Oral qalasynda «Rýhanı jańǵyrý: tendessiz tarıhı múmkindik» atty sarapshylar kezdesýi ótti.
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń (QZSI) bas sarapshysy B.Ábdiǵalıuly, QSZI Áleýmettik-saıası zertteýler bóliminiń basshysy Alýa Joldybalına, Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi A.Kólginov jáne zııaly qaýym ókilderi qatysty.
Ashyq pikir almasý túrinde ótken kezdesýdi óńir basshysy júrgizip otyrdy. Aldymen sóz alǵan «Qasıetti Qazaqstan» ǴZI ortalyǵynyń basshysy Berik Ábdiǵalıuly Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynan shyǵatyn mindetter men maqsattar jóninde toqtaldy.
- Árbir memlekettiń ekonomıkalyq damýy halyqtyń dástúrinen, ulttyq dúnıetamynynan bastaý alý kerek. Ulttyq kodyn taýyp, ulttyq bastaýymen úılese damyǵan órkenıet qana jemisti bolady, - degen Berik Ábdiǵalıuly arnaıy qurylǵan Ulttyq komıssııanyń «Týǵan jer», «100 esim», «Qasıetti Qazaqstan» jáne latyn álipbıin endirý máseleleri boıynsha jasalyp jatqan jumystardyń mánin túsindirip ótti.
«Qasıetti Qazaqstan» jobasy boıynsha jalpyulttyq deńgeıdegi nysandar qataryna Batys Qazaqstan oblysynan ázirge alty nysan engizilip otyr. Olar – sarmat zamanynyń eskertkishi Altyn hanshaıym tabylǵan Taqsaı qorǵany, ortaǵasyrlyq Jaıyq qalasy, Bókeı ordasy tarıhı-mádenı kesheni, Jumaǵazy qaziret dinı zııarat orny, Jympıtydaǵy Alashorda úıi jáne Ǵumar Qarashtyń zıraty.
- Jalpyulttyq nysandar qataryna tabıǵı landshaft, arheologııalyq qazbalar men kóne qalalar, dinı-ǵuryptyq oryndar, tarıhı tulǵalarǵa qatysty jerler jáne tarıhı oqıǵalarmen baılanysty mekender kirip otyr. Bul jerde naqty geografııalyq núkte emes, onyń tarıhı-rýhanı máni men mazmuny erekshe nazarǵa alynady. Mysaly, Altyn hanshaıym tabylǵan Taqsaı obasyn alaıyq. Shyǵys Qazaqstan óńirinde, Berel qorǵandarynda mundaı jerleý oryndary, altyn adamdar jıi tabylady. Al dál sondaı qundy qubylystyń Batys Qazaqstan óńirinen de tabylýy – bizdiń ulan-ǵaıyr qazaq dalasynyń tarıhy bir, tamyry tereń ekendigin dáleldeıdi, - dedi Berik Ábdiǵalıuly.
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty Áleýmettik-saıası zertteýler bóliminiń basshysy Alýa Joldybalına óz sózinde latyn álipbıin engizýdiń jaı-kúıine toqtaldy.
- Álemdegi eń damyǵan 30 memlekettiń 22-si latyn álipbıin paıdalanady, eń myqty ekonomıkasy bar 10 memlekettiń – 7-eýi, álemdegi eń baı 20 memlekettiń 18-i latyn tutynady. Dúnıejúzinde bıznes júrgizýge eń qolaıly 30 memlekettiń 25-i de – latyn álipbıin qoldanýshy memleketter. 2005-2015 jyldary 12,5 mln maqala shyqqan, sonyń 55-75%-y – latyn qarpinde. Eń kóp silteme jasalatyn ǵylymı mátinderdiń 61 paıyzy latyn, 2,7 paıyzy – kırıll qarpinde, - deıdi astanalyq sarapshy.
Sarapshylar kezdesýinde jergilikti ǵalymdar, zııaly qaýym ókilderi de óz oılaryn ortaǵa saldy. «Aqjol» ǵylymı qorynyń tóraǵasy, tarıh ǵylymdarynyń doktory Murat Sydyqov ortaǵasyrlyq Jaıyq qalasynyń ornyn ashyq aspan astyndaǵy murajaı etý jolyndaǵy usynystaryn aıtty. Batys Qazaqstan oblystyq assambleıa tóraǵasynyń orynbasary Ǵaısa Qapaqov «100 esim» jobasy boıynsha atqarylǵan istermen tanystyrdy. Ǵaısa Hamıdollaulynyń aıtýynsha jalpy sany 1500 adamnan qurylǵan 74 jumys toby óńirdegi Táýelsizdik jyldarynda tabysqa jetken, túrli jastaǵy san alýan etnos ókilderin anyqtaýǵa qyzmet etken. Sóıtip, 300-deı adamnyń aty-jóni men tarıhy Astanaǵa jiberilipti.
Sarapshylar keńesinde Qazaqstanda ólketanýshylardyń respýblıkalyq uıymy qurylatyndyǵy, jyl sońyna qaraı ólketanýshylar sıezi ótetindigi jarııalandy. «Batys Qazaqstan oblysynda jekelegen adamdardyń kúshimen ashylǵan mýzeıler kóp eken. Bul – búkil elimizge úlgi bolarlyq bastama. Biz ólke tarıhyna jan-tánimen berilgen mundaı jandardy qoldaýymyz, marapattaýymyz kerek!» dedi Berik Ábdiǵalıuly.
Jıyn sońynda Berik Ábdiǵalıuly Alash qozǵalysynyń 100 jyldyǵyna oraı birqatar azamatty marapattaý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym Akademııasynyń Prezıdenti Murat Jurynovtyń buıryǵymen tanystyryp, ólketanýshy Jaısań Aqbaı men tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Baqtyly Boranbaevaǵa merekelik medal tabys etti.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretti túsirgen Temirbolat TOQMÁMBETOV