Oblys ortalyǵyndaǵy «Qyzylorda avtobýs parki» mekemesi aýmaǵynda dál qazir 84 avtobýs qańtarylyp tur. Osydan 13 jyl buryn qolǵa alynǵan «Qyzylorda qalalyq jolaýshylar kóligin jańartý» jobasy aıasynda quny 9 mlrd teńgege jetkizilgen bul avtobýstardyń aldy olardy satyp alýǵa jumsalǵan nesıe merzimi bitpeı jatyp jaramsyz kúıge túsipti. Áý bastaǵy qate jobalaýdyń kesirinen qyrýar qarjyǵa alynǵan qoǵamdyq kólikter el aýzynda «avtobýstar zıraty» dep atalyp ketken aýmaqty turaq qylǵanyna biraz jyldyń júzi aýdy.
«Qyzylorda qalalyq jolaýshylar kóligin jańartý» jobasy 2013 jyly bastalǵan. Sol jyldyń aıaǵynda Qyzylorda oblysynyń ákimdigi, «Baıqońyr» ÁKK, «Qyzylorda avtobýs parki» men Eýropa qaıta qurý jáne damý banki arasynda jobany qoldaý týraly kelisimge qol qoıylady. Jalpy quny 27,11 mln dollar bolatyn jobany júzege asyrý maqsatynda avtobýs parki men EQDB arasynda, on jyl merzimge nesıelik kelisim jasalyp, onyń alǵashqy 3 jyly jeńildik kezeńi bolyp belgilenedi.
Jobanyń bastapqy quny teńgemen 4,17 mlrd bolsa, aıaqtalǵansha tólengen qarjy 9 mlrd teńgege jetken. Amaly taýsylǵan avtobýs parki aınaldyrǵan 5-6 jylda jaramsyz kúıge túsken kólikterdiń nesıesin sýbsıdııa esebinen tólep kelipti.
«Sońǵysy 2016 jyly kelgen avtobýstardyń aldy 2022 jyldary isten shyǵa bastady. Qosymsha bólshekteri de paıdalanýǵa kelmeı tur. Osydan eki jyl buryn ǵana bank aldyndaǵy bereshekti tólep boldyq», deıdi «Qyzylorda avtobýs parki» JShS dırektory Ábdibákir Mashtaev.
«Baıqońyr» ÁKK avtobýs parkine enshiles mekeme retinde kredıttik shart jasaýǵa kómek bergen. 2017 jyly «Qyzylorda avtobýs parki» qala ákimdiginiń teńgerimine ótkizilgen. Jaqynda Májilis depýtaty Murat Ábenov áleýmettik jelide osy máseleni kóterip, oblys bıýdjetin oısyratyp ketken jobadan sybaılas jemqorlyqtyń belgisi baıqalatynyn ashyq aıtty.
«Jobanyń basynda-aq mundaı kólik buryn-sońdy elge ımporttalmaǵandyqtan da, sertıfıkattaý talaptaryna baılanysty avtobýsty jetkizý 43 aptaǵa keshiktirildi. Ol kezde elimizge Qytaıdaǵy tanymal kompanııalardyń avtobýstaryn esh kedergisiz ákelýge bolatyn. Joǵary deńgeıde jabdyqtalǵan, sapasy álemge belgili sol avtobýstar bizge jetkizilip jatqan kúmándi kólikterden 3-4 ese arzan edi. Osyny kóre tura, avtobýsty belgisiz óndirýshilerden ımporttaýǵa bel býǵandardyń qandaı oıda bolǵany beımálim. Bastalǵannan-aq osyndaı qoldan jasalǵan kedergiler saldarynan avtopark bank aldyndaǵy nesıesin 2024 jyly ǵana ótep bitirdi», deıdi depýtat.
Depýtattyń aıtyp otyrǵany, TR TS 018/2011 talaptaryna sáıkes alynatyn OTTS sertıfıkaty. Elimizde akkredıttelgen zerthanalar bolmaǵandyqtan, mundaı synaq Reseıdegi Dmıtrov avtopolıgonynda júrgizilip, onyń sońy qosymsha uıymdastyrý men jobada joq logıstıkalyq shyǵyndarǵa ulasqan. Osylaısha, 92 avtobýstyń jetkizilýi uzaqqa sozylyp, belgilengen kesteden keshigedi. Saldarynan bir avtobýstyń bastapqy quny 2014 jylǵy baǵammen 194 076 dollar nemese 35,3 mln teńge shamasynda baǵalanǵanymen, joba aıaqtalǵansha eselep ósip ketedi.
2014–2024 jyldar aralyǵynda dollar baǵamy 153,8 teńgeden 450 teńgege deıin ósip, nesıe jónindegi tólem kólemi de ulǵaıǵan. