Kókshe kóshetimen kórikti

Kókshetaý dese, kóz aldyńyzǵa kók­munar saǵymǵa bólengen kógildir taýlar, taý eteginen ushar basyna deıin uıysa ósken máńgi jasyl qaraǵaılar men qoldyń salasyndaı aq qaıyńdar, jasyl japyraqtary aqsha bultty aımalaǵan záýlim terekter eles­teıtini sózsiz. El baılyǵy ese­bin­degi orman qoryn saqtaý, kóle­min kóbeıtý, shyp-shyrǵasyn shyǵarmaı kelesi urpaqqa mura etip tabystaımyz desek, jyl saıyn orman qoryn kóshet egý arqyly molaıtyp otyrǵan lázim. Ormannyń orasan paıdasy týraly táptishtep aıtyp jatýdyń ózi artyq. Ony oqyrman qaýym óte jaqsy biledi. Dertke daýa, bir jutsań, kókiregińiz tazaryp, kóńilińiz kóteriletin Kóksheniń saf aýasy osy ormannyń arqa­synda móldirlenip, shań-tozań­nan arylyp, elge kóp-kórim qýanysh syılap tur. О́ńirde 2021–2027 jyldary 150 mln dana kóshet egý josparlanǵan. Kóshet ádette erte kóktem men qońyr kúzde egiledi. Negizi­nen qaraǵaıdyń birneshe túri, qaıyń tárizdi tez jersinetin, kóge­­rip qaýlap ósetin aǵash túrleri tańdalady.

Keıingi bes jylǵa ekshelip, bólinip jasalǵan jospar tegeý­rindi jumystyń arqasynda to­lyǵymen oryndalǵan. Orman sharýashylyǵynyń memlekettik mekemeleri óńirdegi orman qoryn molaıtýǵa baǵyt alǵan. Osy oraıdaǵy ilkimdi sharýany sál taratyp aıtsaq, 2026–2027 jyldary 13 myń ga alqapqa 77 mln kóshet otyrǵyzý josparla­nyp otyr. Qyrýar isti tap-tuınaqtaı etip atqarýǵa materıaldyq-tehnı­kalyq bazasy myǵym tálim­baqtardyń kerek ekeni belgili. О́ńirde 11 tálimbaq jumys isteıdi. Jalpy kólemi 189,7 gektardy quraıtyn alqaby bar. Onyń ishinde 57 ga alqapqa ıe Aqkól, 50 ga alqapqa kóshet otyrǵyzatyn Kishi Túkti, 23 gektarǵa bolashaq orman nesibesin úmit­pen kóktetip otyrǵan Maral­dy tárizdi tálimbaqtar bar. Úlken Túkti, Buqpa, Keńes, Krasnobor, Kýıbyshev, Otradnyı, Step­nogor, Urymqaı tárizdi segiz ýa­qytsha tálimbaq ta bul baǵyt­taǵy shar­ýaǵa mol úlesin qosyp keledi. Aldaǵy ýaqytta Buqpa orman sharýashylyǵynyń tálimbaǵy keńeıtilmekshi, 61 gektardy quraıtyn alqap daıyndalyp jatyr. Jańa turaqty tálimbaqtyń qurylysy júr­gizilip jatyr.

Kókshetaý men Qorǵaljynnyń arasyndaǵy keń kósilgen alqap tabıǵı baılyǵymen áıgili. Osy bir qazynany kózdiń qarashyǵyndaı saqtap, órisin keńeıtip, ónimin molaıtý maqsatynda memlekettik orman sharýashylyǵynyń eńbek­kerleri qajyrly eńbek etip júr. Aldymen orman qoryn kirpik ilmeı kúzetip kele jatqan janashyr jandardyń tabandy eńbegin erekshe bir iltıpat sezimmen aıta ketken lázim. Olardyń jumys júktemesi de jeńil emes. Jalpy, óńirdegi orman qory 405,1 myń ga alqapty quraıdy. Onyń 235,1 myń gektary – orman qory. Osynshama keńistikte 488 adam jumys isteıdi.

Oblys ákimdigi memlekettik orman sharýashylyǵy ujym­d­arynyń materıaldyq-tehnı­kalyq bazasyn jaqsartýǵa jer­gilikti bıýdjetten qomaqty qa­ra­jat bólip otyrady. Naq­ty­­lap aıta ketetin bolsaq, 2024 jyly oblystyq bıýdjet­ten 200 mln teńge qarajat bó­li­­nip, orman órtiniń aldyn alý­ǵa qajetti keshender satyp alyn­­dy. О́tken jyly da bul jumys jalǵasyn tapty. Orman sharýashylyqtaryna 31 dana shaǵyn keshen men 30 traktor alyndy. Aqkól, Buqpa, Keńes, Krasnobor, Kýıbyshev orman sharýashylyqtaryna ormanda órt oryn alsa, jedel habar beretin qurylǵylar ornatyldy. Sondaı-aq 20 beınekameramen qamtamasyz etildi. Bul kameralar jalpy alqaptyń 50%-yn qadaǵalaı  alady. 128 myń ga orman alqaby bar Aqkól aýdanynyń aýmaǵy tutas baqylanady. 72 myń ga orman alqabyna ıe Zerendi aýdany da tegis beınebaqylaý kameralarynyń arqasynda qada­ǵalanady. О́tken jyly Buqpa orman sharýashylyǵyna ekinshi tıpti ormandy órtten qadaǵalaý stansasy ornatyldy. Taıaýda birneshe órt sóndiretin mashına tabys etildi.

Jyl saıyn kógertip kóshet egip, qolda bar ormannyń murtyn buz­baı qadaǵalap, jas baladaı má­pelep kútip otyrǵanymen, óńir­degi jalpy alqaptyń 2,6%-ynda ǵana orman bar. Aldaǵy ýaqytta osy el baılyǵyn molaıta túsý mindeti tur. Aqmolalyq orman sharýashylyǵy eńbekkerleri osy bir asqaraly mindettiń úde­sinen shyǵý jolynda aıanbaı eńbek ete beredi.

Aqmola oblysy