Ashyq áńgime, shynaıy pikirtalas alańy

Forýmnyń resmı ashylýy sátinde birinshi kezekte jıynnyń júrgizýshisi retinde Birikken Arab Ámirlikteri (BAÁ) ókili, «RizKhan Productions» kom­pa­nııasynyń basshysy Rız Han sóz sóıledi. Ol qatysýshylardy forýmnyń bastalýy­men quttyqtap, osynaý alqaly jıyndy uıymdastyryp otyrǵan Qazaqstan tarapyna alǵysyn bildirdi. Sodan keıin Prezıdent N.Nazarbaevtyń quttyqtaý sózin jetkizý úshin sóz kezegi Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqovaǵa berildi. Memlekettik hatshy forýmǵa qatysýshylarǵa Qazaqstan Prezıdentiniń «Eýrazııalyq medıa-forým on bes jyldyq qyzmeti barysynda jýrnalıster qaýymdastyǵynyń ózekti máseleleri ǵana emes, keń aýqymdy jahandyq problemalar da talqylanatyn basqosý alańyna aınalyp, laıyqty bedelge ıe boldy», dep atap ótken quttyqtaý sózin jetkizdi. Prezıdenttiń sózinde búgingi álemniń jańa aqparattyq orta qalyptastyrý kezeńine kóshkeni, aldaǵy áleýmettik jáne tehnologııalyq ózgeristerge daıyndyq ornyqty damýdyń aıqyndaýshy faktory bolyp otyrǵany aıtylǵan. Sonymen qatar, quttyqtaý sózde forým aıasynda «jasyl ekonomıka» máselesi da sóz bolatyny, bul Astanada ótip jatqan EKSPO-2017 kórmesiniń taqyrybymen úndesetini atap kórsetilgen.  Budan keıin EKSPO-2017 halyq­aralyq kórmesiniń basqarma tóraǵasy Ahmetjan Esimov sóz sóıledi. О́ziniń sózinde ol forýmnyń EKSPO kórmesiniń kúnderinde ótkizilip otyrǵanyna nazar aýdara kelip, barlyq qonaqtarǵa únqatysý alańynda jaqsy jumys istep, oralymdy oı-pikirlerin ortaǵa salýlaryna tilektestigin bildirdi.  Osydan soń sóz Eýrazııalyq medıa-forýmnyń uıymdastyrý komıtetiniń tóraıymy Darıǵa Nazarbaevaǵa berildi. Qonaqtarǵa jyly sálem joldaǵan ol bıylǵy forýmnyń kúnderi arnaıy túrde EKSPO-2017-ge sáıkestendirilip, ózgertilgenin aıtty. Ondaǵy maqsatymyz sizderge bolashaqtyń energııasy salasyndaǵy qyzyqty jetistiktermen tanysýǵa múmkindik berý bolatyn. Bizdiń el úshin mundaı sharany ótkizý maqtanysh qana emes, ulttyq ekonomıkamyzdyń barlyq salasynyń damýyna katalızator tabý maqsatynan týdy. Sizderdiń bizdiń qýanyshymyzdy bólisýge kelgenderińizge razymyz. Jaqsy dostarmen jarqyn kóńilde qaýyshý – qýanyshty eseleı túsetini sózsiz, deı kelip, sheshen jıynǵa kelgenderdiń arasyndaǵy álemge tanymal adamdardy atap ótti. Olarǵa shaqyrýdy qabyl alǵandary úshin alǵysyn bildirdi.  Odan ári sheshen osy Eýrazııalyq medıa-forýmdy uıymdastyrýǵa jáne ótkizýge kómektesken barlyq adamdarǵa, iri kompanııalar men bankterdiń basshylaryna rızashylyǵyn jetkizdi. Sonyń ishinde EKSPO ákimshiligine, onyń basqarma tóraǵasy Ahmetjan Esimovtiń jeke ózine alǵys bildirdi.  D.Nazarbaeva osy forýmnyń talqylanýyna usynylyp otyrǵan taqyryptardyń mańyzdylyǵy týraly da aıtty. Biz árbir medıa-forýmǵa álemdegi eń ózekti degen problemalardy shyǵaryp, talqylap kelemiz, ókinishke qaraı, ondaılardyń sany kóbeımese  azaıar emes, dedi ol.  Sóziniń sońynda ol HIV Eýrazııalyq medıa-forýmdy ashyq dep jarııalady. Jınalǵandarǵa Qazaqstanda bolǵan barlyq medıa-forýmdardyń tarıhynan daıyndalǵan derekti fılm kórsetilgen soń pikirsaıystar bastaldy.  