Jahandyq qaýipsizdik jolyndaǵy jańa mıssııa

Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńesine turaqty emes múshe retinde jumysyn bastady Elimiz óz Táýelsizdiginiń 25 jyl­dyǵyn barlyq salalarda tolaıym tabystarymen qarsy alǵan soń, bıylǵy jyldyń basynda taǵy bir mańyzdy oqıǵa boldy. 3 qańtarda Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi quqyǵynda Keńestiń 2017 jylǵy birinshi otyrysyna qatysty. Otyrys barysynda Qaýipsizdik Keńesiniń 2017 jylǵy qańtar aıyna jumys baǵdarlamasy bekitildi. Otan­dyq delegasııaǵa Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Ýaqytsha senimdi ókili Barlybaı Sadyqov jetekshilik etti. Sol kúni Qaýipsizdik Keńesiniń múshe­­leri – AQSh, Bolıvııa, Japonııa, Ita­­lııa, Qazaqstan, Qytaı, Mysyr, Reseı, Senegal, Ýkraına, Ýrýgvaı, Uly­­­brıtanııa, Fransııa, Shvesııa jáne Efıo­pııa elderi delegasııalary basshy­lary­nyń dástúrli kezdesýi bolyp ótti. BUU Qaýipsizdik Keńesi músheleriniń aldynda sóılegen sózinde B.Sadyqov osy organnyń jumysyndaǵy preven­tıvti dıplomatııa jáne senim shara­laryn nyǵaıtý, ıadrolyq qarýdy taratpaý, daý-janjaldy retteý jáne halyqaralyq terrorızmge qarsy áreket etý sııaqty Qazaqstan úshin basym­dyq­qa ıe máselelerdi atap ótti. Osy turǵy­da ol Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń osydan 25 jyl buryn BUU qabyrǵasynda jarııalanǵan Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńesti shaqyrý týraly bastamasynyń tabysty iske asyrylǵandyǵyn jáne osy únqa­tysý forýmynyń Azııa qurlyǵyn­da qaýipsizdikti nyǵaıtýǵa qomaqty úles qosyp kele jatqandyǵyn atap aıtty. Otandyq dıplomat Qazaqstan bas­shysynyń «Álem. HHI ǵasyr» manı­fesiniń ózektiligin atap kórsete otyryp, 2045 jyly BUU qurylýynyń 100 jyldyǵyna ıadrolyq qarýsyz, soǵyssyz jáne daý-janjalsyz álem qurýǵa birlesip kúsh-jiger jumsaýdyń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy. Keshe Sırııadaǵy (eldegi hımııalyq qarý­men baılanysty ahýal) jáne Irak­taǵy (gýmanıtarlyq aspekt) jaǵdaı boıynsha Keńestiń jabyq konsýl­tasııasy boldy. Aıdyń negizgi is-sharalarynyń biri osy jyldyń 10 qańtaryna josparlan­ǵan BUU QK-niń «Daý-janjaldardyń aldyn alý jáne beıbitshilikti saqtaý» taqyrybyndaǵy joǵary deńgeıli ashyq pikirtalastary bolmaq, olardyń barysynda Keńes músheleri ózderi­niń osy saladaǵy basymdyqtary men BUU jańa basshylyǵyna qoldaý­laryn bildiredi dep kútilýde. Pikirtalas­tarǵa BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrısh pen Qaýipsizdik Keńesine múshe memleketterdiń syrtqy saıa­sat vedomstvolarynyń birqatar bas­shylary, sonyń ishinde Qazaqstan Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirah­manov qatysady. 