Teorııa men tájirıbe ushtasty

О́tpeli kezeńnen elimiz aman ótti. Táýelsizdiktiń 20 jyl­­­dyǵyna tolaıym tabys­tarmen jetip otyr. Elbasy bıylǵy «Bo­la­shaqtyń irgesin birge qalaı­myz» atty Joldaýynda aýyl sha­rýashylyǵyna asa tereń mán berdi. Ásirese, mal sharýa­shyly­ǵyn damytýǵa, et óndirýdi artty­rý tapsyrmasy alǵa qoıyl­dy. Osyǵan oraı Úkimet arnaıy «Sybaǵa» baǵdarlama­syn qolǵa aldy. Eksportqa et shyǵaramyz. Sóıtip, alys-ja­qyn elderdi etpen qamtamasyz etemiz. Bul qur qııal emes. Memleket­tiń aldyna qoıylǵan talap. Qyzylorda – Syrdyń boıy­na egin salyp, qyrǵa mal jaı­ǵan aımaq. Sharýaǵa qolaıly, eginge yńǵaıly jer. Bir ǵana kúrishiniń ózimen aty alty qur­lyqqa jaıyl­­ǵan oblystyń bú­gingi kúıi de jaman emes. Ob­lys sheńbe­rinde aýyl sharýashy­ly­ǵy­men aınalysyp jatqan sha­rýa­­shy­­lyqtar bas qosty. Sóıtip agro­óner­kásip kesheni qyzmetker­leri­niń sleti ótti. Oǵan kórshi ob­lystardan arnaıy qonaqtar keldi. Sondaı-aq ǵalymdar da qatys­ty. Jıyn barysynda aýyl sha­rýa­shylyǵyna qatysty másele­ler qoz­ǵalyp, jetken jetistikter sa­ra­lanyp, aldaǵy asýlar aı­qyn­daldy. Syrdyń jurty respýblıka boıynsha jınalatyn kúrishtiń 90 paıyzyn óndirip otyr. Artyq aıtty demeńiz, Qyzylorda obly­sy elimizdi tutastaı kúrishpen qamtýda. Byltyr oblys sońǵy jıyrma jylda qol jetkizbegen ónimdi jınaǵan. Bul aımaqta kúrish óndirisi kún sanap qarqyn alyp kele jatyr degen sóz. Al onyń damýyna memlekettiń kór­se­­tip otyrǵan kómegi kól-kósir. Máselen, 2003 jyly oblystyń aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa memleketten 142,8 mıllıon teńge bólingen eken. Byltyr bul kómek 2,3 mıllıard teńgege jetken. Osyǵan sáıkes aýyl­sharýa­shylyq ónimderiniń óndiris kólemi de ósip keledi. Mysal úshin aıtar bolsaq, 2000 jyly aýyl sharýa­shylyǵynyń jalpy ónimi 8,6 mıllıard teńgeni qurapty. Endi 2010 jyldyń derekterine kóz júgirtińiz. Byltyr aýylsharýa­shylyq ónimderinen 44,2 mıllıard teńge paıda túsken. Sandar osylaı sóıleıdi. Mal sharýashylyǵynda da alǵa jyljý baıqalady. Naqty derekter keltireıik. 2000 jyl­men salystyrǵanda múıizdi iri qara – 55,1, qoı men eshki – 44,2, jylqy – 35,1, túıe 56,8 paıyzǵa artqan.  Keltirilgen sanǵa qarap súısinýge bolady. Biraq oblys­taǵy mal basynyń 96 paıyzy jeke qolda. Memlekettiń qaraýyn­daǵy maldyń sany óte az. Degenmen bul olqylyqtyń ornyn elimizde jumys isteı bastaǵan «Sybaǵa» baǵdarlamasy tolty­rady degen úmit bar. Slettiń negizgi mindeti ne? Aýylsharýashylyq taýar óndirý­shileri men ǵalymdardy tonnyń ishki baýyndaı aralastyryp, tájirıbe men teorııany ushtas­tyryp, aýyl sharýashylyǵyn damytý bolyp tabylady. Jıyn óz mindetin tolyqtaı aqtady deýge bolady. Erjan BAITILES. Qyzylorda oblysy.