Jaz – sharýa mezgili ǵana emes, demalyp, densaýlyqty nyǵaıtatyn kez. Ásirese, osy merzim jas urpaqtyń ósip, jetilýine tıimdi bolǵandyqtan, olardyń kún kózi men taza aýada meılinshe kóp bolýyna kóńil bólingeni qýantady. Bıyl óńir boıynsha mektep jasyndaǵy 220 myńnan astam oqýshy tegin jazǵy demalyspen qamtylǵan. Qazirgi kezde olardyń jartysynan astamy demalyp úlgergen. Kópshilik suranysyna ıe demalys oryndarynyń biri Tekeli qalasyndaǵy «Altyn shaja» shıpajaıynda belsendi demalyspen qatar, oqýshylar densaýlyǵyna kútim jasap, emdelýlerine múmkindik mol.
Jazǵy demalys kúnderi jetisýlyq balǵyndarǵa qyzyqty deýge bolady. Shıpajaıda dop oınap, týǵan jer tabıǵatyn tamashalaǵan balalar densaýlyǵyn shyńdasa, arnaıy topqa dárigerlik emdik sharalar kórsetilýde. Máselen, munda 14 jasqa deıingi balalar tynyqsa, olardyń arasynda ózge oblystardan kelgen búldirshinder de bar.
– Lagerge alǵash ret kelip turmyn. О́zim Batys Qazaqstan oblysynan keldim. Bári jaqsy, mádenı sharalar jıi ótedi. Kóp dos taptym. Aýyrǵan jerimizdi dáriger apaılar emdeıdi. Kúnine bes mezgil tamaqtanamyz, deıdi Oraldan kelgen Eltaı Álibek.
Ásem taý bókterindegi tynyǵý orny túrli medısınalyq qural-jabdyqtarmen qamtylypty. Munda búırek, qulaq, tamaq aýrýlaryna qarsy em jasalatynyn kórip, búldirshinderge degen shynaıy qamqorlyqty sezine tústik.
– «Altyn shaja» emdeý, saýyqtyrý lagerinde 250 bala ózderiniń jazǵy kanıkýldaryn ótkizýde. Balalardyń ár kúni qyzyqqa toly. Jáne emdeý sharalary qatar ótip, Qazaqstannyń túkpir-túkpirinen jınalǵan balalar bir otbasyndaǵydaı tatý-tátti, – dedi «Altyn shaja» demalys lageriniń top jetekshisi Jadyra Qasymbaeva.
Tekeli qalasy boıynsha budan ózge 3 demalys lageri jumys isteıdi. Olarda tynyǵyp jatqan oqýshylardyń shet tilin meńgerýlerine de múmkindik jasalǵan. Máselen, «Bastaý» lagerinde oqýshylarǵa eriktiler arnaıy sabaq ótkizedi.
– Maǵan «Bastaý» lageri óte unaıdy. Jattyqtyrýshy muǵalimder de jaqsy. Kúnde keshki astan keıin mereke bolady. Jazdy qysqa aınaldyryp, qaǵazdan qar jasadyq, – deıdi Taldyqorǵan qalasyndaǵy №14 mektep-gımnazııasynyń oqýshysy Arýjan Serikmurat.
Balalardyń demalysyn oblystyq bilim basqarmasynyń mamandary baqylap, tynyǵý baǵdarlamasy men tamaq sapasyna mán beredi. Oqý jaıy da basty nazarda.
– Bıylǵy jazǵy demalysta 220 myń balany demalyspen, saýyqtyrýmen qamtamasyz etýdi josparlap otyrmyz. Búgingi kúnge deıin 130 myń bala demaldy. Sonymen qatar ártúrli baǵyttaǵy jumystaryn jalǵastyrǵan jazdyq lagerler de bar. Ol mektep janyndaǵy jáne debattyq toptar, til úırený lagerleri. Kóbinese munda aǵylshyn tilin jyl boıy oqyǵan balalar jınaǵan bilimderin qaıtalap, tildi jaqsy úırenedi,– deıdi oblystyq bilim basqarmasynyń bastyǵy Lázzat Bazarqulova áńgime arasynda.
Jazda jaqsy demalǵan bala jańa oqý jylyna zor yntamen keletini zańdylyq. Sondyqtan balalardyń jazǵy demalysyna ata-analar da basa mán berse quba-qup. Bul mamandar pikiri. «Altyn shaja» men «Bastaý» lagerlerindegi jazǵy kanıkýldaryn kóńildi ótkizgenderdiń búgingi jaıy oǵan naqty dálel.
Kúmisjan BAIJAN,
Almaty oblysy.