Kásiptik bilim básekege laıyq pa?

Álemdik báseke aıdynynda bá­sekege tótep berýdiń túrli tá­silderi kún saıyn ómirdiń tala­by­na qaraı jańaryp keledi. Qo­ǵam damýynyń qaı salasy bol­ma­syn, bárinde qyzý básekeles­tik bola­tyny aıdan anyq. Sebebi, báseke joq jerde san týraly da, sapa týraly da sóz qoz­ǵaý­dyń ózi artyq. Sondyqtan na­ryq zań­dylyqtaryn kásibı tur­ǵyda ıge­rýdiń, bilikti kadrlar daıar­laýdyń, joǵarǵy sa­paly sertı­fıkasııaly bilimdi jal­ǵas­tyrýdyń prob­lema­lary Bilim jáne ǵylym mınıstrligi uıymdas­tyr­ǵan «Eń­bek naryǵy, tehnı­kalyq jáne ká­siptik bilimdi damytýdyń bo­lashaǵy» atty res­pýblıkalyq kon­ferensııada tal­qy­­landy. Iá, tehnıkalyq jáne kásip­tik bilim berýge qazirgi ýa­qytta elimiz aıryqsha mán berip otyr. Onyń ilgerilep damýy memleket, bıznes qu­rylymdarynyń já­ne azamat­tardyń áleýmettik jaǵdaıyna orasan zor serpin beretini de anyq. Eldiń ekonomı­kalyq qýaty da osy aıtylǵan salalarmen tyǵyz baılanysta. Sol úshin tehnıkalyq jáne ká­siptik bilim berýdi damytýda eń­bek ónimdiligin arttyrý, jalpy alǵanda kásiporyndar­dyń báse­ke­sin damytatyn jo­ǵary bilikti mamandar daıarlaý óte ma­ńyz­dy. Arnaıy ma­man­dardyń aı­týyn­sha, otan­dyq qu­rylym­dar­da tehnı­kalyq já­­ne kásiptik bilim berýdi basqarýdyń utymdy ári qo­laıly úlgisi osy ýaqytqa deıin qalyptaspaǵan. Oqý baǵ­dar­lamalary naryq eńbegin­degi daǵdylar men zańdylyq­tardy naqty qamtyp kórsete almaıdy. Sol úshin de bızneske kerek mamandar daıarlaýdy basqarý úr­disi jolǵa qoıyl­maǵan. Bir sóz­ben aıtqanda, bıznestiń kadr­larǵa degen su­ranysyn esepke alatyn, ma­man­dardyń biliktilikterin qa­daǵalaıtyn tutas júıe joq. Atalmysh konferensııa aıa­synda Bilim jáne ǵylym, Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar, Kólik jáne kommýnıkasııa, Aýyl sha­rýashylyǵy, Baı­­lanys jáne aq­parat, Mu­naı jáne gaz, Eńbek jáne ha­lyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrlikteri men «Ata­meken odaǵy» Qazaqstan ulttyq eko­no­­mı­kalyq palatasy arasyn­daǵy kadr­lardy daıarlaý, qaıta daıarlaý jáne biliktilikterin arttyrý máseleleri jóninde yntymaqtas­tyq týraly kelisimge qol qo­ıyldy. Sondaı-aq Bilim jáne ǵylym mı­nıstr­liginiń «KAZENERGY» mu­naı-gaz jáne ener­getıkalyq keshendi uı­ym­darynyń Pricewater­­house­Coopers Tax & Advisory konsor­sıýmy ara­synda Atyraý aımaq­aralyq kásip­tik ortaly­ǵyn bas­qarýdyń ynty­maq­tastyq týraly memorandýmyna qol qoıý sal­tanaty boldy. Mundaı memo­randýmǵa qol qoıý – memlekettik tapsyrysty oryndaý jáne oqý oryndary­nyń materıaldyq teh­nı­kalyq bazasyn nyǵaıtý, ón­diristik tájirıbeni jáne oqý bitirýshilerdi jumysqa or­nalast­y­rýdy uıymdas­tyrýdaǵy kásip­oryn­nyń qatysýyn qamtýda qarqyn­dy joba bolyp tabylady. Jıynda Premer-Mınıs­tr­diń orynbasary Erbol Oryn­baev baıandama jasady. Vıse-Premer óz baıandama­synda bul máseleni túbegeıli sheshý qajet­tigin atap kórsetti. Onyń aı­týynsha, qoǵamda ká­sibı-tehnı­kalyq bilim berý salasynyń bedeli tómen. «Qo­ǵamda kásibı-tehnıkalyq bilim berý júıesi ekinshi surypty degen qate túsinik qalyp­tasqan. Bul óz kezeginde eńbek naryǵynda tepe-teńdiktiń saq­tal­maýyna ákep soǵýda. Ká­sibı-tehnıkalyq bilim berý uıymdaryna jylyna 300 myń­­nan astam adam túsedi. Joǵary oqý oryndaryna da osynsha adam barady. Qazaq­standaǵy jumyspen qamtyl­ǵandardyń 27 paıyzynyń ká­sibı-tehnıkalyq bilimderi bar, 28 paıyzy joǵary oqý oryn­daryn támamdaǵan. Al 45 pa­ıyzǵa jýyǵy orta mektepten keıin bilimderin jalǵas­tyr­ma­ǵan. Bizdiń joo-daǵy stý­dent­ter­diń sany kolledjder men lıseılerdegi stýdentterge qa­ra­ǵanda kóp. Bul másele úlken alań­daýshylyq týdyra­dy. Bas­qa da­myǵan memleketterde ká­sibı-tehnıkalyq bilim alyp shyq­qandardyń sany 75 pa­ıyzdy quraıdy», dedi Vıse-Premer. Konferensııa barysynda «Teh­nıkalyq jáne kásiptik bilim beretin oqý ornynyń úzdigi» atty respýblıkalyq kon­kýrs­tyń jeńimpazdaryn ma­rapattaý saltanaty ótkizil­di. Bul konkýrs tehnıkalyq jáne kásiptik bilim júıesin jetildirý, nasıhattaý, bedelin arttyrý, kadr­lardy kásibı daıarlaý sa­pasyn qamtamasyz etý jónin­degi tájirıbeni taratý maqsa­tynda ótkizilip otyr desek, qazylar alqasynyń sheshimimen metallýrgııa, energetı­ka, taý-ken, qurylys pen aýyl sharýa­shylyǵy salasyna kadrlar daıar­laıtyn 16 úzdik tehnı­kalyq jáne kásiptik bilim berý uıym­dary anyq­taldy. Gran-prı júldesi eń úzdik kadrlardy daıarlaǵan oqý oryn­daryna berildi. Sonyń ishinde qalalyq oqý bólimin jetildirgen baǵyt boıynsha Aqtóbe oblysynyń №4 ma­mandandyrylǵan lıseıi marapattalsa, aýylsharýashylyq salasy boıynsha Pavlodar oblysynyń №25 mamandan­dy­rylǵan lıseıi jeńimpaz atal­dy. Al energetıkalyq salaǵa arnalǵan júlde Almaty qala­synyń Energetıkalyq jáne elektrondyq tehnologııa kolledjine buıyrsa, qurylys sa­lasy boıynsha Aqmola obly­synyń №11 mamandandy­ryl­ǵan lıseıi jeńip shyqty. Al metallýrgııa salasy boıynsha aqtóbelik Kólik jáne kommýnıkasııa, jańa tehnologııalar kolledji jeńimpaz dep tanyldy. Araı ÚIRENIShBEKQYZY.