«Táýelsizdik dáýiriniń» dıplomatııasy

Árbir taraýdan keıin erik­siz qoıylatyn suraqtarǵa tap bolasyz: Eger Qazaqstan óziniń damý barysynda basqa joldy tańdasa ne bolatyn edi? Al jaýap búkil kitaptyń ón bo­ıynda qamtylady: shırek ǵasyr boıy elimiz Prezıdent N.Nazarbaevtyń uzaq merzimdi paıymynyń logıkasyna sáı­kes damydy. Meniń oıym­sha, kelisim men reformalar osy paıymnyń eki negizgi qu­ramdasy bolyp tabylady.

Prezıdent elimizdi jań­ǵyr­­­tý­dyń úsh tolqynyn keńinen ashyp kórsetedi. 1991 jáne 2017 jyldardaǵy Qazaq­stan­dy salystyrsaq, bul eko­no­mıka, onyń halyqaralyq us­tanymy, qoǵamdyq mentalı­tet turǵysynan alǵanda múl­dem eki túrli memleket. Bú­gin halqymyz álemdegi eń be­del­di, qar­qyndy damyp kele jat­qan el azamattary retinde bo­la­shaq­qa senimmen qaraıdy, keń jáne múldem jańasha oılaıdy. «Biz álemge jáne bolashaq urpaqtarǵa shynaıy uly nátıje – Qazaqstandy táýelsiz el retinde kórsete bildik», dedi Prezıdent. Sondyqtan da bul biz úshin uly dáýir bolyp sa­nalady», deıdi Prezıdent. Alaıda Memleket basshysy úshinshi jańǵyrý mıssııa­sy ja­ńadan bastalǵanyn jáne al­dymyzda úlken jumys tur­ǵanyn eskertedi.

Táýelsizdik dáýiri halyq­ara­lyq qatynastardyń alǵy sah­­nasyna qazaqstandyq dıp­lomatııa fenomenin usy­ndy. Bul ádettegi syrtqy qa­ty­nas­tar týraly emes, ıad­ro­lyq qarýsyzdaný men ıadro­lyq qarýdy taratpaý sa­la­syn­da, óńirlik ótkir daǵ­da­rystardy retteýde, qaý­ip­siz­­dikti nyǵaıtýda, ty­ǵyz eko­­nomıkalyq ynty­maq­tas­tyq­­ty ornatýda jáne iri ha­ly­q­­­aralyq uıymdardy bas­qa­rý­da ózin-ózi aıqyn kór­set­ken ja­handyq dıplomatııa týraly áńgimeleıdi.

Prezıdentimizdiń kámil se­nimi boıynsha elimizdiń bo­la­shaǵy kontınentimizdiń já­ne bú­kil álemniń bola­sha­ǵymen ty­ǵyz baılanysty. Sondyqtan kit­apta syrtqy jáne ishki saıasat arasyndaǵy tyǵyz jáne ajy­ramas baılanys tizile baıan­dalǵan: «Beıbitshilik pen kelisim ıdeıalaryn syrt­qy saıasatta ilgeriletý osy ıdeıalardyń ishki saıasat­ta ús­tem bolǵanynyń arqa­syn­da ǵana múmkin boldy... Mem­le­ketimizdiń syrtqy saıası qyz­meti eldiń damýy men Qazaq­stan halqynyń ál-aýqatyn jaq­sartý bolyp tabylatyn negizgi maqsatymyzdy qam­t­a­­­masyz etýge tolyq baı­la­nys­­ty. Sáıkesinshe, jańa jaǵ­­daılardy eskere otyryp, men mynadaı maqsat qoı­dym: Qazaqstannyń syrt­qy saıasatyn ishki saıasaty sııaq­ty jańartý qajet». Pre­zı­de­nt syrtqy saıasatty ja­ńa kezeńge pragmatıkalyq já­­ne belsendi, ıaǵnı dáıekti túr­­de ulttyq múddege baǵ­dar­lanǵan jáne ilgerindi saıasat retinde usynady. Nursultan Ábishulynyń piki­rin­she, dál osyndaı bel­sen­di jáne bastamashyl saıas­at «Qazaqstan-2050» Stra­te­gııa­syn sátti iske asyrý já­ne álem­niń 30 damyǵan elde­ri­niń qataryna kirý úshin ma­ńyzdy sharty, qolaıly ortasy bolady.