Alǵashqy talqylaýdyń taqyrybyn júrgizýshi Rız Han «Ǵalamdyq jańa tártip: kópirler salǵan jón be álde qabyrǵalar turǵyzǵan durys pa?» dep jarııalap, otyrystyń moderatory, Ulybrıtanııanyń halyqaralyq tele­júrgizýshisi Nık Goýıngti ortaǵa sha­qyrdy. Al ol ortaǵa shyqqan soń ta­qy­ryptyń spıkerleri bolyp belgilengen Joze Manýel Barrozýdy, Túrkııanyń burynǵy prezıdenti Abdolla Gúldi, AQSh-tyń BUU-daǵy burynǵy elshisi Bıll Rıchardson men Izraıl premer-mınıstri ákimshiliginiń burynǵy basshysy Gılad Sherdi tórge shaqyrdy.  Alǵashqy sóz berilgen Joze Manýel Barrozý Taıaý Shyǵystaǵy búgingi jaǵ­daılarǵa toqtaldy. Búgingi tańda bul óńir­degi problemalar tipti kúrdelene tústi dese, onyń sózin jalǵastyrǵan Bıll Rıchardson kóshbasshylardyń popý­lıstik ádetterge áýes bolyp, óz eliniń de, ǵalamdyq ta máselelerdi sheshýge múmkindigi bolmaı otyrǵanyn aıtty. Sonyń ishinde AQSh prezıdenti D.Tramp­tyń ózi úlken laýazymǵa Latyn Ame­rıkasy, Musylman álemi elderi­ne qarsy kótergen popýlıstik uran­darynyń arqasynda saılanyp, qazir sol ýádelerinen shyǵa almaı, óz sózderiniń tutqyny bolyp otyrǵan jaıy bar ekenin jetkizdi.  Al Abdolla Gúl óziniń sózinde IT tehnologııalar álem elderi arasyndaǵy kedergilerdi alyp tastap, búkil ǵalamdy biriktirip otyr. Biraq elderdiń basshylary arasynda kórshilerimen tatý qarym-qatynas ornatýdyń ornyna, popýlıstik, proteksıonıstik kózqaras ornap, osyndaılardyń kesirinen qaryshtaı damyp kele jatqan progress tejelýde, dedi. Izraıl ókili Gılad Sher kósh­bas­shylyq máselesinde, tipti, tereńge ketip, búgingi tańda álemde naǵyz lıder bolatyn tulǵalar tapshy ekenin aıtty.   Osyndaı qysqasha alǵysózderden keıin spıkerler jınalǵandardyń kóptegen suraqtaryna jaýap berdi. Eýrazııalyq medıa-forým aıasynda ótken taǵy bir jıyn «Bolashaqtyń energııasy»: jasyl ekonomıkanyń qýaty» taqyrybynda órbidi. Onda álem elderiniń qyzyǵýshylyǵyn týǵyzǵan «Jasyl ekonomıka» tujyrymdamasy jan-jaqty talqylanyp, balamaly energııa kózderin damytýdyń joldary qarastyryldy. Jıyndy reseılik RBK-TV telearnasynyń jýrnalısi Andreı Levchenko júrgizse, Jańǵyrtpaly energetıka qaýymdastyǵynyń bas dırektory Arman Qashqynbaev (Qazaqstan),  UNEP-Ortalyq Azııa keńsesiniń basshysy Natalıa Alekseeva (Qazaqstan), Nobel syılyǵynyń laýreaty, úndistandyq Radjendra Pachaýrı pikir bildirip, jasyl ekonomıkany órkendetý – tabıǵat pen adam arasyndaǵy úılesimdilikti buzbaı, tabıǵı negizde damýdyń basty joly ekenin aıtyp, onsyz da ekologııalyq apat aldynda turǵan álemge qýatty ári zııansyz damý tásilderi asa qajet degen toqtamǵa keldi. Alqaly jıynda bas qosqan tanymal tulǵalar álemdik naryqta kósh­basshylyqqa jetý joldary men daǵdarys kezeńinde turaqtylyq saqtaýdyń joldaryn da talqylady.  