Eýrazııashyldyqtyń keleshegi kemel

Elbasy Nursultan Nazarbaevqa qa­tys­ty kez kelgen aqparat bólekshe qy­zy­ǵýshylyq týdyrady. Keshe Prezı­denttiń «Izvestııa» gazetine shyqqan maqalasy týraly estidim. Qolyma gazet túskenshe shydamym jetpeı, «Izvestııa» gazetiniń saıtynan Nursultan Ábishulynyń maqalasyn qyzyǵa oqyp shyǵyp, óz pikirimdi bildirip otyrmyn. Jahandaný – HHI ǵasyrdyń negizgi naqtylyǵy. Obektıvti ekonomıkalyq faktorlar onyń bazısteri boldy. So­nyń ishindegi eń bastysy – álemdik rynoktyń damýy. HIH ǵasyrda paıda bolǵan «kásipkerlik erkindigi» ıdeıasy HH ǵasyrdyń 80-jyldary «naryqtyq fýn­damentalızmge» (Soros), ıaǵnı ja­han­danýǵa aınalyp, naryqtyq qundy­lyq­tardy saıası jáne qoǵamdyq qundy­lyq­tardan joǵary qoıýǵa aparyp, kez kelgen ujymdyq sheshimder qabyldaý tetikterin joqqa shyǵarady. Búgingi kúni Batystyń ekonomıkalyq ekspansııasyna súıengen jahandaný bar­lyq shekaralardy joıyp, tamasha ult­tyq qundylyqtardy túgel jutý ke­ze­ńine shyǵyp tur. Búkilálemdik alańdaý­shy­lyqty dóp basqan Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev álemdik qoǵam­das­tyqty osy zamanǵy kapıtalıstik júı­e­n­iń tereńge ketken kem-ketikterin júı­e­li túrde izdep, dúnıejúzilik katak­lızm­derdiń betin qaıtarýǵa shaqyrady. Pre­zıdenttiń paıymdaýynsha, qazir dúnıe júzi álemdik ekonomıkanyń, saıasat pen jahandyq qaýipsizdiktiń radıkaldy jańa, basqasha qurastyrylǵan úlgisin jasaýdyń qarsańynda tur. Álem kóp­po­lıar­lylyqqa aıaq basýda. Ekonomıkalyq damýdyń búgingi sıpaty bolyp otyrǵan jahandaný úderisteri halyqaralyq qu­qyqtyń sheńberindegi saıası-quqyqtyq retteýishke baǵynýy kerek. «Sondyqtan, dep atap ótti Elbasymyz óziniń «Daǵ­da­rystyń kilti» atty maqalasynda, turaqty damý men gúldený máseleleri bar­lyq álemdik saıası jáne ekonomı­ka­lyq organdardyń, sammıtter men fo­rýmdardyń kún tártibine engizilýi kerek. Jahandyq problemalardy  jeke-jeke eńserý óte aýyr, tipti múmkin emes. Son­dyqtan da biz aımaqtyq ta, ǵalam­dyq ta ıntegrasııalardy qoldaımyz». Osy postýlat jahandanýdyń negizi bolyp tabylatyn qundylyqtardy qaı­ta baǵalaýdy talap etedi. Al bul osy zamanǵy adamnyń bolmysyn radıkaldy túrde ózgertetin  jańasha oılaý, ha­lyqaralyq qatynastardaǵy jańa mádenıet bolyp tabylady. Eýrazııashyldyq álemdik tarıhtaǵy eki ǵalamdyq faktor, ıaǵnı bolshevıktik tóńkeris pen batystyq úlgidegi máde­nıettiń daǵdarysyna qarsy týǵan shy­ǵarmashyl reaksııa ekendigi belgili. Búgingi kúni ol batystyq úlgidegi ja­handanýǵa qarsy tura alatyn rýhanı balama bolyp tur. Ol Eýrazııa halyqtary ǵana emes,  bolashaqta barlyq adamzatty biriktire alatyn berik irgetas bolmaq. Beıbit MAMRAEV, S.Amanjolov atyndaǵy Shyǵys  Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń rektory,  fılologııa ǵylymdarynyń doktory.