Paıda bolǵan kúnnen bastap-aq «kókjáshik» kóptiń kóńilin baýrap, bútin bir urpaqty tárbıelep shyǵatyn qýatty quralǵa aınaldy. Sondyqtan, onda kórsetiletin shaǵyn jarnamadan bastap úlken fılmderge deıin mán-mazmunǵa baı sapaly dúnıe bolǵany abzal.
Bir qýanarlyq jaıt, sońǵy ýaqytta otandyq rejısserlerdiń týyndylary syrttan keletin san túrli serıaldardy yǵystyra bastady. Iаǵnı tól telehıkaıalarymyzdyń básekege qabilettiligi artyp, kórermen kózaıymyna aınalýda. Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynda «ulttyq salt-dástúrimiz, tilimiz ben mýzykamyz, ádebıetimiz, joralǵylarymyz, bir sózben aıtqanda ulttyq rýhymyz boıymyzda máńgi qalýǵa tıis» delingen bolatyn. Osy maqsatqa jetelep tanym-tarıhymyzdan syr shertetin tyń dúnıelerdiń kóbeıýi mereıimizdi tasytady. Osy oraıda, Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev arnaıy jumys saparymen Almatyǵa keldi.
Sońǵy jyldary otandyq fılmderdiń tyń tynys alyp, qanat jaıýyna kóp kóńil bólip júrgen mınıstr bul joly «Qazaqstan» ulttyq telearnasynyń tapsyrysymen túsirilip jatqan «Qozy Kórpesh-Baıan sulý» telehıkaıasy men «24 saǵat tabıǵat qushaǵynda» telejobasynyń, sondaı-aq «Habar» agenttigi arqyly kórermenge jol tartyp, ótken tarıhymyzdan syr shertetin «Qazaq batyrlary» telehıkaıasynyń túsirilim jumysyn óz kózimen kórip, shyǵarmashylyq toptyń jumys barysymen tanysty.
Aldymen jýyq arada kórermen nazaryna usynylatyn «Qozy Kórpesh-Baıan sulý» telehıkaıasy montajdalyp jatqan stýdııaǵa arnaıy at basyn buryp, telehıkaıanyń oqıǵa jelisimen jaqyn tanysyp, týyndynyń ereksheligi jaıly prodıýserdiń óz aýzynan estidi. «Atalmysh telehıkaıa ulttyq salt-dástúrlerimizden habar berip, shynaıy mahabbattyń úlgisin pash etetin týyndy. Onda syńsý, baqsy saryny, bádik, toıbastar, jar-jar, aıtys, estirtý, kóńil aıtý syndy salt-dástúrdiń elementteri kóptep qoldanylǵan. Rólderdi somdaıtyn ártisterdiń basym bóligi kıno álemine endi qanat qaqqan jas talanttar. Túsirilim jumystary eki aıǵa sozyldy. Alty bólimnen turatyn telehıkaıanyń ár bóliminiń uzaqtyǵy 42 mınýt. Montajdaý jumystary oıdaǵydaı aıaqtalsa, sý jańa telehıkaıa «Qazaqstan» ulttyq arnasynyń jańa maýsymynda kórermenimen qaýyshatyn bolady», dedi jobanyń bas prodıýseri Baıan Esentaeva.
Ulttyq arnanyń jańa maýsymynda kórermenge usynylatyn taǵy bir tyń joba «24 saǵat tabıǵat qushaǵynda» dep atalady. Otandyq telearnalar keńistiginde buryn-sońdy bolmaǵan sporttyq-tanymdyq realıtı-shoý 2 qyrkúıekten bastap ár senbiniń keshinde kórsetiledi dep josparlanǵan. Jobany «Qazaqstan» teleradıokorporasııasynyń basqarma tóraǵasy Erlan Qarın ózi tanystyrdy. «24 saǵat tabıǵat qushaǵynda» telejobasy – barlyq jastaǵy kórermenderge arnalǵan biregeı joba. Onda elimizdiń kórikti jerlerin, tamasha tabıǵatyn, sol mekennen túlep ushqan tanymal azamattardyń ómirimen ushtastyra otyryp kórsetemiz. Negizgi ıdeıa Elbasy maqalasyndaǵy «Týǵan jer» baǵdarlamasymen astasyp jatyr. Basty maqsatymyz – osy joba arqyly otandyq týrızmdi damytý, ár salada daralanǵan azamattardy kópshilik bile bermeıtin jańa qyrynan tanytý. Jan-jaqtylyqty talap etetin jobaǵa júrgizýshi tańdaý ońaıǵa soqqan joq. Baǵyn synap irikteýge qatysqandardyń sany tórt myń adamnan asyp jyǵyldy. Nátıjesinde, talantty jas akter Nurjan Sadybekovke baǵdarlama tizgini senip tapsyryldy. Baǵdarlamanyń alǵashqy sanyna basty keıipker retinde Olımpıada chempıony Serik Sápıev túsirildi. Týǵan perzenti arqyly Qaraǵandy oblysynyń tarıhı mańyzǵa ıe shuraıly jerlerin baǵdarlamaǵa arqaý ettik. Sol sııaqty habardyń árbir sanynda ár tulǵanyń jańa qyry men týǵan jeriniń ásem tabıǵaty qatar óriletin bolady», dedi Erlan Qarın.