«О́zara tıimdi sheshimderge, halyqaralyq problemalarǵa degen novatorlyq kózqaras­qa, dıalogtyń jańa tetik­te­rin qurýǵa, teńdik pen to­le­rant­tylyqty ilgeri­le­tý­de­gi dáı­ektilikke baǵyt­ta­lýy qa­zaq­­standyq dıplo­ma­­tııanyń erek­sheligi boldy. Bul tásil­der­di Qazaqstan BUU-da jáne EQYU, ShYU, IYU, UQShU, EAEO, Túrki keńesin­de­gi tór­aǵa­lyǵy kezinde usyndy. Bul táýelsizdik jyldarynda jı­naqtalǵan mańyzdy dıp­lo­matııalyq kapıtal Qazaq­stan Respýblıkasyn BUU Qaý­ipsizdik Keńesiniń turaq­ty emes múshesi retinde taǵaı­yn­da­lýynyń alǵysharty boldy», dep atap ótti Elbasy.

«2017 jyly Qazaqstan BUU Qaýipsizdik Keńesiniń kúndelikti jumysyna tolyq ki­ris­ti. Osy jańa tájirıbe Qazaq­stannyń bitimgerlik áleý­­etin odan ári nyǵaıta tús­e­tinine kúmánimiz joq». Mem­leket basshysy Qazaq­stan­nyń negizgi árip­tes­teri­men qarym-qaty­nas­ta­ry­nyń sı­patyn naqty jáne túsi­nik­ti túrde aıqyndaıdy. «Qa­zaq­stan Respýblıkasynyń Re­seı Federasııasymen ta­tý kór­shilik, odaqtastyq qa­ty­­nastary syrtqy konıý­nk­tý­ra­ǵa jáne ǵalamdyq jaǵ­daı­lar­ǵa qaramastan asa ba­ǵaly. Oǵan qosa, bul qaty­nas­tar Eýrazııadaǵy, demek, búkil álemdegi saıası ahýalǵa oń áserin tıgizedi». Prezıdent óz oıyn jalǵastyra kele: «Qazaqstan men Qytaı máńgi kórshi elder, sondyqtan da mańyzdy strategııalyq áriptes bolyp qala bermek», dedi. Sonymen qatar N.Nazarbaev Amerıka Qurama Shtattarymen strategııalyq áriptestikti damytý jáne Eýropalyq odaqpen keńeıtilgen áriptestikke qol jetkizý týraly jan-jaqty baıandaıdy. «О́ńirde jáne álemde qandaı jaǵdaı bolsa da, túrkitildes memlekettermen jáne Ortalyq Azııa elderimen senimdi ári dostyq qarym-qatynastar Qazaqstan úshin buljymas basymdyq bolyp qala bermek», dep aı­ryqsha atap ótti Elbasy.

Nursultan Nazarbaevtyń aıtýynsha, 2017 jyly, ıaǵnı Qazaqstan Respýblıkasynyń dıplomatııalyq qyzmetiniń 25 jyldyǵyna oraı elimizdiń syrtqy saıasatynda jańa kezeń bastaldy.

Syrtqy ister mınıstrligi vedomstvoǵa júktelgen jaýap­ker­shilikti tolyq sezinedi jáne úshinshi jańǵyrý sheńberinde Memleket basshysy qoıǵan mindetterdi júzege asyrýǵa belsendi túrde kiristi.

Sondyqtan «Táýelsizdik dáýiri» eńbegi barlyq qazaq­stan­dyq dıplomattar úshin Táý­elsizdik tarıhy týraly eń bedeldi basylym retinde ǵa­na emes, sondaı-aq is-qımyl ja­saýǵa arnalǵan baǵyt-baǵdar men nusqama retinde oqýǵa mindetti kitapqa aınalmaq.

Qaırat ÁBDIRAHMANOV,

Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri