Rýhanı qundylyqtar tizimine engizýge laıyqty

Olar ulttyń bolashaǵyn, keler urpa­ǵyn − bizdi qorǵady. San tarap­tan suqtanǵan jatjurtqa ata­mekenniń qarys qadamyn da bermeı, urpaǵyna mıras etti», − degen sózin keltire otyryp, nazardy Qazaqstannyń soltústik óńirindegi, Kókshetaýdan 120 shaqyrym jerdegi, Soltústik Qazaqstan oblysynyń Aıyrtaý aýdanynyń aýmaǵyndaǵy eń bir eńseli ári aıbatty Qarasaı men Aǵyntaı batyrlarǵa ornatylǵan memorıaldyq keshenniń qazirgi jaǵdaıyna aýdarǵym keledi. Bul memorıaldyq kesene XVII ǵasyrda Esim hannyń bas­taýymen qazaq jerin shapqyn­shylardan qorǵaǵan ataqty Qarasaı men Aǵyntaı batyrlar jerlengen Qulshynbaı-tóbe­sine 1999 jyly Elbasynyń tike­leı qamqorlyǵymen jáne qoldaýy­men salynǵan bolatyn. Qazaqtyń qos batyry jerlengen bıik tóbedegi memorıaldyq keshen kógildir Kókshe taýlarymen, ertegideı kólderimen jáne Aıyrtaý dalasynyń buzyl­maǵan sulý kelbetimen kóm­kerilip, Uly Dalaǵa aıbat berip, babalarymyzdyń erligi men batyrlyǵyn aıdaı álemge pash etip, asqaqtap tur. Bul jerde jaýyngerlerdiń kóptegen molalary da bar. Áli de qazba jumystary júrgizilýde. Byltyr kezekti qazba jumystary kezinde boıy eki metrdeı bolatyn, aýyr semserimen birge jerlengen taǵy bir batyrdyń múrdesi tabyldy. Arhıtektýralyq jaǵynan qaıtalanbas sheberlikpen salyn­ǵan bul memorıaldyq keshendi kórý­ge jyl saıyn elimizdiń túk­pir-túkpirinen myńdaǵan adam, kóptegen sheteldik qonaq keletin qasıetti bir týrıstik orynǵa aınalyp otyr. Sol aǵylyp kelip jatqan adamdarǵa arnalyp, kese­neniń janynan meımanhana da salynǵan bolatyn. Jáne de kesenege mektep oqýshylary, jas otaý ıeleri keledi, osy jerden jastardy áskerge shyǵaryp salý da ıgi bir dástúrge aınaldy. Kezinde Qarasaı men Aǵyntaı batyrlar jaıly tarıhı zertteýler júrgizip jáne de «Qarasaı batyr» qoǵamdyq qoryn basqaryp, osy kesene salý jumystarynyń basy-qasynda júrgendikten de, osy keseneniń qazirgi jaǵ­daıyna beı jaı qaraı almas edik. О́ıtkeni, qazirgi ýaqytta osy me­morıaldyq keshenniń batyr­lar kesenesine jóndeý jumys­tary qajet. Kese­ne­den sý ketip jatqanyna da kóp boldy. Sonyń saldarynan onyń keı jerleriniń kirpishteri úgitilip, shashylýǵa da aınaldy. Elbasynyń baǵdarlamalyq maqalasyndaǵy qaǵıdaǵa súıene otyryp, Qarasaı men Aǵyntaı batyrlardyń memorıaldyq kesenesi aldaǵy ýaqytta jasalar «Qazaqstannyń qasıetti rýhanı qundylyqtary» nemese «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geo­grafııasy» tizimine de engi­zilýge ábden laıyqty dep sanaımyz.

Jabal ERǴALIEV,  Senat depýtaty