Úkimette medısınalyq uıymdardaǵy korporatıvtik basqarý sharalary qaraldy

Tehnıkalyq retteý júıesi jetiledi

Jıynda tehnıkalyq retteý júıesin jetildirý jaıynda Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek baıandady. Mınıstrdiń málimdeýinshe, tehnıkalyq retteýdiń qoldanystaǵy ınfraqurylym júıesi tórt negizgi baǵytty qamtıdy. Olar – tehnıkalyq retteý men standarttaý, metrologııa, akkredıtteý jáne sáıkestikti baǵa­laý, sondaı-aq memlekettik baqylaý. Jal­py, júıeni jetildirý eki kezeńde júze­ge asyrylmaq. Birinshisi, bıyl «Stan­darttaý týraly» jańa zańdy jáne metrologııa men akkredıtteý salasyn­daǵy jumystardy jandandyrý jáne jetildirý týraly zańnamaǵa engiziletin basqa da ózgeristerdi qabyldaý jáne iske asyrý boıynsha sharalar qabyldanady. Ekinshisi, 2018-2020 jyldary sáıkestikti baǵalaý jáne memlekettik baqylaý júıesin jetildirý júrgiziledi.

Búginde «Standarttaý týraly» zań jobasy ázirlengen, onyń aıasynda avto­mat­tandyrylǵan júıeler – standarttaý prosesteriniń Standarttaý jónindegi ulttyq organ arqyly jumys isteıtin biryńǵaı operatory anyqtalmaq.  

Mınıstr metrologııa salasynda da jumystar júrip jatqanyn atap ótti. «Sáıkestikti baǵalaý salasyndaǵy akkredıtteý týraly» zańǵa ózgerister en­gizý akkredıtteý júıesin jetildirýge jáne atalǵan sala sýbektileriniń jaýap­kershiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.

Tehnıkalyq retteý júıesin jetil­dirýdiń ekinshi kezeńi sertıfıkattaý synaqtarynyń nátıjelerine ózara senimdi tómendetý jáne ımport­taýshy­lar­dyń «taýarlardy shartty túrde shyǵarý» kedendik rəsimi arqyly ser­tı­­fı­kattaýdan ótýin boldyrmaý sııaq­ty túıtkildi məselelerdi sheshýge baǵyt­­talǵan. Mınıstr bul baǵyttaǵy jumys­tar búginde bastalǵanyn jetkizdi.

Mınıstrlik memlekettik baqylaý salasynda qabyldanǵan sharalardyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda memle­kettik organdardyń ókilettikterin saralaýdy usynbaq.

Budan ári J.Qasymbek tehnıkalyq retteý júıesin avtomattandyrý jáne sıfr­landyrý týraly aıta otyryp, qazirgi tańda Eýrazııalyq ekonomıkalyq ko­mıs­sııaǵa sáıkestik týraly deklarasııa­lar men sertıfıkattar jóninde málimet berý jumystary júrgizilip jatqanyna toq­taldy. Sondaı-aq «E-KTRM» bir­yńǵaı aqparattyq júıesin qurý boıynsha jumys júrgiziletinin atap ótti. Ol Qazaqstandaǵy jáne EAEO aıasyndaǵy barlyq úderisterdi avtomattandyrady jáne biriktiredi.

ShOB ónimi ósti

Shaǵyn jáne orta bıznesti damytý bo­ıy­nsha qolǵa alynǵan sharalar týraly Úkimet otyrysynda Ult­­tyq eko­nomıka mınıstri Tımýr Súleı­menov baıandady. Mınıstrdiń aıtýyn­­sha, jumyspen qamtýdyń, ın­ves­tı­sııalar tartýdyń negizgi kózi, ekon­o­mı­kanyń básekege qabilettiligin qalyptas­tyrýdyń irgetasy bolyp tabylatyn ekonomıkanyń atalǵan sektoryn damytý – Ulttyq ekonomıka mınıstrligi jumy­synyń negizgi basymdyǵy. Atalǵan baǵyt­taǵy jumys memlekettik retteýdi jeti­ldirý jáne bıznes ahýaldy jaqsartý; qarjy­landy­rýǵa qoljetimdilikti arttyrý jáne qoldaý sharalaryn jetildirý; sa­lalyq kedergilerdi joıý sııaqty úsh jú­ıelik blok boıynsha júzege asyrylady.

Búginde «Memlekettik retteýdi jetil­dirý jáne bıznes ahýaldy jaqsartý» baǵyty boıynsha sáıkes zań jobasy ázirlengen, onda 100 zań men 13 kodeks­ke ózgeristi qamtıtyn shamamen 1000 túzetý bar. 

Kelesi mańyzdy baǵyt – kásipkerl­ik qyzmetti qarjylandyrýǵa qoljetim­dilikti arttyrý boıynsha qoldaýdyń basty quraldary «Bıznestiń jol kar­tasy-2020» bıznesti qoldaý men damy­týdyń biryńǵaı baǵdarlamasy, Nátı­jeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasy, son­daı-aq halyqaralyq qarjy uıym­darynyń kredıttik jelileri ekeni anyq. 

