ony jerge eńkeıe bilgen alady
Men toqsanynshy jyldardyń qıyndyqtaryn О́skemen qalasynda qarsy aldym. Oblystyq gazette isteımin. Súıengenimiz – jalǵyz jalaqy. Bir jaqsysy ony kóp keshiktirmeı beredi. Birge qyzmet isteıtin jýrnalıst dosymnyń jaǵdaıy da osylaı.
–Átteń, jerge eńkeıe bilmeısińder ǵoı. Áıtpese, myna naryq zamanynda aqsha degen aıaqtyń astynda jatyr ǵoı. Sony ala bilmeısińder. Tik óskensińder, eshtemege epteriń joq. Erteń otbasylaryńdy qalaı asyramaqshysyńdar?! – deýshi edi dosymnyń anasy selteńdegen júrisimizdi onshama jaqtyrmaı.
Bulaı dep aıtýǵa anamyzdyń tolyq quqy bar. О́zi turmysy baqýatty moldanyń qyzy bolǵan eken. Sóıtip oń jaqta bulǵaqtap júrgeninde Keńes ókimeti kelip, baı men molda, aýqattylardyń aıaǵyna tusaý túsken soń dosymnyń qarataıaq komsomol ákesine turmysqa shyǵýǵa májbúr bolypty. Sol kisimen uzaq jyl otasyp, birneshe balany ósirip jetkizip, baqytty ǵumyr keshken. Shaly qaıtys bolǵan soń О́skemendegi ulynyń qolyna kelgen. Kempir bolsa da, qarap otyrmaıdy. Kórpe, jastyq tigip, nemerelerine kúrteshe men bııalaı toqyp, qalada otyryp-aq aýyldaǵy qyzynyń problemasyn sheship jatady. Jaz shyǵa aýylǵa, qyzynyń qasyna baryp, qurt, irimshik, qarynǵa toly sary maı jınap, qaladaǵy uldyń qystyq soǵymyn saılap keledi. Sonymen aqsha jaǵy azdyq etkenimen dosymnyń kóp ýaıym-qaıǵysy joq. Meniń jaǵdaıym da osyǵan uqsas. Aýyldaǵy anam men baýyrymnan kómek alyp turamyn. Qaıyn jurt jaqtan da keledi. Dosym ekeýimizdiń de dál bir aýylda saqtalyp qalǵan qorymyz bar sekildi.
Sóıtsek, jýrnalısterdiń bári birdeı biz sekildi ebedeısiz emes eken. Ásirese, naryqpen kózin ashqan bizden keıingi urpaq. Jýyqta jýrnalıstikten bızneske bet burǵan áriptes qaryndasymmen áńgimelesýdiń sáti túskende, anamyzdyń osydan jıyrma jyldaı ýaqyt buryn aıtqan joǵarydaǵy sózi sanamda qaıta jańǵyrǵandaı boldy.
Aqmeıir Muhtarqyzy L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ýnıversıtetiniń fılologııa fakýltetin tamamdaǵannan keıin 7-inshi arnada dýblıajdyń aýdarmashysy bolyp qyzmet istep, sheteldik fılmderdi orys, aǵylshyn tilderinen qazaqshaǵa tárjimelepti. Sonan keıin «Qazaqparat» agenttiginde jýrnalıst bolyp jumys istegen. Aqyrynda jýrnalıstikti jıyp qoıyp, saýda dúkenin ashqan. Onymen de toqtamaı óndiriske qaraı bet burǵan. Jeke kásipker retinde jarma ónimderine túrli qoraptar men oramalar, paketter ázirleıtin bıznes ashqan. Munysy ózine paıdaly bolatyn túri bar. Buryn saýda dúkeninde jarma ónimderin ashyq kúıinde kelilep saýdalasa, endi ádemi qoraptardaǵy ónimderdiń ótimdiligi burynǵyǵa qaraǵandaı álde qaıda arta túsipti.
–Jýrnalıstik qyzmetin de jaman bolmaǵan sekildi. Jaqsy jerlerde jumys istepsiń. Odan ketýińe ne túrtki boldy? – dep suraımyn ǵoı burynǵy áriptes qaryndasymnan.