Qazir álemde kóptegen qubylmaly jaǵdaılar bolyp jatyr. Ekonomıkanyń kúrdeli kezeńinde halyqaralyq naryq­tar álemdik qarjy júıesin turaqtan­dyrý jáne eldiń ál-aýqatyn qalypty deńgeıde saqtap qalý joldaryn izdestirý ústinde. Osy turǵyda az ýaqyttyń ishinde etek-jeńin jınap, úlken ekonomıkalyq tabystarǵa jetken «Azııa jolbarystarynyń» is-áreketi alpaýyt elderdi de tańdandyryp tur. Azııanyń álemdik ekonomıkadaǵy róliniń kúsheıýine qandaı faktorlar áser etti? Bul turǵyda Qazaqstannyń bet-alysy qalaı bolmaq?  Saıasat álemindegi osy tektes saýal­darǵa jaýap izdegen «Azııanyń «ekono­mıkalyq keremeti» jáne daǵdarys kezeń­indegi turaqtylyq» jıynynda biraz má­seleniń basy qaıyryldy. Taqyrypqa oraı «Astana» halyq­ara­lyq qarjy ortalyǵynyń basshysy Qaırat Kelimbetov (Qazaqstan), Lı Kýan Iý atyndaǵy mekteptiń aǵa ǵylymı qyzmetkeri Parag Hanna (Sıngapýr), Qy­taı Qosylý men jutylý naryǵy qaýym­dastyǵynyń tóraǵasy Veı Vang jáne AQSh-tyń «Eýrazııa» qory qamqorshylar keńesiniń múshesi Arıýna Namsraı óz oılaryn ortaǵa saldy.  Spıkerler, sondaı-aq, ınvestorlarǵa arnalǵan qolaıly jaǵdaı, sybaılas jemqorlyqpen kúres, bıznesti damytý, ónimdilikti arttyrý ekonomıkalyq turaqtylyqty saqtap, eldiń ál-aýqatyn kóteretinin atap kórsetti. Osy kúni tústen keıin ótken bas­qo­sýlardyń biri jahandyq aqparat taqy­rybyna arnaldy. Oǵan «Ál-Jazıra ınterneshnl» telearnasynyń (Qatar) júrgizýshisi Djeın Datton moderatorlyq jasady.  Bul basqosýda spıker retinde Qazaq­stannyń Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev, «Trafalgar strategyies» kompanııasynyń negizin salý­shy Djaıls Kenıngam (Ulybrıtanııa), «New­seum» jýrnalıstıka jáne jańalyq­tar mýzeıi tóraǵasynyń orynbasary Shel­bı Koffı III (AQSh), Qoǵamdyq ka­bel­dik televızııanyń prezıdenti Ket­rın Kano (Kanada) jáne «Cries from Sirya» derekti fılminiń prodıýseri Sha­hı­da Tólegenova (Ulybrıtanııa) tórge shyq­ty. Birinshi kezekte sóz alǵan Dáýren Abaev álemde keń aýqymda ózgerister bolyp jatqanyna toqtala kelip, búgingi tańdaǵy aqparat keńistiginde oryn alyp otyrǵan kúrdeli máseleler tóńireginde sóz qozǵady. Mınıstrdiń aıtýynsha, aqparattyń kóptigi adam ómirine qatty áser etip otyr. Shyny kerek, bul – ózindik qaýip-qater týǵyzbaı qoımaıdy. Aqparattyń kóptigi sonsha, adamdar ony paıdalanyp úlgermeı jatyr. Bir mınýttyń ishinde WhatsApp arqyly 20 mln habarlama taratylady, dedi D.Abaev.  Al Shelbı Koffı III pen Ketrın Kano jáne Djaıls Kenıngam ınter­net­tiń paıda bolýy aqparat salasynda re­volıýsııa jasaǵanyn, jalǵan aqpa­rat­tardyń paıda bolýyna áleýmettik jelilerdiń damýy qarqyn bergenin sóz etti. Árıne, bul − aqıqatqa qater tón­diretin másele. Bul turǵyda saıasat pen jalǵan aqparattyń baılanysy týra­ly aıta ketý kerek. Aqparattyń ras-óti­riginiń anyqtalmaýynan eń aldymen atqarýshy bılik kóp zardap shege­tinin eskersek, jalǵan aqparattyń taramaýyna memlekettik bılik múddeli bolýy tıis, dedi sheshender. Shahıda Tó­legenova aqparat salasyndaǵy túıtkildi máselelerdi qozǵaı kelip, jýrnalıster qandaıda bir jaǵdaı jóninde aqpa­rat taratqanda shyndyqqa júginip, jal­ǵan­dyqqa boı aldyrmaýy, bura tartpaýy mańyzdy ekenin atap ótti. Jalpy, forýmnyń bul bóliginde aq­parat keńistigindegi