Jaraqat alý kóbeıip barady

Qazirgi tańda travmatızm tek qana Qazaqstan úshin emes, son­daı-aq álemdegi basqa elder úshin de eń mańyzdy medı­sınalyq-áleýmettik máseleleriniń biri bolyp otyr desek, túrli jaraqat alýdyń kesirinen aýrý-syr­qaý­lyq, ýaqytsha eńbekke jaram­syz­dyq jáne ólim-jitim kóptigi Qa­zaqstan boıynsha ekinshi oryndy ıelense, múgedektikke alǵashqy shyǵý boıynsha úshinshi orynǵa shyǵyp otyr. Travmatologııa já­ne ortopedııa ǴZI derekterine súıensek, eresek turǵyndar ara­synda travmatızm kórsetkishi 100 myń eresek turǵynǵa shaqqanda 2009 jyly 4104,2 adamǵa jetken. Bul degenińiz, travmatologııa já­ne ortopedııa zamanaýı medı­sı­na­nyń basym baǵyttarynyń biri bolyp otyr degen sóz. Soǵan oraı travmatologııa já­ne ortopedııanyń emdeý ádis­teri sońǵy jyldary ınnovasııalyq tehnologııalar engizýdiń arqa­syn­da mańyzdy ózgerister jasaýǵa qol jetkizýde jáne bul salaǵa zamanaýı ınnovasııalardy engizýde Travmatologııa jáne ortopedııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty kósh­bas­shy bop otyrǵanyn da aıta ketken jón. Taıaýda ǵana Astana qalasynda Qa­zaqstan Respýblıkasy Táýel­sizdiginiń 20 jyldyǵyna ar­­nalǵan Travmatologııa já­ne ortopedııa ǵylymı-zertteý ıns­tı­týty (TOǴZI) uıymynyń 10 jyl­­dyǵyna ushtastyrylǵan «Travmatologııa jáne ortope­dııa­nyń jetistikteri men bolashaǵy» atty ha­lyqaralyq ǵylymı-prak­tıkalyq konferensııada osy sa­la­ny ór­kendetýge qatysty kó­p­tegen keleli máseleler talqyǵa salyndy. Konferensııa jumysynda qa­zaq­standyq mamandarmen qatar Germanııa, Avstrııa, Qytaı, Túr­kııa, Polsha, Shveısarııa, Reseı, Ýkraına jáne t.b. elderden kelgen ǵalym-dárigerler qatysty. Onda Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekova sala jumysyndaǵy jetistikterdi aıta kelip, travmatologııa jáne ortopedııa salasynda ınnovasııalyq tehnologııalardy densaýlyq saq­taý praktıkasynda keńinen engizýde jáne budan ári damytýda bul konferensııanyń bereri mol bo­la­tynyna senimin bildirse, TOǴZI dırektory, professor Nurlan Bat­penov óz kezeginde ınstıtýt­tyń 10 jylǵy jetistikterine toq­ta­lyp, bolashaqtaǵy ıgilikti ister týraly da, ıaǵnı 2001 jyldan bastap ınstıtýt ujymy qalyp­tas­qanyn, jas ǵalymdardyń qa­tary kóbeıgeni, travmatologııa jáne ortope­dııa­nyń otandyq mektebi quryl­ǵa­nyn, respýblıkanyń barlyq aı­maq­tarynda keńinen qoldany­la­tyn jańa joǵary teh­no­logııalyq ádister engizilýiniń arqasynda jaraqattar men tirek-qozǵalý apparatynyń aýrýlaryn emdeýdiń jeke ádisteri ázirlen­genin aıtty. 2010 jyly respýblıka boıynsha jambasqa, san já­ne tize býyndaryna 1255, al aǵym­daǵy jyldyń 9 aıynda 1762-den astam endoprotez ope­ra­sııasy jasaldy. Kún saıyn TOǴZI-de 100-ge tarta operasııa ótkiziledi, sondaı-aq operatıvtik kómek jyl boıy Qazaqstannyń barlyq aımaqtarynan kelgen travmatologııalyq naýqastardyń 5 myńnan astamyna kórsetiledi. Joǵary tehnologııalyq qyz­met­terdi keńeıtý maqsatynda Den­saýlyq saqtaý mınıstrligimen birlese otyryp, maman­dan­dyrylǵan medısınalyq kó­mek­tiń joǵary tehnolo­gııa­la­ryn transfertteý, sonyń ishin­de jambas, san jáne tize býyn­darynyń en­doprotezi bo­ıynsha da jumys­tar júrgizil­genin aıta ketsek deımiz. Qazaqstandyq travmotolog ǵa­lymdar udaıy óz bilim-bilikterin shyńdaý ústinde. Bul oraıda bıyl­ǵy jylǵy qyrkúıekte Qa­zaq­stannyń bir top dárigerleri Praga qala­syn­da jyl saıyn ótetin trav­ma­tolog-ortoped­ter­diń kongresine qatysyp qaıt­qa­nyn aıtýǵa bolady. Al endi elordamyzda ótken konferensııa jumysyna qaıta oralsaq, onda omyrtqa jaraqaty men aýrýlardy emdeý, iri býyn­dar­dy endoprotezdeý, osteosıntez, balalar travmatologııasy já­ne ortopedııasynyń ózekti máse­le­lerine arnalǵan 150-ge jýyq ǵylymı baıandamalar usynyldy. Sonymen qatar jıynda Qazaq­stan úshin eń ózekti máseleniń biri – eldi mekender men arnaıy mamandandyrylǵan kómek kór­se­tý ortalyqtarynyń arasyndaǵy úlken araqashyqtyq, travmatızm­niń aldyn alý, ortopedııalyq-travmatologııalyq kómekti uıym­dastyrý máseleleri keńinen áńgi­me ózegine aınaldy. Konferensııa tek ǵylymı, ıaǵ­nı teorııalyq turǵydan shektelgen joq. Reseılik professorlar S.Makırov jáne S.Vıs­sa­rıo­nov­tyń jetekshiligimen qa­zaq­stan­dyq travmatologtar omyrt­qa ja­ra­qatyn hırýrgııalyq turǵy­dan emdeýdiń azınvazıvtik teh­no­lo­gııa­laryn oqyp úırendi, mas­ter-synyptar ótti. Sondaı-aq biz­diń dárigerler professor E.Ge­rıng­­tiń (Germanııa) jetekshiligimen Spiron endoprotezimen jambas, san býy­ny­nyń endo­pro­tezdeý teh­nolo­gııa­syna qanyǵyp, Más­keý­den kelgen professor N.Es­kınniń jetekshiligimen iri býyn­darǵa ýlt­ra­dybystyq zertteý júrgizýdiń jańa ádisterimen tanysty. «Egemen-aqparat».