Kúndelikti tutynyp júrgen taǵamymyz qanshalyqty qaýipsiz? Qazir bul saýalǵa jaýap bererde qaı-qaısymyz da kúmiljip, kibirtiktep qalatynymyz belgili. О́ıtkeni shynaıy tabıǵı ónimderdiń baǵasy óte qymbat, sondyqtan da balamasy naryqta keńinen taralady. Iаǵnı, birinshi kezekte adam densaýlyǵy emes, qalta qampaıtar tabys jaǵy qaralatyny belgili. Sondyqtan naryqtaǵy taǵam ónimderiniń qaýipsizdigin tekserý óte mańyzdy.
Astana qalasynyń qoǵamdyq densaýlyq saqtaý departamenti jaqynda et jáne sút ónimderin tekserýden ótkizgen bolatyn. Basqarmanyń tekseris nátıjeleri týraly baıandamasyna zer salsaq, iriktelip alynǵan 3237 azyq-túlik ónimine zertteý jumystary júrgizilgen eken. Sonyń nátıjesinde 670 synama, ıaǵnı 17 paıyzy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń tehnıkalyq talaptaryna sáıkes kelmegeni anyqtaldy. О́ıtkeni ónimniń negizgi bóligin quraıtyn 299 synamada (45 paıyzy) tańbalaý boıynsha belgilengen reglamentter saqtalmaǵan. Atap aıtqanda, ónimderdiń shyǵý kúni, saqtaý merzimi, saqtalý jaǵdaıy týraly aqparattar memlekettik tilge aýdarylmaǵan jáne Keden odaǵyna múshe memleketter naryǵyndaǵy biryńǵaı belgi habarlamasy múlde bolmaǵan. Sonymen qatar mıkrobıologııalyq kórsetkishter boıynsha ishek taıaqshasy bakterııalar tobynyń bolýy, ıaǵnı bakterııalyq jalpy taralymnyń joǵarylyǵy 37 paıyzdy (251synama) qurasa, sanıtarlyq hımııalyq kórsetkishter boıynsha 5 paıyzdy (33 synama) quraǵan. Sondaı-aq tutynýshyny aldaý faktory kezdespeı qalmady. Máselen, shoshqa DNK-sy nemese soıa, GMO belgileri bar ónimder 13 paıyzdy (87 synama) qurady. Bul kóbinese shujyq taǵamdary men konservilengen ónimderden anyqtalǵan. Atalǵan ónimderdiń anyqtamasyn durys kórsetpeý de tutynýshy naryq úshin qandaı keleńsizdikterdiń oryn alǵanyn kórsetedi. Osyǵan oraı 66 jospardan tys jáne 8 kezekti tekserý ótkizilgenin aıta ketý kerek. Zerthanalyq jumys nátıjeleri negizinde sáıkes kelmegen derekter boıynsha barlyǵy 76 uıǵarym berilip, 62 aıyppul salyndy.
Talapqa saı kelmeıtin ónimder saýda ortalyqtarynan tys qoǵamdyq tamaqtaný oryndarynda da baıqaldy. Máselen, qaladaǵy úsh jerde ornalasqan «Qaǵanat» ashanalar jelisi qoǵamdyq tamaqtaný oryndaryna qoıylatyn sanıtarlyq-gıgıenalyq jáne epıdemıologııalyq talaptarǵa saı bolmaı shyqty. Árıne, belgili ýaqyt aralyǵynda qoǵamdyq ashana bul kemshilikti túzedi.
«2017 jyldyń qazan aıynda «Qaǵanat» ashanasynan 15 synama alyndy. Sonyń ishinde 6 synama sanıtarlyq-epıdemıologııalyq talapqa saı bolmaı shyqty. Bul taǵam daıyndaıtyn ónimder men ydystardan tabylǵan bolatyn. Sondyqtan ashanalarymyz bul kemshilikterdi joıyp, 2018 jylǵy 15 qańtardan bastap qaıta jumys isteı bastady. Qazir barlyǵy sanıtarlyq-gıgıenalyq talaptarǵa saı. Biz úshin halyqtyń densaýlyǵy basty orynda», deıdi «Qaǵanat» ashana jelisiniń basqarýshy dırektory Láıla Qozybaeva.
Memlekettiń basty baılyǵy – adam. Halyq densaýlyǵyn saqtaý jáne durys ónim usyna bilý – ár kásipkerdiń jeke jaýapkershiligi. Bul rette qoǵamdyq tamaqtaný oryndary men azyq-túlik ónimderi naryǵyn memlekettik turǵydan qadaǵalaý men retteýge ár azamat sergek kózqaras tanyta bilse, jaýapkershilik te joǵarylaı bermek.
Aıjamal KО́PEEVA