qajetsiz, bur­malanǵan, tekserilmegen derekterdiń zardaby, áleýmettik jeliler aldyńǵy orynǵa shyqqany saldarynan aqparattyq shabýyldan qorǵanýdyń qıyndap bara jatqany, qylmyskerlerdiń ony qarý retinde paıdalanyp, ózderiniń maqsattaryna jetý úshin qoldanýy jáne basqa da túıtkilder keńinen sóz boldy. Medıa-forým aıasynda «Samuryq-Qa­zyna» AQ álemdegi aldyńǵy qatarly qorlardyń kórsetkishterine sáıkes keletin tıimdilikti kóterý boıynsha qan­daı sharalar atqaryp jatqany jóninde baspasóz máslıhaty uıymdastyryldy. Oǵan spıker retinde «Samuryq-Qazyna» AQ Strategııa jáne aktıvter qorjynyn basqarý jónindegi basqarýshy dırektory Baljıt Greval, osy qordyń Quqyqtyq súıemeldeý jáne táýekelder jónindegi basqarýshy dırektory Ǵanı Bıtenov pen Halyqaralyq táýelsiz qorlar fo­rý­mynyń (IFSWF) strategııa jáne kommýnı­kasııalar jónindegi dırektory Vıktorııa Barbarı qatysty. Aıta keteıik, Halyqaralyq táýelsiz ál-aýqat qorlarynyń forýmy – jalpy quny 3,5 trln AQSh dollary bolatyn aktıvterdi basqaratyn 31 eldiń 32 qory enetin uıym. Al «Samuryq-Qazyna» AQ bıylǵy jyldyń 5-7 qyrkúıek kúnderi uıymnyń jyl saıynǵy otyrysyn Astanada uıymdastyrady dep josparlanýda. Alys-jaqyn shetelderden kelgen BAQ salasynyń mamandary úshin XIV Eýrazııalyq medıa-forým tamasha tájirıbe almasý alańyna aınaldy. Ásirese, sát saıyn myń qubylatyn álemdik saıasatqa aqparat quraldarynyń qosyp jatqan úlesi men tıgizip jatqan áseri, yqpaly jaıynda pikir almasý tartysty ótti. «BAQ memlekettiń bet-beınesine qalaı áser etedi» taqyrybymen BAQ ókilderine dáris oqyǵan Ulybrıtanııadaǵy BBC World telearnasynyń TMD elderindegi ókil­dik basshysy Sergeı Stanovkın qa­lamdy serik etken áriptesteriniń aldynda sóz sóılep, óz tájirıbesimen bólisti. Medıa-forým sheńberinde Sınga­pýr­daǵy Lı Kýan Iý atyndaǵy mekteptiń aǵa ǵylymı qyzmetkeri Parag Hannanyń «Konnektografııa. Megaqalalar álem kartasyn qalaı ózgertýde?» atty kitabynyń tusaýkeseri ótti. Kitapty avtorlyq qoltańbamen jurtshylyqqa syıǵa tartý sharasy Kongress-ortalyqtyń foıesinde uıymdastyryldy.  Álemdik saıasat sahnasynyń san qubylýy men megaqalalardyń damý pro­sesi jáne adamzat balasynyń órkenıetke qulash urý qarqynyn qulshyna zerttep, zerdelep júrgen úndi azamaty sııasy keppegen sý jańa kitabynyń tusaýkeser rásimin jas qala bolsa da, ataǵy alysqa ketken Astana shaharynda jasaýdy jón sanapty.  Shara aıasynda forým qatysýshylary megaqalalardyń álemdik saıasat sahnasyna áseri men olardy zamanaýı aǵymǵa saı damýǵa jeteleıtin atalǵan ki­tapty zor qyzyǵýshylyqpen qabyl alyp jatty. О́ıtkeni, aǵylshyn tilinde Uly­brıtanııada basylyp shyqqan bul ádiste­melik qural qalalar arqyly álemniń osy kúngi baǵyt-baǵdaryn baǵamdaıdy. Mine, aıtýly jıynnyń birinshi kúni osyndaı sharalarmen este qaldy. Astanada uıymdastyrylǵan osynaý sharanyń sońǵy kúni de joǵary deńgeıde ótti. Bul kúni eń aldymen «Sı­rııa daǵdarysy: soǵys órti sóne me?» taqyryby talqyǵa tústi. Saıası prosesterde janjalǵa jol bermeý nemese onyń aldyn alýdy meńzeıtin baǵyttardy