Astanada «Altyn Orda – dala órkenıetiniń úlgisi: tarıh, arheologııa, mádenıet, biregeılik» atty halyqaralyq sımpozıýmnyń Qarary qabyldandy, dep habarlaıdy Egemen.kz
19-20 mamyr kúnderi elordada «Altyn Orda – dala órkenıetiniń úlgisi: tarıh, arheologııa, mádenıet, biregeılik» atty halyqaralyq ǵylymı sımpozıým ótti. Is-sharaǵa álemniń 23 elinen 300-den astam jetekshi ǵalymdar, sarapshylar men mamandar qatysty. Sımpozıým qorytyndysy boıynsha qatysýshylar Altyn Orda murasyn zertteý jáne dáripteý máselelerine qatysty halyqaralyq akademııalyq qaýymdastyqtyń ortaq ustanymdaryn aıqyndaıtyn Qarar qabyldady.
Astanada halyqaralyq sımpozıým ótip jatyr: 20-dan astam elden delegasııa keldi
Sımpozıým Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Q.Toqaevtyń tóraǵalyǵymen, IýNESKO-nyń qoldaýymen jáne halyqaralyq ári memlekettik deńgeıdegi bedeldi tulǵalardyń qatysýymen ótti. Is-sharaǵa IýNESKO Bas dırektorynyń mádenıet jónindegi orynbasarynyń mindetin atqarýshy, IýNESKO-nyń Dúnıejúzilik mura ortalyǵynyń dırektory Elýndý Lazar, Qyrǵyz Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy Arslan Koıchıev, Tatarstan Respýblıkasynyń Mádenıet mınıstri Irada Aıýpova, «La France s’engage» qorynyń prezıdenti Odre Azýle, Mońǵolııa Ǵylym akademııasynyń prezıdenti Sodnosambýý Demberel, О́zbekstan Respýblıkasy Ǵylym akademııasynyń prezıdenti Shavkat Aıýpov jáne basqalary qatysty.
Qarardy qabyldaý sımpozıýmnyń plenarlyq jáne seksııalyq otyrystary aıasynda júzege asty. Oǵan ǵylymı-zertteý ortalyqtarynyń, halyqaralyq uıymdardyń, akademııalyq ınstıtýttardyń ókilderi, sondaı-aq gýmanıtarlyq jáne ǵylymı-bilim berý salalaryndaǵy yntymaqtastyqty damytýǵa atsalysyp otyrǵan beıindi qurylymdar qatysty. Qujat Uly dala murasynyń tarıhı, mádenı jáne órkenıettik mańyzyn jan-jaqty talqylaýdyń qorytyndysy boldy.
Qararda qatysýshylardyń ortaq ustanymyn bildiretin negizgi qaǵıdalar bekitilgen. Atap aıtqanda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Altyn Orda men Uly dala órkenıetiniń tarıhı-mádenı murasyn zertteý salasyndaǵy halyqaralyq akademııalyq yntymaqtastyqty keńeıtýge baǵyttalǵan bastamalaryna qoldaý bildirildi. Sonymen qatar ǵylymı-bilim berý dıalogyn damytýǵa jáne zertteý jumystarynyń ilgerileýine jan-jaqty qoldaý kórsetkeni úshin IýNESKO-ǵa alǵys aıtyldy.
Altyn Orda: Uly dala órkenıetiniń altyn arqaýy
Qujatta halyqaralyq ǵylymı qaýymdastyq pen beıindi uıymdardyń kúsh-jigerin biriktire otyryp, memleketaralyq mádenı jáne gýmanıtarlyq jobalar arqyly Altyn Orda murasyn júıeli zertteý jáne keńinen nasıhattaý qajettigi atap ótilgen. Sondaı-aq Altyn Ordanyń tarıhı rólin keń órkenıettik turǵyda jańasha ári keshendi paıymdaýdyń mańyzdylyǵyna, onyń zııatkerlik, rýhanı, ınstıtýsıonaldyq jáne ekonomıkalyq erekshelikterin tereń ashýǵa basymdyq berilgen.
Qararda Altyn Ordanyń etnostyq jáne dinı áralýandylyq qaǵıdattaryna negizdelgen kópmádenıetti qoǵamnyń biregeı úlgisi bolǵany jáne túrli halyqtar men mádenıetter arasyndaǵy ózara yqpaldastyqtyń turaqty úlgilerin qalyptastyrǵany erekshe atap ótiledi. Sonymen qatar Altyn Ordanyń Uly daladaǵy saıası-mádenı dástúrlerdiń qalyptasýyna, halyqaralyq saýda men dıplomatııanyń, quqyqtyq ınstıtýttardyń, nýmızmatıka, óner men qolónerdiń damýyna, sondaı-aq Ortalyq Eýrazııadaǵy kóshpeli jáne qalalyq órkenıetterdiń evolıýsııasyna qosqan eleýli úlesi kórsetilgen.
Qujatta Altyn Orda dáýiriniń arheologııalyq eskertkishterin álemdik tarıhı-mádenı muranyń ajyramas bóligi retinde saqtaý máselesiniń aıryqsha mańyzy kórsetilip, Uly dala halyqtarynyń mýzykalyq dástúrleri, epostyq muralary, aýyzsha ańyz-áńgimeleri men folklory sekildi materıaldyq emes mádenı murany qorǵaý jáne dáripteý qajettigi atap ótilgen. Sonymen qatar osy baǵytta eńbek etip júrgen ǵalymdarǵa arnalǵan halyqaralyq taǵylymdamalardy, birlesken zertteý baǵdarlamalaryn jáne akademııalyq utqyrlyqty keńeıtý bastamalaryna qoldaý bildirildi.
Sımpozıým qatysýshylary Altyn Orda men Uly dala órkenıetiniń murasyn tereń zerdeleýge baǵyttalǵan pánaralyq jáne halyqaralyq ǵylymı jobalardy damytýdy qoldady. Bul bastamalar Ortalyq Eýrazııa elderi arasyndaǵy gýmanıtarlyq baılanystardy nyǵaıtýǵa jáne uzaq merzimdi ǵylymı yntymaqtastyqty damytýǵa yqpal etetini atap ótildi. Sonymen qatar sımpozıýmdy joǵary deńgeıde uıymdastyrǵany jáne Altyn Orda taqyrybyn halyqaralyq ǵylymı kún tártibinde júıeli túrde ilgeriletip otyrǵany úshin Qazaqstan Respýblıkasyna alǵys bildirildi.
Qabyldanǵan Qarar aldaǵy ǵylymı, bilim berý jáne mádenı-gýmanıtarlyq qyzmettiń tujyrymdamalyq ári praktıkalyq baǵdarshamy bolýǵa baǵyttalǵan. Qujat halyqaralyq akademııalyq yqpaldastyqty nyǵaıtýdyń jáne álemdik qaýymdastyq úshin ámbebap qundylyqqa ıe tarıhı murany saqtaý men jan-jaqty zertteýge arnalǵan turaqty yntymaqtastyq tetikterin qalyptastyrýdyń strategııalyq mańyzyn aıqyndaıdy.