О́tken bir maqalamyzda ataqty Balýansholaqtyń «Ǵalııa» ánindegi «aýǵan túıe sekildi, beıimdelseń» degen tusyn taldap edik. Dál osy ánniń «Aqboz úıge súıengen» jaıyn da arnaıy sóz ettik. Endi osy ánge mátindegi «buıda pyshaq» sózine baılanysty qaıta aınalyp soǵýǵa týra kelip tur.
Bul endi asa kúrdeli emes. Tek osy kúnde qoldanysta joq qural jabdyqtardyń qatarynda kózden bul-bul ushqan «buıda pyshaq» sózi jóninde aıta ketpekpiz.
«Ǵalııanyń qolynda buıda pyshaq,
Ǵalııany kórdim de jaıdym qushaq» deıdi ǵoı Balýansholaq atamyz. Bul endi ǵashyqtyqtyń bir sıpaty ǵoı. – О́leıin, tirileıin, mende endi eshqandaı sheginer jol, oılanar jáı joq, – dep onyń jolyna ózin arnaǵan ǵashyqtyń táýekel sózi. Bul jerde, árıne, «buıda pyshaqty» aýyspaly maǵynada qoldanyp otyrǵany túsinikti bolar. Onyń qolynda pyshaq bolsa da, pyshaq bolǵanda da jáı pyshaq emes, buıda pyshaq bolsa da men qushaǵymdy jaıdym deıdi. -Men bastadym, sen qosta, men aıanbadym, sen ne etesiń degen salmaq ta, óltirse de, ópse de ózi bilsin, - dep essiz qulaǵan erkelik te bári-bári syıyp jatqandaı bul sózge!
Endeshe, Balýan atamyzdyń ǵashyǵynyń qolyndaǵy buıda pyshaq jaıly az-kem aqparat bere ketelik. Buıda pyshaq – júzi jalpaq ári uzyn, pyshaq tárizdi qarýdyń bir túri. Sabyn bókenniń, taýeshkiniń múıizinen nemese qatqan yrǵaıdan jasaıdy. Bul maǵyna qolóner atalymdaryna baılanysty sózdikte de bar. Sózdikte maǵynasy bolsa, mýzeıde buıda pyshaqtyń ózi de bar.
Tóleý Mánsharıpov esimdi jylqyshy ákesinen muraǵa qalǵan buıda pyshaǵyn mýzeıge ótkizgeni týraly jýrnalıst N. Jolbarys jazǵan «Buıda pyshaq» degen shaǵyn maqaladan bilgenbiz. Qazir kózaıym jádiger Qyzylorda oblysynyń Jalaǵash aýdandyq mýzeıinde saqtaýly eken.
«Buıda pyshaq atalý sebebi týraly ár túrli derekter kezdesedi. Kendir men júnnen jasalǵan buıda jipti baılaýǵa túıe nemese ógizdiń murnyn tesip, jez ornatýǵa yńǵaıly pyshaq bolǵandyqtan buıda pyshaq atalady deıdi. Endi bir derekterde úzilýi qıyn kendirden jasalǵan buıdany bir salǵanda-aq qıyp túsýimen baılanystyrady», delingen maqalada. Artyq bolmas, ony da qosyp qoıalyq.
Ularbek NURǴALYMULY,
«Egemen Qazaqstan»