О́nerde shekara joq
Jas kezde estigenimiz bar edi. Almatydaǵy Qurmanǵazy atyndaǵy qazaq ult aspaptar orkestri Qytaı Halyq Respýblıkasyna gastrolmen baryp, qaıtarynda qytaılyqtar bir apta ustap, Qytaı Kommýnıstik partııasynyń kezekti seziniń ashylý saltanatyn uly kompozıtor Qurmanǵazynyń «Saryarqa» kúıimen ashtyrǵan eken. О́nerde shekara joq degen osy. Jastardyń janyna jalyn quıyp, kárilerdiń tánine qýat beretin osy mýzykamyzdyń qadir-qasıetin baǵalap, qazaqtyń rýhyn bıiktete berýge paıdalanyp júrmiz be? Árbir saltanatty jıyn, mádenı keshter osy kúımen ashylyp, osy kúımen jabylyp jatsa qandaı ǵanıbet! Kópshiliktiń kókeıindegisin dóp basyp, kóńiline nur uıalatyp júrgen Qazaq radıosynyń «Shalqar» baǵdarlamasynyń tańǵy habaryn «Assalaýma- ǵaleıkým, Qazaq eli» demeı-aq (týra bir shetelden kelgen delegasııanyń aeroporttan sálem berýi sekildi) «Saryarqa» kúıimen bastasa, tańnan janymyzǵa kúsh-jiger quıyp, maýjyrap túnde uıqyǵa bet alǵanda osy kúımen erteńgi kúnimizge sergektik syılasa, shirkin! Qaıtkende, muny dástúrge aınaldyrý qajet.
Nurmahan NAZAROV, Qazaqstannyń mádenıet qaıratkeri
Túrkistan
Oqyrman bilgisi keledi
Qazir «Egemen Qazaqstan» gazetin egde kisiler de, jas bilimgerler de oqıdy. Kitaphanalarǵa barǵanymda jastardyń kóbi gazetti oqyp, ózderine qajettilerin jazyp alyp jatqandaryn kóremin. Burynǵydaı kitaptar kóp tırajben shyqpaıdy, kóp arnalar sheteldik teleserıaldardy kórsetedi, oqyrmandar qajetti rýhanı dúnıelerdi ata gazetten alǵysy keledi. «Egemen Qazaqstan» gazeti aldaǵy ýaqytta balabaqshada, mektep, kolledj, joǵary oqý oryndarynda tárbıelenip, bilim alyp jatqan búldirshinder men jastardyń tárbıesine asa mán berip, turaqty maqalalar berip tursa eken. Gazet betinde ótken ǵasyrlarda ómir súrgen tarıhı tulǵalardyń ómirleri, eńbekteri týraly maqalalar jıi berilse deımiz. Alash qaıratkerleri týraly maqalalar sońǵy ýaqytta jıi berilip turady, óte durys. Alash qaıratkerlerimen qatar, aldaǵy ýaqytta Keńes ókimeti tusynda úlken laýazymdy qyzmet atqarǵan, halyqaralyq dárejedegi saıası qaıratkerler T.Rysqulov, N.Tórequlovtyń eńbekteri týraly kólemdi maqalalar berilip tursa. T.Rysqulovtyń halqyna jasaǵan tarıhı eńbegi memlekettik qyzmette júrgen jastarǵa úlgi bolar edi. Sonymen qatar, oqyrman tarıhı tulǵalarymyzdyń, bı-bolystardyń ómirleri, eńbekteri týraly kóbirek bilgisi keledi. Oqyrman retinde gazet betinen salt-dástúrimiz, tarıhymyz, dinimiz, kóshi-qon, jastar tárbıesine qatysty maqalalardy oqyǵymyz keledi.