Sharanyń ekinshi kúni Dáýren Áskerbekuly, sondaı-aq 20-dan astam BAQ ókili Raıymbek aýdanynyń Orta Merki jaılaýyna bet alyp «Qazaq batyrlary» tarıhı-kórkem telehıkaıasynyń túsirilim jumystarymen tanysty. «Habar» agenttiginiń tapsyrysymen túsirilip jatqan kartınada qazaq batyrlarynyń ómiri men erlikteri sýretteledi. Oqıǵa XVII ǵasyrdyń basynda qazaq bıleri men sultandary ózara tartysyp jatqan tustan bastalady. Bıleýshilerdiń berekesiz áreketiniń kesirinen qazaq jerine qalmaqtar men oırattar tarapynan shabýyl údeı túsedi. Osyndaı qıyn-qystaý kezeńde halyq ortasynan shyqqan batyrlardyń erligi eldiń rýhyn kóterip tastaıdy. Sonymen qatar, kartınada memleket tutastyǵynyń mańyzy, ózara tartystyń sońy jaqsylyqqa alyp barmaıtyndyǵy da sóz bolady. Telehıkaıanyń qoıýshy- rejısseri Asqar Uzabaevtyń aıtýynsha, oqıǵa Qarasaı, Aǵyntaı batyrlar jaıyndaǵy el aýzynan jetken ańyzdar jelisinde dúnıege kelgen.
«Qazirgideı mádenıet jahandanǵan zamanda óz tarıhyńdy taný, este saqtaý, sondaı-aq ata-babamyzdyń osynaý alyp memleketimizdi qurý jáne qorǵap qalý úshin qalaı kúreskendigin bilý óte mańyzdy. Kórermender bul telehıkaıa arqyly ótkenimizge oralyp, el tarıhynda batyrlardyń qanshalyqty mańyzdy ról atqarǵandyǵyn kóredi. Túsirilim jumystary bastalǵanǵa deıin kóptegen zertteý jumystary júrgizilip, tyńǵylyqty daıyndyq jasaldy. Bizdiń shyǵarmashylyq top qazaqstandyq kıno salasynda óz ornyn tabatyn kartına túsiredi degen oıdamyz», dedi «Habar» agenttigi basqarmasynyń tóraıymy Almagúl Ahmetjanova.
– Sapaly ári tárbıelik máni bar otandyq telehıkaıalardy kóbeıtý máselesi josparly túrde júzege asyp keledi. «Qozy Kórpesh-Baıan sulý» az ýaqytta kórermenimen qaýyshyp óz baǵasyn alatyn bolady. Úlken shyǵarmashylyq ujymnyń tabandy eńbegimen túsirilip jatqan «Qazaq batyrlary» telehıkaıasyn bul saladaǵy biregeı mega joba dep aıta alamyz. Bıylǵy jyly 39 jańa telehıkaıany kórermen nazaryna usynamyz degen josparymyz bar. Bulardyń sapynan tek tarıhı kartınalardy ǵana emes, barlyq janrlardy qamtyǵan týyndylardy kezdestirýge bolady. Ár fılm jan-jaqty sarapqa salynyp, zerttelip-zerdelenip, tarıhshy mamandarmen keńese otyryp iske asýda. Sondaı-aq, 25 jyl ishinde elimizdiń ósip-órkendep qýatty memleketke aınalǵanyn kórsetetin derekti fılmder toptamasyn túsirý de oıymyzda bar. Bul jobalardyń barlyǵy Elbasymyzdyń «Rýhanı jańǵyrý», «Máńgilik el» ıdeıalarynyń aıasynda júzege asady, – dedi Dáýren Abaev.
Eki kúnge sozylǵan baspasóz týry barysynda BAQ ókilderi otandyq rejısserlermen suhbat quryp, kıno túsirý óneriniń qyr-syryna qanyqty. Mınıstr tilge tıek etkendeı, sońǵy jyldardyń aınalasynda otandyq ónimderdiń órisi keńeıip, bıik belesterdi baǵyndyryp keledi. Tamyrymyzǵa qan júgirtip, tarıhymyzben qaýyshtyratyn sapaly fılmderdiń kóbeıýi rýhanııatymyz ben mádenıetimizdiń altyn qoryn molaıta túspek.
Arman OKTIаBR, «Egemen Qazaqstan» ALMATY