Jasyl jelekke janashyrlyq

Býrabaıda Halyqaralyq orman jylyna arnalǵan úkimetaralyq III ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótti. Onyń jumysyna Qazaqstan, Reseı, Qyrǵyzstan, О́zbekstan jáne Tájikstan ókilderi qatysty. Halyqaralyq konferensııany quttyqtaý sózben ashqan Aýyl sha­rýashylyǵy mınıstrliginiń Orman jáne ańshylyq sharýashylyǵy ko­mıtetiniń tóraǵasy Erlan Nysan­baev osy jıynnyń Qazaqstan Táýelsizdiginiń merekeli jylynda ótkizilýi onyń salalyq qana emes, álemdik saıasattaǵy mańyzyn da arttyra túsetindigin atap kórsetti. Orman resýrstaryn ornyqty bas­qarý men saqtaýdy qamtamasyz etý, klımattyq aýytqýshylyqtarǵa áser qýatyn arttyrý maqsatynda BUU Bas Assambleıasy 2011 jyldy Ha­lyqaralyq orman jyly dep ja­rııalady. Qurylyqtyń 31 paıyzyn orman kómkerip jatsa, sonyń 13 paıyzy erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqta ornalasqan. Ormandar jer júziniń 1,6 mıllıard turǵynynyń tabysyn qamtamasyz etip, dúnıe­jú­zilik ekonomıkada mańyzdy oryn alady. Alaıda, ormansyzdaný úde­risi toqtaýsyz jalǵasyp, jylyna 50 myń sharshy kılometr aýmaqty qamtýda. Osy oraıda, TMD Úki­metaralyq keńesiniń jumys jos­paryna engizilgen Býrabaıdaǵy basqosý halyqaralyq qaýymdas­tyqtyń alańdaýshylyǵyn týǵyzyp otyrǵan máselelerge qatysty tu­jy­rymdy oı-pikir qozǵaǵanyn aıtqymyz keledi. Orman jáne ańshylyq sharýa­shylyǵy komıtetiniń bas sarap­shy­sy Serik Turymbaev óz baıan­damasyn «Qalyń elim qazaǵym – qara ormanym» degen qaǵıdat sóz­ben bastaýynyń ózindik mánisi bar. Memlekettik orman qorynyń jal­py kólemi 2011 jylǵy 1 qań­tardaǵy málimet boıynsha 28,7 mıllıon gektarǵa nemese el aýma­ǵynyń 10,5 paıyzyn quraıdy. Bul respýblıkamyzdyń ormandanýy 4,5 paıyzdyń aınalasynda ekenin kór­setedi. Sondyqtan, tabıǵat baıly­ǵymyzdyń aýqymyn keńitý memlekettik basymdyqqa ıe jáne bul baǵytta eleýli jumystar atqary­lýda. Memleketimiz 1993 jáne 2003 jyldary derbes Orman kodeksterin qabyldap, 2004 jáne 2006 jyl­darda qabyldanǵan salalyq zańdar negizinde qyzmet órisin keńitti. Ekonomıkanyń orman sektoryn­da­ǵy zańnamalyq-normatıvti aktileri jetildirildi. Osynyń nátıjesinde Qazaqstannyń táýelsizdigi jylda­rynda  orman qorynyń alqaby 4688 myń gektarǵa (19,6 %), onyń ishinde orman kómkergen jerler 2044,1 myń gektarǵa (19,9 %) ulǵaıdy. Prezıdenttiń halyqqa Jolda­ýy­nan týyndaıtyn tapsyrmalardy oryndaý baǵytynda 2005-2007 jyldardy qamtıtyn «Jasyl el» baǵdarlamasy iske asyrylsa, qazir 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan «Ja­syl damý» atty jańa baǵdarlama jumys isteýde. Osynyń arqasynda sońǵy 5 jylda orman alqabyn damytý 1,5 ese ósip, 2010 jyly 51,1 myń gektarǵa ulǵaıdy. Memlekettik baqylaý men vedomstvo­ara­lyq úılesimdi qyzmettiń jaqsarýy aǵashty zańsyz kesýdi 1,8 ese, orman órtin 4 ese azaıtýǵa múmkindik berdi. Sondaı-aq, Elbasy N.Nazar­baevtyń bastamasymen 1997 jyl­dan beri Astananyń jasyl beldeýin qurý jumysy qarqyndy júr­gizilýde. Qazirdiń ózinde 55 myń gektarlyq kókjelek jaıqalyp tursa, onyń kólemi 2015 jyly 80 myń gektarǵa jetkizilmek. Konferensııada ekologııalyq jú­ıeni turaqty damytý jolyndaǵy túıtkil máseleler ótkir kóterildi. Álemdik tájirıbe aıryqsha qor­ǵalatyn aımaqtar kólemi el aý­maǵynyń 10 paıyzyn qamtýy qa­jettigin alǵa tartady. Bul baǵytta qyrýar ister atqarylǵanymen, onyń aýqymy qazir 22 mıllıon gektar bolyp otyr. Iаǵnı, álgi 10 paıyzdyq  deńgeıge, eki satyly ke­zeńmen, 2020 jyly qol jetkizýge bolatyn kórinedi. Konferensııada Qazaq orman sharýashylyǵy ǴZI dırektory Bolat Muqanovtyń, Búkilreseılik orman sharýashylyǵy mamanda­ry­nyń biliktiligin arttyrý ınstı­týtynyń rektory Anatolıı Pe­trovtyń, K.Tımırıazev atyndaǵy Máskeý memlekettik aýyl sharýa­shy­lyǵy akademııasynyń kafedra meńgerýshisi Vıtalıı Hlıýstovtyń, О́zbekstan baý-baqsha jáne orman sharýashylyǵy ǵylymı-óndiristik ortalyǵynyń sektor meńgerýshisi Zınovıı Novıskııdiń, Qyrǵyzstan UǴA Orman ınstıtýtynyń zerthana meńgerýshisi Sharshenaly Bıkı­rovtyń taqyryptyq baıandamalary tyńdalyp, salalyq ǵylymı tanystyrylymdar ótkizildi. Halyqaralyq konferensııaǵa qa­tysýshylar Býrabaı memlekettik ulttyq tabıǵat parkindegi «Qazaq­stan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy» alleıasynda aǵash kóshetterin otyrǵyzdy. Baqbergen AMALBEK. Aqmola oblysy.