17 qańtarda turaqty ókilder deń­geıinde Taıaý Shyǵystaǵy jaǵdaı, sonyń ishinde Palestına máselesi boıyn­sha toqsan saıynǵy dástúrli ashyq pikir­talas­tar ótedi. Qaýipsizdik Keńesiniń sheshimine sáıkes, jyldyń alǵashqy aıynda brı­fıngter men jabyq konsýltasııalar bary­synda Iemen, Kongo Demokratııalyq Respýblıkasy, Ortalyq Afrıka Respýb­lıkasy (OAR), Sýdan (sonyń ishinde Darfýr jáne Abeı provınsııa­laryn­daǵy) jáne Ońtústik Sýdan, Batys Afrıka jáne Sahel, Malı, Chad, Somalı, Kıpr, Kolýmbııa elderi men óńirlerindegi ahýal, sondaı-aq, Iran ıadrolyq baǵdar­lamasy boıyn­sha 2231 qararyn oryndaý máseleleri talqylanady. Qazaqstan tóraǵalyǵymen Somalı men Erıtreıa jónindegi jáne terrorıstik toptarmen kúres jónindegi BUU QK komıtetteriniń otyrystary ótedi. 2017 jylǵy qańtar aıynda Kıprdegi jáne OAR-daǵy ahýal, sondaı-aq, QK músheleriniń arasynda pátýalastyqqa qol jetkizilgen jaǵdaıda Sırııa Arab Respýblıkasyndaǵy hımııalyq qarýmen baılanysty ahýal boıynsha Qaýipsizdik Keńesiniń josparly qararlary qabyl­danady dep kútilýde. Qaýipsizdik Keńesi – Birikken Ult­tar Uıymynyń jarǵysy boıynsha, halyqaralyq beıbitshilik pen qaýip­siz­diktiń basty jaýapkershiligi júktelgen jáne turaqty jumys jasaıtyn organ sanalady. Al elimizdiń oǵan saılanýy – Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy bedeli men eńbeginiń moıyndalýy degen sóz. О́ıtkeni, elimiz beıbitshilikti, qaýip­sizdik pen ornyqty damýdy jaqtaıtynyn táýelsizdik jyldarynyń bárinde óziniń naq­ty isterimen dáleldep keledi, dálel­deı bermek. О́tkenge shamaly sholý jasaıtyn bol­saq, Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńe­si­niń turaqty emes múshesi bolýǵa nıeti jóninde 2010 jyly jarııa etken bolatyn. Úsh jyldan keıin Astana óz úmitkerligin súıemeldeý maqsatynda resmı naýqandy bastady. Naýqan Qazaqstannyń 2014-2020 jyldarǵa arnalǵan syrtqy saıasat tujyrymdamasyna negizdeldi, soǵan sáıkes halyqaralyq uıymdarǵa bel­sendi qatysýy eldiń ulttyq múd­delerin qorǵaý­dyń jáne barynsha tany­maldyǵyn qam­ta­masyz etýdiń mańyzdy quraly boldy. Sondaı-aq, Keńeske múshelik óńirlik jáne jahandyq syrt­qy saıasatynyń qozǵaýshy kúshi bolyp tabylady. Osy naýqan aıasynda halyqara­lyq yntymaqtastyqtyń tórt basym sala­lary – azyq-túlik, sý, energetıka jáne ıadrolyq qaýipsizdikti qosa alǵanda, Qaýipsizdik Keńesimen baılanysty transulttyq qaýip­siz­dik máselesine de erekshe kóńil bóli­nedi. Qazaqstan músheligi barysynda óz­iniń jeke táji­rıbesine qaraı otyryp, osy sa­la­lardy basty nazarda ustaıdy. Sonymen birge, Keńeske múshelik már­tebesi bizdiń elimizge basty syrtqy saıa­sı jáne eko­­no­­mıkalyq seriktes retin­de óz mańyz­­dylyǵyn arttyrýǵa, halyq­aralyq kelis­­sózderde pozısııasyn ny­ǵaıtýǵa múm­­kindik beredi. Jańa baıla­nys­tardy retteýge jáne dástúrli baı­lanys­tardy jańa deńgeıge shyǵarýǵa jol ashady. О́tken jyldyń 28 maýsymy Qazaqstan úshin el ómirindegi erekshe mańyzdy