Aldyn ala biliktilikti irikteý: qazaqstandyq kásipker qalaısha «Samuryq-Qazyna» jabdyqtaýshysy bola alady?

Aldyn-ala biliktilikti irikteý (ABI) – adal jetkizýshiler pýlyn qalyptastyrý maqsatynda «Samuryq-Qazyna Kelisimshart» JShS ázirlegen jańa qural. Joǵaryda atalǵan kompanııanyń ókili Rasýl Akshanashevtyń aıtýynsha, óndirýshi belgili bir sharttardy saqtar bolsa, irikteýden ótý asa qıyn emes.

«Qazir satyp alýdyń negizgi ól­shemi – ol baǵa. Bizdiń min­de­ti­miz jańa quraldar engizý, ıaǵnı sa­lamatty básekelestik úshin teń platforma qurý arqyly satyp alýlardyń sapasyn jaqsartý. Árıne, óz damýlary úshin kúsh salyp, resýrstyq bazasyn shyn mánisinde damytyp jatqan, ma­mandarynyń biliktiligin art­ty­rýǵa mán beretin, ári ju­mys istep turǵan menedj­me­nt jú­ıe­si bar kompanııalar al­dyń­­­ǵy kezekke shyǵady», dep atap ótti «Samuryq-Qazy­na Ke­­lisimshart» ABI depar­ta­me­nti­­niń bas menedjeri Rasýl Ak­shanashev. 

«Uly dala eli» otandyq taý­ar óndirýshileriniń III for­ýmy aıasynda ol «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» AQ áleýetti jabdyqtaýshylary – ká­sipkerler úshin sheberlik sa­ba­ǵyn ótkizdi. 

«Jańa erejeler boıynsha ABI ótken jabdyqtaýshylar úshin ár joly barlyq qujat­tar­dy (jarǵy, dırektorǵa qujat­tar, tirkeý týraly kýálik) usy­ný­dyń qajeti joq, ol avtomatty túrde ilesip otyratyn bolady. Bolashaqta biz bilikti yqtımal jabdyqtaýshylarǵa satyp alý kezinde tehnıkalyq tapsyrmadan basqa esh nárse qajet bol­maı­­dy dep josparlaýdamyz. Bul jaqyn bolashaqta oryndalar is», dedi sarapshy.

Sondaı-aq, kásipkerler úshin ar­tyq­shylyqtar týraly aıt­qan kezde, Aqshanashev bilikti jab­dyq­taýshy tenderge  ótinimdi qam­tamasyz etýden bosatyla­ty­nyn atap ótti. Sonymen qa­tar, osyn­daı merdigerler kelisim­shart­tar boıynsha keminde 30% mólsherinde avanstyq tólemaqy ala­dy.  «О́ndiristik qabileti men qajetti mamandary joq kompanııalar úshin bizdiń saýaldama­larymyz arqyly ABI ótý óte qıyndatylǵan. Sonymen qatar, saý­aldama suraqtary shyna­ıy óndirýshilerdi anyqtap, jal­ǵan óndirisshilerdi mindetti túr­de alyp tastap, salamatty bá­se­ke­les­tikke jaǵdaı jasaıdy», – deı­di ol. 

ABI departamentiniń bas menedjeri 2017 jyldyń sáýir aıynan bastap «Samuryq-Qazyna» satyp alýlarynyń 64 pozısııa boıynsha tek aldyn-ala biliktilik irikteýinen ótken áleýetti ónim jetkizýshiler ǵana qatysa alatyndyǵyn eskertti. Al 2018 jyly barlyq básekeli satyp alýlar tek qana aldyn-ala biliktilik irikteýinen ótken jabdyqtaýshylar arasynda ótedi dep josparlanyp otyr. 

Akshanashevtyń aıtýynsha, ABI aıasynda aýdıttiń úsh túri júzege asyrylady. «Aýdıtter siz ótinish bergen taýarlar men qyz­metterge baılanysty bolady. Eger osy taýarlar men qyz­met­terdiń jyldyq suranysy 250 myń AEK-ten tómen bolsa – bul birinshi nemese ekinshi deń­geıli shekteý. Eger qural-jab­dyqtar qoldanylmaıtyn ekin­shi túri bolsa, biz siz úshin ús­tel aýdıtin júrgizemiz. Ústel aý­­dı­ti qashyqtan júrgiziledi. Al eger siz mysaly, qurylys-mon­­taj jumystary, munaı-gaz sek­toryndaǵy jumystar tá­riz­di AEK 250 myńnan asatyn úlkenirek satyp alýlarǵa óti­nish berseńiz, mundaı kezde aý­dıtorlyq uıymdardy sha­qy­ryp, tehnıkalyq aýdıt júrgizý kerek bolady», dep túsindirdi ol.

Sarapshy ABI saýaldamalary ISO 9001, ISO 14001, ISO 50001, OHSAS 18001 jáne t.b. halyqaralyq standarttardan tý­yndaıtyn júıelik já­ne pro­ses­tik tásilder qaǵı­da­la­ry­na ne­gizdeletindigin aıtty. Deg­enmen de, menedjment júıe­si sertıfıkattarynyń bolýy min­detti emes. 

«Materıaldyq jáne qarjy re­sýrstary bar kez kelgen kompa­nııa óziniń biliktiligin rastaıdy jáne ABI úderisin sátti ótedi, buǵan osymen ekinshi jyl júrgizilip kele jatqan ABI tá­jirıbesi dálel. Tipten sizdiń deń­geı kórsetkishińiz tómen bol­sa da, bizden usynym alasyz kemshilikterińizdi túzetip, deń­geıińizdi kóterý úshin 20-dan 90 kúnge deıin kúntizbelik ýa­qy­tyńyz bolady. Múmkin emes esh nárse joq!», dep atap kór­setti ol.

