kóne shahar. 2007 jyly Tallınn Eýrokomıs­sııa­nyń she­shimimen «Eýropanyń 2011 jyl­ǵy mádenı astanasy» degen qur­metti ataqqa ıe bolǵan. Qa­la­nyń aınadaı jarqyryp, ba­ryn­sha taza bolyp turǵany da sol ataqqa laıyqty bolýdyń kórinisi sekildi. Osy ataq sheńberinde bı­yl qalada 7  myńǵa jýyq mádenı sharalar ótkizý kózdelgen eken. Elbasy eski qala men ratý­sha­ny aralap kórgen soń, Qurmetti qonaqtar kitabyna qoltańbasyn qaldyryp, odan keıin qalabasy E.Savısaarmen resmı kezdesý ót­kizdi.  Onda basqa máselelermen qa­­tar, Astana men Tallınn qala­la­ry arasyndaǵy yntymaqtas­tyq­­tyń perspektıvalary sóz boldy. Osydan keıin Nursultan Na­zarbaevtyń korteji Tallınn por­ty­na qaraı bet aldy. Prezıdent munda estondyq asa iri kompanııa basshylarymen kezdesti. Kezdesý­diń ózi «Victoria-1» atty alyp paromnyń ishinde ótti.  Búgingi kúni Tallınnen Shvesııanyń as­ta­nasy Stokgolm qalasyna jo­laýshy tasymaldaıtyn osynaý palýbalyq paromǵa 2,5 myń adam syıady eken. Onyń bıiktigi toǵyz qabatty úıdeı, al uzyndyǵy 193 metr, qyzmet kórsetetin per­so­na­lynyń sany – 200 adam. Paromda barlyǵy 740 kaıýta bar.  Keme 2004 jyly Fınlıandııanyń Raým atty portty qalasynda jasalǵan. Ony «Tallınk» atty kememen ta­symal jasaıtyn kompanııa satyp alǵan. Kemeniń búgingi kúngi quny 100 mln. eýro eken. Elbasy Nursultan Nazarbaev osynda kelip, kemeni basqarý or­nynda bolyp, kapıtanmen áńgi­melesti. Sodan keıin ózimen kezdesýge jınalǵan bıznes ókilde­rine bet aldy. Munda Estonııa­nyń asa iri kompanııalarynyń bas­shylary jınalǵan eken. Olar­dyń qatarynda «Tallınnk» kompa­nııasy, «Tallınn porty» AQ, «Tallınn áýejaıy», «Estonııa temir joly», «Eston áýe joldary», «Baltyq keme jóndeý zaýyty», «Eest energııa» kompanııasy jáne t.b. ókilderi boldy. Kezdesýdi Estonııanyń Premer-mınıstri Andrýs Ansıp ashyp, júrgizip otyrdy. О́zderine sóz kezegi tıgende kompanııa bas­shy­lary qazaqstandyq fırmalarmen yntymaqtasýǵa qulyqty eken­dikterin jetkizip, naqty ba­ǵyttarǵa toqtaldy. Sonyń ishinde «Tallınn portynyń» basshysy Qa­zaqstannan júk qabyldaý kó­le­min arttyrýǵa daıyn ekenin jet­kizdi. Qazirdiń ózinde kompanııa quramy­na kiretin Moga por­ty qazaq­stan­dyq júkterdi qabyl­dap jatqan kórinedi. Ol óz kom­pa­nııasynyń zor múmkinshilik­te­rin de atap ótti, sonyń ishinde qa­byldanǵan júkter munda tez qotarylyp, tasymal kólikteri tez bosatylady eken. «Estonııa áýe joldarynyń» basshysy Estonııa men Qazaqstan arasyna tikeleı áýe jolyn ashý múmkindigi týraly aıtty.   Elba­sy árbir aıtylǵan sózge nazar aýdaryp, olarǵa óz baǵasyn berip otyrdy. Qoryta aıtqan sózinde N.Nazarbaev Kedendik odaqqa kirgeni sebepti qazir Qazaqstan Esto­nııamen shartty túrde shekaralas el ekenin atap ótti. Sondyq­tan da biz óz júkterimizdi, son­daı-aq taýarlarymyz ben qyz­metteri­miz­di Estonııaǵa týra áke­le alamyz, dedi Qazaqstan bas­shysy. Kezdesý júrip jatqan kezde «Victoria-1» kemesi ashyq teńizge shyǵyp, óziniń mártebeli qona­ǵy­na Baltyq teńizinde bir saǵatqa jýyq serýen jasatty. Portqa qaıtyp kelgen soń, N.Nazarbaev bastaǵan qazaqstandyq delegasııa Estonııa Respýblıkasyna jasa­ǵan memlekettik saparyn sátti aıaqtap, áýejaıǵa bet aldy. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan» – Tallınnen. ----------------------------------------- Sýretterdi túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.