data retinde tarıhta qalady. Sebebi, Nıý-Iorkte BUU Bas Assambleıasynda ótken daýys berýdiń nátıjesinde oǵan qatysqandar arasynan 138 memleket Qazaqstannyń kandıdatýrasyn qoldady. Al qazaqstandyq ótinimniń jalǵyz básekelesi – Taıland koroldigi úshin 50-den astam memleket daýys bergen bolatyn. Qaýipsizdik Keńesiniń múshesi bolý bastamasy alǵash ret 2013 jyly Qazaqstannyń BUU músheligine 20 jyl tolýy qarsańynda kóterilgen edi. El­basynyń tapsyrmasyna oraı, Qazaq­stan­nyń BUU qurylymdyq bólimshelerimen jemisti ári tyǵyz qarym-qatynastary esepke alyna kelip, sondaı-aq, elimizdiń halyqaralyq qoǵamdastyqtaǵy róli eskerile otyryp, óz aldyna BUU Qaýip­sizdik Keńesiniń 2017-2018 jyl­dar­daǵy turaqty emes múshesi retinde saılaný mindetin qoıdy. Osyǵan baılanysty N.Á.Nazarbaev «Qazaqstan Ortalyq Eýrazııadaǵy qaýip­sizdik pen turaqtylyqtyń dińgegi bolý­ǵa, beıbitshilikti ornyqtyrýǵa jáne halyq­tar arasyndaǵy yntymaqtastyqty il­geri­letýge senimdi áriptes bolýǵa um­tyla­dy. BU­U Qaýipsizdik Keńesiniń turaq­­ty emes múshesi bolýǵa talpynýdyń negi­zinde de dál osy maqsat jatyr», dep atap ótken edi sonda. Qazaqstandyq dıp­lomatııa alǵa qoıylǵan maqsatqa qol jetkizý úshin jan-jaqty ári qyzý jumys­tarǵa kiristi. Bedeldi Uıymnyń qury­lymyna múshe bolý úshin keminde 193 memlekettiń 129-ynyń senimin alý kerek bolatyn. Al mundaı múshelikten Qazaqstan ne utady degenge kelsek, bul – eń aldymen, elimizdiń halyqaralyq saıası arenadaǵy ımıdjin arttyrýǵa septigin tıgizedi. Qazaq­stan Parlamenti Senatynyń Tóraǵa­sy Qasym-Jomart Toqaev atap ótkendeı, táýels­izdiktiń alǵashqy kúninen beıbit damý jolyn tańdaǵan Qazaqstannyń jahandyq qaýipsizdik bastamalaryn álemdik qoǵamdastyq moıyndap keledi. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń táýel­siz­dik tuǵyryndaǵy tuńǵysh sheshimi – Semeı ıadrolyq polıgonyn jabý jáne álemdegi 4-shi ıadrolyq arsenaldan óz erkimen bas tartý týraly Jarlyǵy boldy. Sondaı-aq, elimiz 2009 jyly Ortalyq Azııada ıadrolyq qarýdan azat aımaq qurý týraly kelisimge qol qoıdy. Osy bastamalardyń ózi Qazaqstan­nyń bedelin arttyryp, halyqaralyq qaýipsizdik salasyndaǵy tyń bastama­lar­dy odan ári júzege asyrýǵa jol ashty. Iаdrolyq qaýipsizdik baǵytyndaǵy qazaq­standyq bastamalar elimizdi kósh­basshyǵa aınaldyrdy. BUU-ǵa múshe mem­leketterdiń Qazaqstan kandı­datýrasyn jaqtap daýys berýi de sonyń aıǵaǵy. Sonymen qatar, Memleket basshysynyń «Álem. HHI ǵasyr» manıfesiniń BUU resmı qujaty retinde tirkelýiniń ózi de bul jeńistiń jolyn jaqyndatqany anyq. Qazaqstan endi osynaý kóshbasshylyq ustanymyn ári qaraı belsendi túrde ilgeriletetin bolady. Keńeske múshelikti Qazaqstannyń óńirlik qana emes, ǵalam­dyq qaýipsizdikke qosqan úlesiniń baǵalanýy dep qaraǵan jón. Álısultan QULANBAI, «Egemen Qazaqstan»