Adamǵa ananyń áldıi men mektep qońyraýynyń syńǵyrynan qymbat nárse joq. Ǵaqlııa tegin aıtylmaǵan. Oı-paıymnyń jandy jádigerindeı sanalatyn Kókshetaý qalasyndaǵy Keńes Odaǵynyń Batyry Málik Ǵabdýllın atyndaǵy №3 qazaq orta mektep-gımnazııasynyń tálim joly 97 jylǵa sozylyp jatyr. El tarıhymen sabaqtas ónegeli soqpaq árqıly buralań belden ótip, ýaqyt talabynyń tórinen kórinip, bolashaqtyń bıik belesterine qulash sermeýde.
Oblystyq memlekettik muraǵat qujattary bylaı deıdi: «...1919 jyldyń sońynda halyqqa bilim berý bóliminde musylman bólimshesi uıymdastyrylǵan edi. Qarashanyń 19 juldyzynda tórt jyldyq bastaýysh mektep quryldy. Bul mektepte orys grafıkasymen bilim alǵandar az bolǵandyqtan, esepten tórt amal, arabsha árip tańbalary úıretildi. Mektepti 1919-1930 jyldary Nurmuhambet Kóshimov basqardy». Mekteptiń Kúlásh Hamzına jetekshilik etetin búgingi murajaıynda derek-dáıekterdiń barlyǵy uqyptylyqpen hattalyp, tarıh qatparynan syr shertedi. Tuńǵysh basshynyń eńbegi Lenın ordenimen atalyp ótipti. Odan keıin mektep tizginin bilgirlikpen ustaǵan Shaıken Qasenov, Baqytkereı Jumabaev, Myńbaı Ysqaqov, Botakóz Baıdáýletova, kezinde oblystyq bilim berý basqarmasynyń bastyǵy qyzmetine joǵarylatylǵan Marat Ybyraev jáne basqa azamattardyń esimderi zor iltıpatpen atalady.
Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevty 1991 jyly 10 jeltoqsanda Almatyda ulyqtaý rásiminen oralǵan memleket qaıratkeri, Sosıalıstik Eńbek Eri Baıan Jańǵalovqa sálem bere barǵanymyzdy umytpaımyn. Elbasy Nursultan Nazarbaevty tarıhı tuǵyrǵa kótergen halqyna rıza kóńilin bildirgen abyz qarııa «Osynyń bári bilim men ómir nárin tókken qazaq mektepteriniń ulyqtyǵynda», dedi. Ol kisi 1928 jyly Jamantuz aýylynyń bes balasy qatarynda Kókshe óńirindegi tuńǵysh mektepke qabyldanǵan eken. Aýyl moldasynan saýat ashqan olar 3-shi synypqa tirkelipti. Bolashaq batyr Málik Ǵabdýllınmen de osynda tanysqan. Soǵysqa birge attanyp, elge jeńispen birge oralǵan. Baıan aqsaqaldyń aıtýynsha, bul oshaqtyń búkil Kókshe jurtshylyǵy úshin mektepten joǵaryraq máni bar. Munda óńirdiń mádenı, ádebı, tutastaı tirshilik ustanymdary qalyptasqan. Bilim ordasy óziniń kemeldený kezeńinde sharýa jastary, jalpy bilim, aralas mektep, orta mektep, mektep-ınternat, pansıon, kásiptik mektep-keshen, gımnazııa sııaqty baspaldaqtardan ótti. El qadirlisi atanǵan akademıkter Málik Ǵabdýllın men Esmaǵambet Ysmaıylovqa, aqyn Jumaǵalı Saıynǵa, dramatýrg Shahmet Qusaıynovqa, taǵy da basqa júzdegen sańlaqtarǵa ómir joldamasyn bergen de osy mektep.
Bul kúnderi respýblıkalyq Ybyraı Altynsarın atyndaǵy Qazaq bilim akademııasynyń bazalyq mekemesi, «Daryn» ǵylymı-ádistemelik ortalyǵynyń eksperımentti mektebi sanalatyn qasterli shańyraqtyń qazirgi qadamdaryna da tánti bolasyz. Mekteptiń taǵy bir dırektorlyǵyn atqarǵan Gúlnár Kúshpaevanyń ákesi, baýyrlary, ózi de osynda bilim alǵanyn aıtqymyz keledi. Qadirli ustazdyń «Bizdiń negizgi maqsatymyz – zamana tutqasyn ustaıtyn urpaq tárbıeleý jáne oqýshynyń tabıǵat bergen qabiletin zertteý arqyly olarǵa kásibı baǵdar berý», degen sózderi qulaǵymyzda.
Kókshetaýdyń kóshbasshy mektebinde «Táı-táı», «Murager», «О́zin-ózi taný», «Erte jastan shet tilin úırený jáne úshtildilik», «Kásibı baǵdar», ústimizdegi oqý jylynan bastap dil men rýh, zamanalyq ınnovasııa men tehnologııa taqyrybyndaǵy baǵdarlamalar oqytyla bastady. Sońǵy jyldary, mekteptiń materıaldyq bazasy aıtarlyqtaı deńgeıde nyǵaıdy. Zamanaýı elektrondy júıe qoldy uzartyp otyr. Áıtkenmen, talap pen talǵamnyń, suranystyń teń túsip jatqany abzal.
Bilim oshaǵy 1991 jyly taza qazaq tilindegi mektep bolyp qaıta qurylǵan. Bul Qazaqstan táýelsizdiginiń sáýleli shapaǵaty tógilgen jyl. Osynaý kezeń aralyǵynda qol jetken tabystar kóńil ósiredi. Sońǵy 20 jylda mektepti 26 oqýshy «Altyn belgimen», 33 bala «Erekshe úlgidegi attestatpen» bitirip otyr. Bıylǵy oqý jylynyń ózinde 11-synyp oqýshysy Aıgúl Maqsut Chehııadaǵy halyqaralyq olımpıadada «Qoldanbaly matematıkadaǵy ulttyq ǵylymı joba» taqyrybyn qorǵap, mártebeli birinshi oryndy ıemdendi. «Máliktaný» klýbynyń múshesi, 4-synyp oqýshysy Nargız Sákenovanyń «Adamnyń ózin-ózi tanýy – Batyr Máliktiń beınesin úlgi etý» atty eńbegi respýblıkalyq «Zerde» ulttyq ǵylymı joba sheńberindegi baıqaýda joǵary baǵalandy. Qazir Jannat Jańǵalova men Roza Saýytova shet tilinen jáne quqyqtaný pánderinen respýblıkalyq olımpıadaǵa daıyndalý ústinde. Buǵan Áıgerim Qojabaevanyń kúresten Qazaqstan birinshiligine qatysyp, úsh birdeı medaldy jeńip alǵanyn qossaq, mekteptegi mádenı, ádebı, óner, qoǵamdyq ómirdegi tabystar tuǵyry tekshelene túsedi dep oılaımyz.
Baqbergen AMALBEK,
«Egemen Qazaqstan»
KО́KShETAÝ