Mınıstrdiń málimdeýinshe, «Bız­nestiń jol kartasy-2020» bıznesti qoldaý men damytýdyń biryńǵaı baǵdarlamasy aıasynda 2017 jyldyń qorytyndysy boıynsha qoldaý sharalarymen 192 myńnan astam kásipker men kásipkerlik bastamasy bar adamdar qamtylǵan, bul 2016 jylmen salys­tyrǵanda 10 paıyzǵa artyq. Al syı­aqy jáne kredıtterge kepildik berý mólsherlemelerin sýbsıdııalaý arqyly qoldaý kórsetilgen kredıt qorjyny 286,6 mlrd teńgeni quraǵan. Barlyǵy 3351 jobaǵa qoldaý kórsetilgen, bul 2016 jylmen salystyrǵanda 10 pa­ıyzǵa artyq. 490 mln teńge somasy­na 276 jobaǵa memlekettik grant usy­nyl­ǵan, 12,1 mlrd teńge somasyna 25 joba­ǵa jetispeıtin ınfraqurylym júr­gi­zilgen, oqytý baǵdarlamalarymen jáne servıstik qyzmettermen 74,8 myń jańa bastaǵan jáne jumys istep jatqan kásipker qamtylǵan. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha baǵdarlamaǵa qatysýshylar 3,5 trln teńge somaǵa ónim óndiripti, 17,3 myńnan astam jumys orny qurylyp, 217 mlrd teńge salyq tólengen. 

Shaǵyn jáne orta bıznesti damytý boıynsha taǵy bir mańyzdy baǵyt salalyq kedergilerdi joıý bolyp tabylady. О́tken jyldardaǵy jumysty eskere otyryp, mınıstrlik múddeli memlekettik organdarmen birge 552 bıznestiń problemaly máselelerin qaraǵan, olardyń 497-si sheshilgen. Statıstıka komıtetiniń málimetinshe, jumys istep turǵan bıznes sany 2017 jyldyń qorytyndysy boıynsha 1 145 994 birlikti qurady, bul 2016 jylmen salystyrǵanda 3,6 paıyzǵa artyq. Oǵan qosa, ShOB-ta ónim óndirisi edáýir ósken. О́tken jyldyń 9 aıynda ónim óndirisi 14,4 trln teńgeni quraǵan.

Basqarý isine basymdyq beriledi

Jıynda qaralǵan úshinshi másele – medısınalyq uıymdardaǵy korpora­tıvtik basqarý jáne menedjmentti damytý sharalaryn iske asyrý týraly Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov baıandady.

100 naqty qadam» Ult josparynyń 81-qadamyn, sondaı-aq Qazaqstan Res­pýb­lıkasynda densaýlyq saqtaý sala­syn damytýdyń 2016-2019 jyl­­darǵa arnalǵan «Densaýlyq» memle­kettik baǵdarlamasyn iske asyrý sheń­berinde Densaýlyq saqtaý mı­nıstr­ligi medısınalyq uıymdarda kor­po­ra­tıvtik basqarýdy jáne menedj­ment prınsıpterin engizý jumysyn júr­gizýde. Budan ózge, Memleket bas­shysynyń 2014 jylǵy Qazaqstan hal­qyna Joldaýynda Qazaqstannyń álemniń eń damyǵan 30 eliniń qataryna kirýi úshin EYDU qaǵıdattary men standarttaryn engizý mindetin qoıdy. Osylaısha, qazaqstandyq kompanııalardyń básekege qabilettiligi men qyzmetiniń tıimdiligin arttyrý maqsatynda EYDU-nyń kor­po­ratıvtik basqarý prınsıpterin engizý máselesi ózekti bolyp tabylady.

Mınıstr atap ótkendeı, qazir Qazaq­­stannyń densaýlyq saqtaý uıym­darynyń kópshiligi baıqaý keńesteri bar sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy kásiporyndar (BK bar ShJQ RMK), AQ pen JShS sııaqty korporatıvtik basqarý elementterin engizýge yqpal etetin zańdy formalarǵa aýystyrylǵan. Búginde óńirlik deńgeıde memlekettik densaýlyq saqtaý uıymdaryna uıymdastyrý-ádistemelik qoldaý kórsetý boıynsha belsendi jumys júrgizilýde. Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń barlyq vedom­stvoǵa qarasty uıymdarynda jáne ishinara óńirlik medısınalyq uıym­darynda engizilgen úlgilik korporatıvtik qujattar aksıonerlik qoǵam, sharýa­shylyq júrgizý quqyǵyndaǵy memlek­et­tik kásiporyn úshin ázirlenip, engizilýde. Sondaı-aq medısınalyq uıymdardyń resmı saıttarynda «Korporatıvtik bas­qarý» bólimin qurý arqyly medısınalyq uıymdar qyzmetiniń ashyqtyǵyn qam­tamasyz etý jumystary júrgizilýde.

Densaýlyq saqtaýdaǵy kóshbasshylyq pen menedjmentti damytý baǵyty aıasynda arnaıy bilimi bar basshylardy daıyndaý isi ózektiligin saqtaýda. Bul salada 3000-ǵa jýyq top-menedjer qyzmet atqarady. Alaıda, medısınalyq uıym­dar basshylarynyń 60 paıyzy tek joǵary medısınalyq bilim ıe­leri, arnaıy menedjment salasynda joǵary bilim almaǵan azamattar eken. Birinshi basshylardyń tek 13,5 pa­ıy­zy ártúrli mamandyq boıynsha magıstr dárejesin alǵan. Osy rette E.Birtanov medısınalyq uıymdardy arnaıy daıyndyqtan ótken basshylar basqarýy tıistigin basa aıtty.  Máseleni talqylaý qorytyndysynda E.Birtanov korporatıvtik basqarýdy jáne menedjmentti damytý boıynsha jumys jalǵasatynyn jetkizdi. Medısınalyq uıymdardaǵy tıimdi korporatıvtik basqarý men menedjment úshin EYDU basqarý prınsıpterine sáıkes korporatıvtik basqarý prınsıp­teri men túsinikterin zańnama túrinde bekitý josparlanǵan. 

Dınara BITIK,  «Egemen Qazaqstan»