О́z erkimen ıadrolyq qarýdan bas tartqan memleketter kóp emes. Solardyń biri – ıadrolyq qory álem boıynsha tórtinshi orynda bolǵan Qazaqstan. Nikkei basylymyna bergen suhbatynda Qazaqstannyń BUU janyndaǵy turaqty ókili Qaırat Omarov ýaqyt bul sheshimniń durys bolǵanyn dáleldegenin aıtty. «Biz bul sheshimdi maqtan tutamyz», dedi ol.
1 qańtarda Qazaqstan Ortalyq Azııa memleketteri arasynda birinshi bolyp BUU Qaýipsizdik Keńesi tóraǵalyǵyn bastady. Bul Astana úshin úlken dıplomatııalyq ımpýls boldy. Buǵan deıin Qazaqstan Sırııadaǵy máselege baılanysty kelissózder júrgizý alańyna aınalǵany belgili.
Qazaqstan 1991 jyly táýelsizdigin alǵannan beri jyldam damýda. Bul úlken jetistik, sebebi Qaırat Omarovtyń aıtýynsha, ol kezderi bıýdjette qarjy bolmaǵan jáne ınflıasııa 200 prosentke jetken. Sondaı qıyndyqtarǵa qaramastan, memleket ıadrolyq qarýsyz joldy tańdady. «Nursultan Nazarbaev biz álemge ıadrolyq qarýymyzben emes, ekonomıkalyq qýatymyzben kózge túsý kerekpiz dep aıtty», dedi Qaırat Omarov.
18 qańtarda BUU Qaýipsizdik Keńesindegi «Jappaı qyryp-joıatyn qarýdy taratpaý: senim sharalary» taqyryby boıynsha joǵary deńgeıdegi pikirtalas kezinde Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń tańdaýy basqa memleketterge úlgi bola alatynyn aıtty. «Qazaqstan ıadrolyq qarýdan bas tartyp, halyqaralyq arenada joǵary bedelge ıe boldy. Biz Soltústik Koreıany osy joldy tańdaýǵa shaqyramyz», dedi ol.
Qazaqstandaǵy jasóspirimder arasynda sıfrly saýattylyq joǵary deńgeıdeQazaqstannyń Narhoz ýnıversıteti tehnologııaǵa jaqyn Z urpaq týraly áleýmettik zertteý júrgizipti. Olar Astana men Almatydan basqa 6 iri qalada 14-17 jas aralyǵyndaǵy 1500 jasóspirimge saýaldama ótkizgen. Saýaldama nátıjeleri bul urpaqtyń otbasy, densaýlyq pen mansapty basty orynǵa qoıatynyn kórsetti.
Z urpaǵy durys tamaqtaný men salamatty ómir saltyna kóp kóńil bóledi. Sondaı-aq jasóspirimder tehnologııalardyń óz ómirine áserin tolyqtaı biledi. Zertteý nátıjeleri kórsetkendeı, Qazaqstandaǵy sıfrly saýattylyq pen áleýmettik jelilerdegi belsendilik joǵary deńgeıde. Sonymen qatar Narhoz saýaldamasy jastardyń ýnıversıtetke barǵysy keletinin, shákirtaqy alý arqyly shyǵyndaryn azaıtqysy keletinin kórsetti.
Qazaqstan jastary aqparat qyzmetiniń bas dırektory Irına Mednıkova jastardyń kóbi ata-anasynan da kóp aqsha taba alatyndaryna senimdi ekenin aıtty. «Olar jahandyq eńbek naryǵy ekonomıkaǵa qaraı tez beıimdeletinin jaqsy túsinedi», dedi ol The Diplomat-qa bergen suhbatynda.
Astanadaǵy túrki kitaphanasynda 50 myń kitap barQazaqstandaǵy Túrki kitaphanasynyń qory on jyldyń ishinde 50 myń kitap pen qoljazbaǵa jetti. Sondyqtan da otandyq jáne sheteldik sarapshylar, túrki taqyrybyn zertteýshi stýdentter kitaphana kómegine kóptep júginetin bolǵan.
Astanadaǵy Beıbitshilik jáne kelisim saraıyndaǵy Túrki kitaphanasynda myńdaǵan kitap pen qoljazba kóshirmesi bar. Bul kitaphananyń maqsaty – túrki zertteýshileriniń arnaıy qoryn qurý.
Kitaphana mamandarynyń aıtýynsha, kitaphanaǵa Astanadaǵy mamandar ǵana emes, Qazaqstannyń basqa qalalarynda oqıtyn stýdentter, shetelden kelgen zertteýshiler, ásirese vengrler jıi keledi eken.
2010 jyly kitaphana ashylǵanda munda Qazaqstan ǵylymı kitaphanasynan alynǵan 1500 kitap, Túrkııadan ákelingen 850 kitap qana bolǵan. Qazir ol 50 myńǵa jetti.
Daıyndaǵan
Gúlnur QÝANYShBEKQYZY,
«Egemen Qazaqstan»