sóz etken otyrysqa «Russia Today» telearnasynyń júrgizýshisi Sofıko Shevardnadze (Reseı) jetekshilik etti. Al spıkerler retinde minberden sóz alǵandardyń qatarynda Túrkııanyń 11-shi prezıdenti Abdolla Gúl, Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirahmanov, Taıaý Shyǵys strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Kaıhan Barzegar (Iran), «Cries from Syria» fılminiń prodıýseri Shahıda Tólegenova (Ulybrıtanııa), Sırııa azat armııasy uıymynyń saıası ókili Sálim Hýdaıfa men sırııalyq jýrnalıst-reporter Alaa Ibraım qatysty.  Talqylaýda sóz alǵandardyń barlyǵy da terrorızmmen kúreste birigý men Sırııadaǵy soǵysty toqtatý jaıyn qozǵady. Bul álemdik kóshbasshylardyń barlyq kezdesýinde derlik kún tártibindegi basty másele ekeni belgili. Alaıda, túıindi tarqatý qazirgi kezde taraptardyń qolynan kelmeı tur. Áıtse de, osy proseske iri derjavalardyń tartylǵanyna qarap, onyń kelesheginen úmit kútýge bolatyndaı-aq. Al olar osy kúni ózara kelisimge taraptardyń óz múddesin kókseıtin saıası kúshteri halyqaralyq qatermen kúreste ózara mámilege kele almaı otyr dep túsindirilýde. Jalpy, shıelenisti saıası jolmen retteý Sırııadaǵy soǵysty toqtatýǵa múm­kindik berer edi. Desek te, Eýropa, AQSh jáne Reseıdiń ustanymdary men syrtqy saıasat baǵytyndaǵy qaıshy­lyqtar úlken kedergi bolyp tur. «Astana prosesi» – shıelenisti sheshý jolyndaǵy tabysty bastama.  Sırııadaǵy lańkestiktiń tamyryna balta shabýǵa bola ma? Soǵystyń zardaby qandaı? Osy taqylettes túıinderdiń tigisin jatqyzyp, taratyp aıtyp bergen elimizdiń Syrtqy ister mınıstri Qaırat Ábdirahmanov á degende Sırııadaǵy so­ǵysty toqtatýda Qazaqstannyń usta­nymy baıypty ári naqty ekendigin kóldeneń tartty. Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen Astanada Sırııa máselesine qatysty serııaly kelissózder kezeńi ótkenin álemdik buqaralyq aqparat quraldary barynsha kósilip jazyp jatty. Oryndalǵan sharýalar da nátıjesiz emes. Onyń ústine, Qazaqstannyń mundaı áre­keti joǵary dárejeli halyqaralyq uıym­dar men EQYU jáne BUU tarapynan qoldaý taýyp, jaqsy baǵalandy. Osy baǵyt­taǵy ustanymdarymyz bolashaqta da esh ózgermeıdi ári jumystarymyz odan ári óz jalǵasyn tabatyn bolady, dedi Q.Ábdi­rahmanov. Negizgi otyrys óz máresine jetkennen keıin jýrnalısterdiń san saý­alyna jaýap bergen Syrtqy ister mınıstri Sırııa máselesin sheshý jolynda Qazaqstan eshkimniń yqpalyna túspeıtindigin basa aıtty. Sonyń biri – sońǵy kúnderi qoǵam arasynda qyzý talqylanǵan Qazaqstan men Qyrǵyzstan áskerin Sırııa jerine attandyrýǵa qatysty resmı túsinik berýi boldy. «Astana prosesiniń» ózi elimizdiń ortaq iske qosqan úlken úlesi bolyp sanalady. Al qaqtyǵys aımaqtaryna ásker jiberý máselesi tek BUU deńgeıinde ǵana qaralýy shart. Sırııa daǵdarysyn retteý jolynda Qazaqstan da, Qyrǵyzstan da eshkimniń yqpalyna túspeıdi. Aıryqsha atap ótetin bir másele − BUU Qaýipsizdik Keńesinde qarastyrylǵan jaǵdaıda ǵana Qazaqstan óziniń bitimgerlik kúshterin qaqtyǵys aımaqtaryna jibere alady. Ol úshin BUU-nyń resmı qarary men mandaty berilýi shart. Sonda ǵana Qazaqstan da, basqa da memleketter bitimgerlik kúshterin tıisti jerge jibere alady, dedi mınıstr.  