Táýelsizdikpen birge qanatyn qataıtqan, búkil bir ujymnyń erteńge degen kózqarasyn qalyptastyrýǵa eńbegi men qajyr-qaıratyn jumsaǵan azamattar qatary barshylyq. Naryq ákelgen ózgeristerge oraı sonaý jyldary irgesi berik ujymdardyń basyna da qıyndyq kelgeni belgili. Isine myǵym, halqyna qamqor jandar sol kezdiń ózinde tutas ujymdy saqtap, baryn uqyptaýǵa tyrysty. Solardyń qatarynda Alakól aýdanyndaǵy «Toqjaılaý» óndiristik kooperatıvi bar edi. Tynymsyz tirlikpen birdi eki etip, ujymdaǵylardy qınaltpaǵan kooperatıv tóraǵasy Alekseı Iаkovlevıch Babıchev ol kezderdi bylaısha eske túsiredi.
– Ol qıyn ýaqyt edi. Qoldaǵy tehnıka eski, qarjy tapshy. Biraq, egistik jerimiz, malymyz bar bolatyn. Oǵan qosa ýaqyttyń talabymen óndirgen ónimimizdi qaıta óńdep, halyqtyń ıgiligine jaratý qajet boldy. Maldyń birazyn satyp, qýatty dıirmen ornattyq. Un shyǵardyq. As atasy – nanǵa degen suranystyń óskendiginen kórshiles aýdan turǵyndary bıdaıyn jetkizip, tartqyzyp jatty. Osylaısha biz tabys taptyq. Sol sátte qoldaǵy sary maıdy Barnaýyl, Pavlodar qalalaryna apardyq. Qosalqy bólshekterge aıyrbastadyq. Bardyń baǵasyn bilýge úırendik. Birte-birte el ekonomıkasy kóterildi, memleket tarapynan kómek kele bastady. Búgin de «Toqjaılaý» kooperatıvi egini de, maly da jetkilikti irgeli sharýashylyq. Jaıqalǵan egini men tórt túligin qatar ósirip, jyldyń qaı maýsymynda bolmasyn eseli eńbekterimen tanylǵan. Bıyldyń ózinde 4,5 myń gektarǵa bıdaı, 150 gektarǵa júgeri, 500 gektarǵa jońyshqa egip, ony tókpeı-shashpaı jınaǵan. Mashına-traktor sheberhanasynda 32 dońǵalaqty, 13 shynjyr tabandy traktorlar, 12 kombaın, 25 avtomashınanyń jartysyna jýyǵy jańa.
Aıta keterligi, mehanızatorlar men júrgizýshiler qatary jastardan jasaqtalǵan. Jyl saıyn jastardy osy mamandyqtarǵa oqytyp, biliktilikterin arttyrýǵa den qoıylǵan. Kooperatıv esebinen tehnıkalyq mamandyq ıeleri ǵana emes, mal dárigeri, agronom, taǵy basqa mamandardy oqytý qolǵa alynsa, joǵary oqý ornyn bitirgennen keıin olar aýylǵa oralyp, jumysqa kirisedi. Mamandar baspanamen qamtylady. Kásipodaq uıymynyń sheshimimen ujym músheleri «Saryaǵash», «Kerimaǵash», «Kóktem» taǵy basqa emdeý-saýyqtyrý oryndaryna tegin joldamamen jiberiledi. Eńbek ozattaryna on úshinshi eńbekaqy tóleý, syıaqy berý máselesi sheshilgen. Kooperatıv jyl saıyn óz músheleri men eńbek ardagerlerine 700 tonna astyqty, malyna shópti tegin úlestiredi. Mektep ujymyna da qarjylaı kómek qoldaryn sozady. Jumysshylarǵa qysqy kómir alý úshin jeńildik jasalady.
Qazaqtyń salt-dástúrin, tilin biletin Alekseı Iаkovlevıch qanaǵatshyl basshy. Sodan bolar ujymnyń tabysy shalqyp, jumysy jandanǵany. Ol ǵalymdarmen baılanys ornatyp, bıdaıdyń «Kazahstanskaıa 4», arpanyń «Agro» joǵary sortty tuqymdaryn ósirip, ony da tabys kózine aınaldyryp otyr. Arpany ózge óńirlerdegi syra zaýyttaryna saýdalasa, sortty tuqymdy kórshiles aýdandardaǵy sharýashylyqtar tapsyryspen alady.
Kooperatıvte 25 myń qoı, 850 bas iri qara, 800 jylqy óz tól esebinen ósirilip, ónimdiligi artqan. Qoı men sıyr qoldan uryqtandyrylady. Ujymdaǵy 300 saýyn sıyrdyń sútin Taldyqorǵandaǵy zaýyttar jaqsy baǵaǵa alady. Jylqy malyn asyldandyrý baǵytynda da jaqsy jumystar jalǵasýda. Máselen, Qambar atanyń «Naıman» jylqysyna qyzyǵýshylyq basym. О́tken jyly osy túlikten 6 mln. teńge taza paıda túsipti. Al, kooperatıv byltyr ónim óndirýden 241 mln. teńgeden astam paıdaǵa qol jetkizgen.
Iá, atyna irgeli isteri saı ujymdaǵy birlik pen bereke osyǵan negiz bolǵandaı.
Kúmisjan BAIJAN.
Almaty oblysy.