Qabylanbek MEIIRBEKOV
Taraz
Bala tárbıesine mán berińiz
«Bala tárbıesi balabaqshadan bastalady» desek, onda bala emes, úlkenderdiń ádepsiz qylyq kórsetip júrgenine ne deımiz? Astanadaǵy úsh tilde bilim beretin balabaqshanyń birinde merekelik kesh ótti. Onda qyz ben jigit bolyp birneshe jup bıledi, óleń oqyldy. Kenetten bir kishkentaı qyzdyń janyndaǵy balamen kınodaǵydaı súıise ketkenin baıqaımyz. Dereý beınekameraǵa túsirip aldyq. Balaǵa otbasynda, balabaqshada durys tárbıe bermegendikten osyndaı jat qylyqtar kórsetip, óz betimen ketken jas býyndy baıqaısyz. Bul degenimiz – búgingi urpaqtyń sanasyn túrli jat serıaldar men batystyń beıádep kınolary jaýlap alǵandyǵynyń belgisi. Tipti balalardyń arasynda bir-birin basyp ozý básekesi paıda bolǵan. Máselen, ondaǵy balalardyń oıynshyqtary da erekshe, ári qymbat. Kishkentaı ǵana mashınanyń quny 3900 teńge turady eken. Al balalar bir-birinen asyp túsý úshin sondaı mashınanyń birneshe túrin jınaýy tıis. Mine, báseke, mine kórseqyzarlyq... Mundaı balalardan keıin qandaı azamat tárbıelenip shyǵady? Osyndaıda balany qarapaıymdylyqqa úıretetin, bir nandy bólip jegizgen qaıran bizdiń balalyq shaǵymyz eske túsedi. Besiktegi baladan at jalyn tartar azamat bolǵanǵa deıin jaqsy tárbıe berý – otbasyndaǵy ata-anasy men tálim berer ustazyna tikeleı qatysty. Aıman MUQYShEVA
Astana
Jamanshyń ba, álde Jamanshyny ma?
Planetamyzdaǵy teńdesi joq tabıǵattyń ǵajaıyp qubylysy – Aqtóbe oblysy Yrǵyz aýdanyndaǵy Jamanshyń krateri jalpyǵa belgili. Meniń pikirimshe, osy jerdiń ataýy Jamanshyń dep qate atalyp júr. Zertteýler Jamanshyń krateriniń osydan 0,75-1,1 mln jyldar buryn ońtústik-shyǵystan soltústik-batysqa qaraı ushqan iri meteorıttiń jerge qıǵash (kólbeý) túsýi saldarynan paıda bolǵandyǵyn anyqtady. Oıpattyń dıametri 5-6 shaqyrym, túbi jaıpaq, baýraıy kólbeý, tereńdigi 700 metrdeı. Kórdińiz be, ǵalymdardyń ózderi bul jerdi oıpat dep jazyp otyr. Meteorıt túsken jer oıpat bolsa, ol qalaısha shyńǵa aınalady? Negizinde bul alyp shuńqyr. Jáne de ol jerde ósimdikter shyqpaǵan, jándikter de jolaı almaǵan. Meteorıt túsken jerge jergilikti turǵyndar baryp, kraterdegi negizinen shyny tektes zattardyń zııandyǵyn qolmen ustap baryp, kóz jetkizgen soń Jamanshyny dep ataǵan, biraq ta bertin kele urpaq almasyp, Jamanshyny ataýy búgingi kúnge «Jamanshyń» degen ataýmen jetken. Bul meniń jeke boljamym. Al tilshi ǵalymdar men jer bederin zertteýshi ǵalymdar buǵan ne der eken? Naǵashybaı BALMAHANULY, jýrnalıst
Aqtóbe
Ala almaı júrgen aqshamdy aldym
Men, jeke kásipker Dosbol Bekenbaı bıylǵy jyldyń sáýir aıynda Qyzylorda qalalyq prokýratýrasyna «Qyzylordajylýortalyǵy» memlekettik kommýnaldyq kásipornynyń meniń tıesili aqymdy tóleý jónindegi sot sheshimin jarty jyldan astam ýaqyttan beri oryndamaı otyrǵanyn aıtyp, shaǵym túsirgen edim. Osydan keıin meniń aryzymdy jedel qaraǵan prokýratýra sheshimniń shuǵyl oryndalýyna yqpal jasady. Nátıjesinde, tez arada atalǵan kásiporynnan ózime tıesili 675 myń teńge qarjymdy óndirip aldym. Osylaısha qalalyq prokýratýranyń aralasýy arqasynda men ózimniń konstıtýsııalyq quqyǵymdy qorǵap, adal aqyma qol jetkizdim. Endi osy qaltqysyz qyzmeti úshin qala prokýrory Murat Dosmaǵanbetov basqarǵan ujymǵa alǵysymdy bildirgim keledi.
Dosbol BEKENBAI, jeke kásipker
QYZYLORDA