Tehnıkanyń damyǵany, tehnologııanyń óristegeni jaqsy-aý. Biraq osy dúnıeler qazaqtyń ázelden qalyptasqan eske saqtaý qabiletine erekshe áser etip jatqandaı kórinedi. О́ıtkeni, eldiń tutas tarıhy men ómir salty dastandar men qıssalarda tańbalanyp, ol aýyzdan aýyzǵa tarap, jazý mádenıeti qalyptasqan zamanǵa jetip edi. Buryn batyrlar jyry men epostardy jatqa soǵyp, tańdy tańǵa jalǵastyryp jyrlaıtyn jandar kóp bolǵan. Búginde olardyń qatary sırep ketti. Sondaı jas talaptyń biri Qyzylorda qalasynda turady. Ol – 16 jastaǵy Almas Appazov.
Almas jyr jattaýǵa bala kúninen áýes bolypty. Bastaýysh synypta oqyp júrgeninde ustazy Gúljanat Nurmahanova bı-sheshenderdiń sheshendik sózderin jattatqan eken. 3 synypta oqyp júrgen keziniń ózinde 20 óleńdi jattap, Turmaǵambet oqýlaryna qatysypty. Sodan bastap jas talaptyń qazaq ádebıetine degen erekshe yqylasy oıanyp, jyr jattaýmen túpkilikti shuǵyldana bastaǵan. Mysaly, ol ádebıetimizdiń altyn kómbesi ispettes kólemdi ári kúrdeli «Qobylandy batyr» jyrynyń 3000 jolyn jatqa biledi. Sondaı-aq, ol qaharmandyq epostarmen qatar qazaq aqyndarynyń uzyn sany 500 óleńin jatqa oqıdy. Máselen, uly hakim Abaıdyń – 175, Shákárimniń – 105, Mahambettiń – 93, Shernııaz Jarylqasynulynyń – 5, Murat Móńkeulynyń – 27, Muqaǵalı Maqataevtyń – 30, Farıza Ońǵarsynovanyń 25 óleńimen qatar, ózge de poezııa ókilderiniń týyndylaryn táýliktiń qaı kezinde surasańyz da jatqa aıtyp beredi. Jyrdyń kez kelgen shýmaǵynan shataspaı jalǵap áketetin erekshe qasıetke ıe.
– Meniń kindik qanym tamǵan jerim – Qarmaqshy aýdany, Iirkól aýyly. Bul ónerge degen qushtarlyǵym sol topyraqtan bastaldy. О́ıtkeni, meni alǵash jyr jattaýǵa baýlyp, óner báıgesinde tusaýymdy kesken bastaýysh synyptaǵy Gúljanat esimdi ustazymnyń orny bólek. Keıinnen qalaǵa otbasymyzben kóship kelgen soń da bul ónerden alystamaı, ári qaraı jalǵastyrýda qazirgi ustazym Mereke Orazálıeva aıyryqsha eńbek sińirdi, – deıdi ol. Búginde qaladaǵy №3 mektep-lıseıdiń 10 synybynda bilim alyp jatqan Almas zeıindiligimen ǵana emes, úlgili tártibimen de mektebiniń maqtanyshyna aınalǵan. Ol – synybynyń top basshysy, oqýshylar keńesiniń prezıdenti. О́leń-jyrlardy jatqa oqýmen qatar ol matematıkalyq esepterdi de shemishkeshe shaǵady.
Bilim men ónerdi bir boıyna toǵystyrǵan jas órenniń taǵy bir erekshe qasıeti – «Batyrlar jyryn» ózindik maqamǵa salyp oqıdy. Bul maqamdy úırenýde ónerde júrgen jergilikti termeshi aǵalarynan dáris alǵan kórinedi. Búginde ol respýblıkalyq baıqaýlarda Syr eliniń namysyn qorǵap, mereıin ústem etip júr. Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵynyń qurmetine respýblıka kóleminde alǵash ret uıymdastyrylǵan batyrlyq epos jyrshylary baıqaýynda Almas oza shaýyp, bas júldeni qanjyǵasyna baılap qaıtty. Odan keıin «Beıbitshilik álemi» halyqaralyq qoǵamdyq qorynyń bastamasymen ótken «Táýelsizdigim – tiregim, teberigim» atty oblystyq balalar festıvalinde júldeli II oryndy ıelendi. Semeıde ótken respýblıkalyq Abaı jáne Shákárim oqýlarynda III orynǵa laıyq dep tanyldy.
– Men úıdiń úlkeni bolǵandyqtan atam men ájemniń baýyrynda óstim. Bir qyzyǵy, 6 jarym aıymda dúnıege kelgen maǵan, úıdiń úlkenderi qatty alańdaýshylyq bildiripti. Álemge áıgili tulǵalardyń kóbiniń shala týylǵandyǵyn eskersek, bul da kezdeısoq dúnıe emes shyǵar dep oılaımyn. Al ájem – úıdegi meniń basty bapkerim. Ol meniń qate ketken tustarymdy jóndep, aqyl-keńesin aıtýdan eshqashan sharshaǵan emes. Jyr jattaýyma osylaı árkez qol ushyn berip otyrady, – deıdi Almas.
Tekti ónerdi ózine serik etken talapty jastyń aldyna qoıǵan arman-maqsaty men jospary óte kóp. Solardyń biri – «Qobylandy batyr» jyrynyń alty myń jolyn tolyǵymen jattap alý. Sondaı-aq, aıtys óneriniń altyn dińgegi men kólemi jaǵynan qomaqty týyndy sanalatyn Súıinbaı men Qataǵan aıtysyn jatqa oqý da negizgi maqsatynyń biri.
Erjan BAITILES,
«Egemen Qazaqstan»
QYZYLORDA