Aqjaıyq aýdanynyń ortalyǵyndy ornalasqan «Batys Marqa Lamb» JShS ókili Raqymjan Smaǵululynyń aıtýynsha, qazaqstandyq óndiris orny Irandaǵy et ónimi boıynsha eń iri «Sanaıe» kompanııasymen kelisimshart jasasqan.
– Biz Iran eline tuńǵysh ret eksportqa et shyǵaryp otyrmyz. Irandyq áriptesterimizben jasasqan kelisimshart boıynsha aldaǵy bir jyl ishinde 1500 tonna tońazytylǵan qozy etin jetkizýimiz kerek. «Sanaıe» kompanııasynyń basshylyǵy etti aptasyna úsh ret jóneltýimizdi talap etip otyr. Buǵan biz de tehnıkalyq turǵydan daıynbyz, – deıdi Raqymjan Smaǵululy.
Jylyna 5 myń tonnaǵa deıin tońazytylǵan qozy etin daıyndaı alatyn qýaty bar kásiporyn 2015 jyly iske qosylǵan bolatyn. Jalpy quny 2,8 mlrd teńgege baǵalanǵan kásiporynda 1,6 mlrd teńgeniń qural-jabdyǵy ornatylǵan. Bes gektar aýmaqty alyp jatqan óndiristik keshende bári de tolyǵymen avtomattandyrylǵan. Mal soıý jáne et óńdeý jelisinde qoı soıýdan bastap et óńdeýge deıingi joǵary tehnologııalyq talaptar saqtalady. Aýysymyna 1 400 bas qoı soıylady. Daıyn ónim tapsyrys berýshige tońazytylǵan túrde nemese jiliktelip, qorapqa salynǵan kúıinde jetkiziledi. Munda 3 aıdan 1 jasqa deıingi qozy soıylyp, etin muzda qatyrmaı, tońazytyp qana vakýýmdy qaptamada saqtaıdy. Mundaı tásilmen saqtalǵan jas et tabıǵı qundylyǵyn joımaı, óte dámdiligimen tutynýshy talǵamynan shyǵady eken.
Áý bastan-aq óniminiń keminde 70 paıyzyn halyqaralyq naryqqa, shetelge ótkizýge baǵyttaǵan «Batys Marqa Lamb» kásiporny búginde etti turaqty túrde Reseıge jetkizip otyr. Sonymen qatar, Qytaı Halyq Respýblıkasymen uzaqmerzimdi kelisimsharttar júrgizilip jatyr eken. Kelissózder oıdaǵydaı bolsa, qyrkúıektiń sońyna qaraı Qytaıǵa da et eksporty bastalmaq.
– Qazaqstandaǵy mal eti óte qunarly. Sondyqtan eki el arasyndaǵy dostyq baılanysty paıdalanyp, áriptestik qatynas ornatyp otyrmyz. Alǵashqy ónim jiberildi. Endi aptasyna úsh márte marqa etin qabyldaýdy josparlap otyrmyz. Bul jumys jyl boıyna jalǵasady. Mundaı áriptestik eki jaqqa da tıimdi dep oılaımyz, – deıdi ırandyq kompanııanyń ókili Hadı Hadadze.
Irandyq komıssııa quramynda kelgen veterınar dáriger men arnaıy ımam mal soıylatyn jerde bolyp, mal soıylǵan kezde musylmandyq sharttardyń saqtalýyn da qadaǵalaýyna alǵan.
– О́tken jyly Iran eline saparymyzda joǵaryda atalǵan ırandyq beldi kompanııamen kelisimge kelgen bolatynbyz. Árıne, buǵan Elbasynyń Iranǵa baryp, sol eldiń basshylyǵymen kezdesýi, sonyń nátıjesinde eki el arasyndaǵy qatynastyń odan ári bekýi sebep boldy. Ekinshi jaǵynan, bizdegi mal sharýashylyǵy jaqsy damyǵan. Et ónimderimiz ekologııalyq taza, sapaly. Bizge tek turaqty tutynýshy kerek edi. Jyl boıyna aýqymdy jumys atqaryp, endi alǵashqy ónimdi jóneltip otyrmyz. Bul úlken jumystyń nátıjesi. Bul – óńirimizdegi sharýa qojalyqtary úshin úlken múmkindik. Endi otandyq ónimdi shetelderge turaqty eksporttaý úshin barlyq tıisti sharalardy uıymdastyryp, jan-jaqty qoldaý kórsetetin bolamyz, – deıdi Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Altaı Kólginov.
Qazbek QUTTYMURATULY, «Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan oblysy
Sýretterdi túsirgen
Aıbatyr NURASh