Memlekettik organdarda qyzmet etetin tanystarymyzdyń jumystan kesh qaıtatynyn syrttaı jaqsy bilemiz. Buǵan olardyń da eti úırenip ketken, qoǵam da muny úırenshikti qubylys retinde qabyldaıdy.
Alaıda máselege tereńirek úńiler bolsaq, dál osy jerde jumysyna jipsiz baılanǵan nemese amaldyń joqtyǵynan ýaqytynan asyryp eńbek etetin azamattar quqyǵynyń aıaqqa taptalyp jatqany ashy shyndyq.
Bir jaǵynan qaraǵanda, memlekettik qyzmetshiniń ýaqytpen sanaspaı jumys istegeni kez kelgen basshynyń janyna maıdaı jaǵatyny ras. Alaıda zań turǵysynan kelgende, eger de aqysy tólenbese – munyńyz adamnyń aqysyn jeý, eńbegin qanaý.
Taıaýda Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi jumys ýaqytynan tys eńbek etýge qarsy reıd uıymdastyrdy. Sharanyń qadamy qanshalyqty izgi bolǵanymen, olardyń bul isin memlekettik mekemelerde otyrǵan laýazymdy tulǵalardyń asa quptaı qoımaǵany baıqalady. Degenmen Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń arnaıy monıtorıngtik top músheleri alǵan betten qaıtpaıtyn raı tanytyp otyr. Mysaly, olar reıd barysynda memlekettik organdar ornalasqan ǵımarattarǵa bógetsiz kirý úshin joǵarydan saıası sheshim shyǵarylsa jón bolar edi dep sanaıdy. «Sonda mundaı zań buzýshylyqtardy kóptep anyqtap, máseleniń túıinin tez arada tarqatýǵa bolýshy edi», degen pikir aıtady olar. Al jalpy agenttik usynǵan derekter boıynsha, 2017 jyldyń toǵyz aıy ishinde jumystan tys eńbek etken memlekettik qyzmetshige demalys kúnderin berý nemese ótemaqy tóleý boıynsha zań talaptaryn oryndamaýdyń 306 faktisi anyqtalypty. Osy ister boıynsha 335 laýazymdy tulǵa jaýapqa tartylǵan.
Jalpy, atalǵan agenttiktiń departament dırektory Ravıl Tólebaevtyń aıtýynsha, zań boıynsha qyzmetkerler basshylarynyń arnaıy buıryǵy bolǵanda ǵana jumys ýaqytynan tys qyzmet ornynda qala alady. Onyń ózinde olarǵa eki saǵattan artyq jumys istetýge zań boıynsha eshkimniń quqy joq. Sáıkesinshe, oǵan qosymsha aqy tólenýi kerek nemese ol ýaqyt demalys kúnderin berý arqyly ótelýi tıis.
Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń taǵy bir deregine qaraǵanda, memlekettik organdar arasynda Bilim jáne ǵylym mınıstrligi men Áleýmettik qorǵaý mınıstrliginde ýaqytynan tys jumys isteý faktileri jıi ushyrasady eken. Iаǵnı bul vedomstvolardaǵy qyzmetkerler jumys oryndarynda shamamen alǵanda eki saǵattan astam ýaqyt artyq otyratyn kórinedi. Tipti túnniń bir ýaǵyna deıin qyzmettik bólmeleriniń shamdaryn jarqyratyp, jumys isteıtinderi de anyqtalǵan.
Saıyp kelgende, bul qyzmetkerlerdiń jumys ýaqyty bitse de úıge qaıtpaı, el jatqansha eńbek etýi olardyń «ókimet pen partııaǵa» berilgendiginen emes. Kóbine olar ózderiniń ústinde turǵan basshylarynyń talap etýimen osyndaı qadamǵa barýǵa májbúr bolady. Bile-bilsek, munyń ózi álgi basshylardyń jumysty durys uıymdastyra almaýynan da bolýy múmkin.
Memlekettik mekemelerde, ásirese ákimdikterde tek qana boıdaqtar men basy bos azamattar jumys istemeıdi. Olardyń arasynda da úıli-barandy qyzmetkerler bar. Sol turǵydan kelgende qudaıdyń qutty kúni jumystan kesh oralyp, balalary uıyqtap jatqanynda mańdaıyn ǵana ıiskeýge shamasy keletin memlekettik qyzmetshilerdiń aıtar muńy kóp degen oıdamyz. Biraq olar muny jarııa ete almaıdy. Basshylarynan qaımyǵady. Unamasa, qolaıyńa jaqpasa, basekeńderdiń basqa jumys taýyp al deýi ábden yqtımal.
Al endi memlekettik qyzmetshiniń aldynda ne jumys, ıa bolmasa otbasy degen tańdaý tursa – bul da qoǵamnyń búıirine shanshýdaı qadalǵan másele. Jasyratyny joq, memlekettik organdarda kóbine otbasyn qurmaǵan azamattar eńbek etedi. Talantty, bilimdi, tárbıeli jastar asyl ýaqytynyń basym bóligin artyq jumysqa jegilip, keńsede ótkizse, budan jeke ómirleri qaıtip japa shekpesin? Al úıinde jas balasy bar memlekettik qyzmetshilerge tipti qıyn.
Shyntýaıtyna kelgende, jumys ýaqytynan tys yqtııarsyz otyrýdyń zańǵa qaıshy ekendigi óz aldyna, bul jaǵdaıattyń otbasyndaǵy ahýal men bala tárbıesine, tipti jeke ómir men demografııa máselesine de keri áserin tıgizýi ábden múmkin. Al zaıyrly hám quqyqtyq memlekette adamnyń jeke basynan ótken zor baılyq joq. Osy turǵydan kelgende, joǵaryda biz áńgime qylǵan arnaıy reıdtik sharanyń quqyqtyq áleýeti qansha jerden álsizdeý bolǵanymen, áıteýir bir sharapatyn tıgizeri sózsiz.
Qaırat ÁBILDA,
«Egemen Qazaqstan»