«Samuryq-Qazyna Kelisim­sha­rt» JShS bas dırektory min­detin atqarýshy Shyńǵys Boka­nov «Uly dala eli» forýmynyń ne­gizgi bóliminde sóz sóıledi. Ol Ulttyq ál-aýqat qorynda satyp alý úderisin jetildirý úshin qandaı sharalar qabyldanǵany týraly habardar etti.

«Sońǵy alty jylda jergi­lik­ti quram úlesin damytýǵa baı­lanysty Qordyń satyp alý ere­jelerine 19 preferensııa en­gi­zilip, nátıjesinde jergilikti quram úlesi 2010 jyly 50% kórsetkishinen 2016 jyly 74% -ǵa deıin ósti. Qazaqstannyń DSU men EýrAzEQ-qa qosylýy qarsańynda biz shuǵyl áreket jasadyq – ol uzaq merzimdi kelisimsharttar. Osy jumys sheńberinde biz jyl saıynǵy Qor kompanııalary satyp alatyn taýar pozısııalaryna zertteý júrgizdik jáne osy po­zı­­sııalar boıynsha otandyq taý­ar óndirýshilerge taldaý ja­saǵannan keıin, olar uzaq mer­zimdi satyp alý josparlary­na ótkizildi. Nátıjesinde, qo­ly­myzda Qor toby boıynsha be­kitilgen 190 uzaq merzimdi satyp alý josparlary, sondaı-aq, otan­dyq taýar óndirýshilermen 1895 qoldanystaǵy uzaq mer­zim­di kelisimshartymyz bar», dedi ol.

Bokanovtyń aıtýynsha, bire­geı nomenklatýralyq anyqtama engizýdiń arqasynda «Samuryq-Qazy­na Kelisimshart» JShS Qordyń enshiles kásiporyndary satyp alatyn barlyq ımporttyq taýarlardy anyqtady. «Keıbir jaıǵasymdar boıynsha biz­de taýar óndirýshiler bar, bi­raq olardyń qýaty bizdiń en­shi­les kompanııalardyń qajet­ti­likterin jappaıdy. Osy taldaý negizinde biz Jańa óndirister ashý jáne qoldanystaǵylardy jań­ǵyrtýǵa járdemdesý baǵ­dar­lamasyn ázirledik. Onyń máni mynada, ımporttalatyn taýarlardyń tizbesi qury­la­dy, sodan keıin biz ótken jyl­dardaǵy tarıhı derekterdi – biz­diń kompanııanyń satyp alý kólemin beremiz, jos­par­lanǵan satyp alý derek­te­­rin usynamyz. Eger osy jaı­ǵa­symdardyń biri boıynsha yq­tımal jabdyqtaýshy óndiris uı­ym­dastyrar bolsa, ST-KZ alady, onda ol taýardy tizimge kirgizemiz. Osy tizimge sáıkes, biz­diń enshiles kompanııalarymyz qazaqstandyq óndirýshini ke­lisimshartpen qamtamasyz etýge mindetteledi. Sonymen q­a­tar, eger jumys istep turǵan ká­siporyn osy ónimdi shyǵaryp, bi­raq qýaty jetkiliksiz bolsa, ol da osy baǵdarlamaǵa qatysý ar­qyly qýatyn arttyra alady», dep túsindirdi ol. 

Sondaı-aq, «Samuryq-Qazyna Kelisimshart» JShS bas­shysy qazir enshiles kom­pa­nııalardyń ótken jyldardaǵy bar­lyq satyp alý baǵalary kiretin derekter bazasy jasalyp jatqan­dy­ǵyn da habarlady. «Osy taldaý negizinde bizdiń enshiles kásiporyndarymyz ben yqtımal jabdyqtaýshylarymyz eń tó­men­gi, ortasha jáne eń joǵary baǵa­lardy kóre alady. Qazir biz taýarlar jaıǵasymdary boıynsha aqparattary árdaıym jańartylyp otyratyn baǵalar ka­talogyn jasaýdamyz. Biz mar­ke­tıngtik zertteýlerdi álde­q­a­shan jasap qoıdyq, al tapsyrys be­rýshiler osy baǵalardy alyp, jos­parlaryna tikeleı qo­sý­la­ry­na bolady», dedi kompanııa bas­shysy.

Shyńǵys Bokanov transformasııa aıasynda Qor aldyn-ala biliktilik irikteýin engize otyryp, satyp alýdyń jańa mo­deline kóshetindigin aıtty. «Biz osy jumys sheńberinde yq­tımal jetkizýshiler pýlyn qa­lyptastyramyz jáne Qordyń se­riktesi bolǵysy keletin ká­sip­­oryndarǵa saýaldamalar ar­qyly qujattama jınaımyz. Saý­­aldama kásipkerge osal tus­ta­ryn kórýge kómektesedi já­ne bo­lashaqta pozısııasynyń qaı je­rin jaqsarta alatynyn nus­qap, usynym beremiz», dep túsin­dir­di kompanııa basshysy.

«Samuryq-Qazyna Kelisim­sha­rt» JShS top-menedjeri bú­gin ABI júıesinde 5600-den as­tam kásiporyn tirkelgenin ba­sa aıtty. «Bilikti yqtımal jab­dyqtaýshylar arasynan 64 po­zısııa boıynsha satyp alýlar júr­gizýdemiz», dep sózin qo­ry­tyndylady ol. 

Seıfolla Shaıynǵazy, «Egemen Qazaqstan»