Osylaısha Q.Ábdirahmanov BAQ-tarda jarııalanǵan qaýesetke qatysty resmı túrde ún qatty.  О́z kezekterinde XIV Eýrazııalyq medıa-forýmynyń qurmetti qonaǵy ári belsendi qatysýshysy Abdolla Gúl, Kaıhan Barzegar, Shahıda Tólegenova, Sálim Hýdaıfa men Alaa Ibraım syndy spıkerler de atalǵan taqyryp boıynsha óz oı-pikirlerin ortaǵa saldy.  Bul kúngi otyrystyń ekinshi jartysyndaǵy áńgime «Kapıtal, eńbek, zerde – erteńgi kúnniń úsh tuǵyry» degen taqyrypta órbidi. Reseıdegi Plehanov atyndaǵy REÝ professory Marııa Valovaıa men AQSh azamaty, Halyqaralyq basqarý jáne damý ınstıtýtynyń prezıdenti Don Bonker men «Dialogue for Europe» uıymynyń negizin qalaýshy ári dırektory, bolgarııalyq spıker Elı Hadjıeva «úshtik quramda» pikir almasyp, qoǵamnyń zamanaýı aǵymǵa saı ıntegrasııalaný úderisin talqylady.  Forýmnyń sońǵy eki májilisi «Sıfrlyq revolıýsııa» jáne «Qolaıly tirshilik» taqyryptaryna arnaldy. Atalǵan taqyryptardy talqylaý barysynda «Sıfrlyq reforma» tujy­rym­damasy jáne qaýipsizdik strategııasy, «Blokcheın» tehnologııasynyń múm­kindikteri, jańa tehnologııalardyń tıim­diligi, qazirgi zamanǵy adamzattyń tynys-tirshiligine tikeleı áser etetin rýhanı qundylyqtar, aǵa býyn men óskeleń urpaq arasyndaǵy sabaqtastyq máseleleri keńinen sóz boldy.  Atalǵan baǵyttar boıynsha CNN telekompanııasynyń vıse-prezıdenti Greg Beıchman (Ulybrıtanııa), geofızık, «ConsenSys» kompanııasynyń konsaltıngtik dırektory Taıler Smıt (AQSh), zertteýshi, blokcheın mamany Brett Skott (Ulybrıtanııa), «Nazarbaev Ýnı­ver­sıtet» zertteýshisi Artýr Saýda­baev (Qazaqstan), «Nudge Digital» kom­panııasynyń negizin qalaýshy Lıýk Aıkman (Ulybrıtanııa), «WiSeKey» kompanııasy PKI-tuǵyrnamasynyń jetekshisi Pedro Fýentes (Shveısarııa), «DECENT Foundation» kompanııasynyń bas dırektory Mateı Mıhalko (Shveısarııa), Qoǵamdyq kabeldik televızııanyń prezıdenti Ketrın Kano (Kanada), fýtýrolog, jazýshy, «The Futures Agency» basshysy Gerd Leonard (Shveısarııa), «Financial Times» basylymynyń arnaıy ókili Devıd Eplfıld (AQSh-Fransııa), saıasatker, pýblısıst Irına Hakamada (Reseı) jáne Koroldik geografııalyq qaýymdastyq múshesi Iаsek Palkevıch (Polsha) sóz sóıledi. Alqaly jıyndy Darıǵa Nazarbaeva qorytty. О́ziniń sózinde ol barlyq qatysýshylarǵa alǵysyn jetkize kelip, álemdi tolǵandyrǵan ótkir máseleler, sheshimin kútken túıtkildi jaǵdaıattar talqylanǵan keleli jıyn barysynda álemniń qaýipsizdigine, adamzattyń taǵdyryna tikeleı qatysty kóptegen tushymdy pikirler men usynystar ashyq aıtylǵanyn atap ótti. Sondaı-aq, ol álemdik deńgeıdegi saıasatkerler men jýrnalıster qaýymdastyǵynyń osy forýmǵa degen qyzyǵýshylyǵy jyldan-jylǵa artyp kele jatqanyn, bul óz kezeginde osynaý únqatysý alańynyń bıik bedelin kórsetetinin jetkizdi. 

«Egemen Qazaqstannyń» tilshiler toby

Sýretti túsirgen  Orynbaı BALMURAT, «Egemen Qazaqstan»