–Shynymdy aıtsam, aǵa, oǵan ıpoteka túrtki boldy. Áıtpese, jýrnalıst qyzmetiniń de qyzyqty jaqtary bar ǵoı. Joldasym Nurbol Beısenbaıuly ekeýimiz otbasyn qurap, balaly bolǵan soń ıpotekaǵa páter satyp aldyq. Onyń qaryzyn óteýge jýrnalıstiń jalaqysy jetimsizdik qyldy. Sodan keıin ata-enemmen, joldasymmen aqyldasa kele jalǵa azyq-túlik dúkenin alýdy jón kórdik. Bul nıetimiz qabyl bolyp, bastaǵan isimiz sátti júrip ketti. Ony keńeıte kele, ıpotekalyq qaryzdan qutyldyq. Qolǵa qarajat ilikkennen keıin jańa múmkindikterge jol ashyldy. Sóıtip «Shýjın» atty jeke kásipkerligimizdi qurdyq. Bul bizdiń – otbasylyq bıznesimiz. Otbasynda bereke bolsa, shaǵyn bıznes te júrimdi bolady eken. Qazir soǵan kózim jete tústi, – deıdi jas kásipker Aqmeıir Shýjına.
–Al jarma ónimderin qoraptaý isine qalaı keldińizder?
–Jalpy kásipkerlikpen shuǵyldanýdyń da ózindik qyr-syrlary az emes eken. Munda bir orynda turyp qalýǵa bolmaıdy. Ilgeri basyp otyrý qajet. Ol úshin oı, ıdeıa kerek. Mine, osy tusta janashyr et-jaqyndaryńmen aqyldasý, pikir almasýdyń mańyzy zor. Halyq ta «bir bastan góri eki bas táýir» dep jatpaı ma. Shetelderde «ýpakovochno-fasovochnyı bıznes» degen bar eken. Qazaqtyń jalpaq tilimen aıtsaq, «satylatyn ónimdi qoraptaý kásibi» degen sóz ǵoı. Bul kásippen osydan 4-5 jyl buryn ónimdi óndirýshiler, ıaǵnı fermerlik sharýashylyqtar shuǵyldansa, sońǵy kezderi saýda oryndary kóbirek qolǵa ala bastapty. Aqyldasa kele, munymen bizge de shuǵyldanýǵa bolady dep sheshtik. О́ıtkeni arpa, kúrish, bıdaı – munyń bári bizdiń elde ósedi ǵoı. Tek qoraptarǵa quıyp, arnaýly paketterge salyp degendeı, taýarlyq sıpat berse, jetip jatyr. Sóıtip biz osy istiń qural-jabdyqtaryn satyp ákelip, ornattyq. Mine, sodan beri de jarty jyldaı ýaqyt ótti, isimizdiń barysy ázirge jaman emes. Qoraptalǵan, pakettelgen ónimderimiz Astana, Pavlodar, Kókshetaý qalalaryna tarala bastady. Bylaısha aıtqanda, túrli jarma ónimderin kóterme saýda arqyly satyp alamyz da, olardy durystap tazalap, paketterge salyp taratamyz jáne dúkenimiz arqyly ózimiz de saýdalaımyz. Endi osy jarma ónimderin ózimiz ósirip kórsek qalaı bolar edi, degen bir oı da qylań berdi. Árıne, oǵan jer kerek. Jalpy bizdiń Qazaqstanda eńbek etemin degen adamǵa múmkindikter mol ǵoı. Tek talaptanyp, talpyna bilińiz, – deıdi Aqmeıir.
Nurbol men Aqmeıir – jastary otyzdar shamasyndaǵy, naǵyz ómirge endi aralasa bastaǵan jastar. Úsh bala tárbıelep ósirýde. Bylaısha aıtqanda bárine de úlgirýde.
Olar qazir ózderiniń bıznesterin odan ári damytyp, tutynýshylar arasyndaǵy tanymaldyǵyn arttyra túsý úshin «Halyq markasy» baıqaýyna qatysýda. Bul baıqaýdyń beretin paıdasy mol ekendigine senimdi. О́ıtkeni ónimderin kórmelerge qoıýǵa, tutynýshylarǵa tanystyrýǵa, ózgeniń ozat tájirıbesinen úırenýge jol ashylady. Memleketimizdiń de mundaı baıqaýlardy bekerden beker uıymdastyrmaıtyny belgili. Mine, osyndaı talpynys ústindegi jastarǵa otbasylaryńyzdyń shańyraǵy bıiktep, kásipterińniń keregesi keńeıe bersin degen tilegimizdi bildiremiz.
Suńǵat ÁLIPBAI, «Egemen Qazaqstan»