Búgin baýyrlas el Túrkııa Respýblıkasynyń negizin qalaǵan jáne onyń tuńǵysh prezıdenti bolǵan iri reformator qaıratker Mustafa Kemal Atatúriktiń dúnıeden ozǵan kúni. Osyǵan oraı, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde Atatúrikke arnalǵan fotokórme ashyldy.
Kórmeniń ashylý rásimine Parlament Májilisiniń depýtaty Muhtar Erman, Túrkııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Nevzat Ýıanyk, Halyqaralyq túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan Qydyráli, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-diń halyqaralyq baılanys jáne ınnovasııalar jónindegi prorektory Baýbek Somjúrek, Iýnýs Emre atyndaǵy túrik mádenı ortalyǵy dırektorynyń mindetin atqarýshy Almagúl Isına jáne basqa da kóptegen ǵalymdar men stýdentter qatysty.
Májilis depýtaty Muhtar Erman atalǵan sharanyń qos eldiń mádenı baılanystaryn nyǵaıta túsýde mańyzy zor ekenin, týysqan túrik eli tarıhı bastaýynda turǵan tulǵany «uly Atatúrik» dep ulyqtaıtynyn, Elbasymyz da óz sózinde Mustafa Kemal Atatúrik tulǵasynyń baýyrlastyqtyń nyshanyna balanatynyn ár kez aıtyp júretinin jetkizdi.
Al Halyqaralyq túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan Qydyráli eki eldiń arasyndaǵy yntymaqty qarym-qatynastyń keńeıe beretindigine toqtalyp: «Búgin biz XXI ǵasyrdyń uly tulǵasyn jáne túrik tarıhynyń tuǵyrly tulǵasyn eske alý úshin jınalyp otyrmyz. Alashtyń ardaqtysy Mustafa Shoqaıdyń «Biz bárimiz Mustafa Kemal Atatúrikke qoldaý bildirýimiz kerek. Sonyń janynan tabylýymyz kerek. Sebebi Túrkııa jeńiske jetse, onda túrki álemine úlken jol ashylady» dep aıtqan sózi bar. Shyn máninde, Atúrik samuryq sııaqty kún astynda jańa memleket quryp qana qoıǵan joq, búkil shyǵys halyqtaryna, musylman álemine, túrki dúnıesine úlken úmit syılady. Atatúrik jańadan qurylǵan memleketke túrik ataýyn berdi. Qurylǵan kúnnen bastap túrki álemine degen óziniń úlken yqylasyn bildirdi. Mustafa Shoqaı, Zákı Ýálıdı Toǵan, Mamed Emın Rasýlzade jáne ózge de kóptegen qaıratkerler sııaqty ortaq tarıhı sana qalyptastyrýǵa umtyldy. Latyn álippesin qabyldap, túrki álemin jaqyndastyrýǵa áreket jasady. Sondyqtan Túrkııa uly májilisi de «Atatúrik – túrkilerdiń atasy» degen at berdi», dedi.
Kórmege qoıylǵan fotolar Atatúriktiń ózi negizin qalaǵan eki uıymnyń biri «Túrik tarıhy uıymynyń» arhıvinen alynǵan eken. Astanalyqtar men qala qonaqtaryna kórmede tarıhı mańyzy zor 40 foto usynyldy. Fotosýretter arasynda kópshilikke tanys emes sırek sýretter de qoıylǵan. Ásirese, 1928 jyly 20 qyrkúıekte Kaıserıde túsirilgen Gazı Mustafa Kemaldiń jańa latyn álipbıin taqtaǵa jazyp, halyqqa úıretip turǵan fotosy kópshilik nazaryna ilikti.
Shara sońynda Iýnýs Emre ortalyǵynda túrik tilin úırenýshiler Atatúrik týraly qazaq jáne túrik tilinde jyr oqyp, qaıratkerdiń qaryndashpen salynǵan portretin mártebeli qonaqtarǵa tartý etti. Iýnýs Emre atyndaǵy túrik mádenıet ortalyǵy bastamashy bolǵan aıtýly sharaǵa Túrkııanyń Qazaqstandaǵy elshiligi qoldaý kórsetip otyr.
Atatúrik ózi qurǵan Túrkııa memleketin zamanaýı jáne zaıyrly ulttyq memleketke aınaldyrý maqsatymen úlken saıası, ekonomıkalyq, áleýmettik jáne mádenı reformalardy júzege asyrdy. Sonyń ishinde arab álipbıiniń ornyna latyn álipbıine kóshý reformasy óte qysqa merzimde Atatúriktiń basshylyǵymen júzege asyrylǵan bolatyn. Budan bólek myńdaǵan aqysyz mektepter ashylyp, áıelder tuńǵysh ret azamattyq jáne saıası quqyqtarmen birge saılaý jáne saılaný quqyna ıe bolǵan sebepti jeńiske bastaǵan reformator retinde Túrkııa halqy erekshe qurmet tutady.
Aıa О́MIRTAI,
Sýretterdi túsirgen Erlan OMAR,
«Egemen Qazaqstan»