Qazaqtan shyqqan ataqty qylqalam sheberleriniń biri Bekseıit Túlkıev bolatyn. Keskindemelik týyndylary kezinde Búkilodaqtyq jáne halyqaralyq kórmelerge koıylyp kelgen talantty búgingi urpaq bile me osy? Taıaýda jolymyz Aqtoǵaı aýdanyndaǵy Jámshi aýylyna túsip, ondaǵy mádenıet úıine bas suqqanymyzda, aldymyzdan Bekseıit sýretshiniń bederli boıaýlary kózge shalynyp edi. Beıneleý óneri salasyndaǵy shyǵarmashylyq enbegin sportpen etene ushtastyrǵan biregeı tulǵanyń biraz týyndylary atalmysh aýyldaǵy mektep qabyrǵasynan da oryn taýypty. Bizdi qyzyqtyrǵan bir jaıt, ol baǵaly týyndylardyń bul aýylǵa qalaı kelgendiginde edi...
Ne kerek, áńgime áriden bastaldy. Aldymen aýyl tarıhymen tanystyq. Biz at shaldyrǵan Jámshi keńshary búginde Nurken Ábdirov atyndaǵy aýyl 1979 jyly Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń qaýlysymen shańyraq kóteripti. Keńsharǵa aty berilgen Jámshi ózeni, óziniń bastaýyn Kórpetaı, Nurtaı taýlarynan ala otyryp, Ońtústik Balqash kóline quıady. Bul óńir burynnan ataqty Mashaq bolystyń, Dúısenbaı batyrdyń, Týmabaı, Jaryqshaq, Aqqyz, Talpaq qajylar ótken tarıhty ólke. Jalpaqqaıyń, Qosshoqy, Qyzyltas, Aıdaı, Uranqaı, Sorań, Tóreshoqy sııaqty shoqylar bar.
Jámshi keńsharynyń qalyptasýyna, sharýashylyǵy men ınfraqurylymynyń damýyna eńbek sińirgen eń alǵashqy basshy – Qaýaz Muqajanov esimdi aıtýly azamat. Bilikti basshy seloǵa sol kezdiń ózinde sý qubyryn tartyp, ortalyq jylý júıesin engizgen. Qaýaz Muqajanov basshylyq etip turǵan ýaqytta keńsharda qoı malyn 50-60 myńǵa jetkizip, respýblıka ǵalymdarymen birlese otyryp quıryqty qoı tuqymy ishinde dúnıe júzinde buryn bolmaǵan etti-júndi «Degeres» qoıyn ósirip, búkilodaqtyq konkýrstyń jeńimpazy atanady.
Mine, osyndaı jetistikti jemisti jyldar ishinde biregeı basshy Qaýaz Muqajanov Jámshi aýylyna Bekseıit Túlkıevti de arnaıy shaqyrtyp, qalamaqy tólep, maıly boıaýda birneshe sýret saldyrtypty. Solardyń ishinde Túlkıevtiń tyrnaqaldy týyndysy «Kókpardyń» da qaıta salynǵan, tolyqtyrylǵan nusqasy bar. Áńgimemizdiń basynda aıtyp ketkendeı, Jámshi aýyly búginde qazaqtyń erligi elge úlgi batyrlarynyń biri Nurken Ábdirovtiń atynda. Qylqalam sheberi Jámshige kelgen saparynda Nurken batyrdyń erlikpen jaý bazasyna óziniń jartylaı órtenip bara jatqan ushaǵyn baǵyttaǵan sátin de óz qııalynda sátti beınelegen.
«Bul esimdi estigende eleń etpeıtin qazaq joq. Biraq kóbi ony tek shyǵys jekpe-jeginiń sheberi, taekvondonyń maıtalmany ekenin ǵana qaperge alyp, sýretshilik darynymen asa tanys emes. Ári ketse Mustafa О́ztúriktiń shákirti ekenin aıtamyz», deıdi aýyl ákimi Jantemir Esbergenov.
Bir tańǵalarlyǵy, búginde Nurken aýylynyń ákimi Jantemir Esbergenov te, mektep dırektory Saǵyndyq Bákirov te sýretshi. Biz aıtqan «Kókpar», «N.Ábdirov» týyndylaryn Bekseıit Túlkıev Jámshige 1989 jyly ákelip tapsyrypty.
Túlkıevtiń tańǵajaıyp týyndylary álem bolmasa da, qazaq nazaryna jol tartatyn ýaqyt áldeqashan jetken. Onyń bir ǵana «Kókparynyń» ózi ulttyq boıaýǵa qanyq sýret. Qundy kartınadan qazaqtyń bolmysy men bitimi, ondaǵy «ómirdiń ózi – kókpar» degen fılosofııany ańǵarý asa qıyn emes. Ushyp bara jatqan bórik pen serke silkilep júrip attan aýyp qalǵan qazaq jigitiniń astyndaǵy qazanat óz betinshe qarsylyq qaqpasynda jantalasyp jatýynyń ózi drama. Shyndap kelgende «óner – óner úshin» ǵoı!
Mıras ASAN, «Egemen Qazaqstan»
Qaraǵandy oblysy, Aqtoǵaı aýdany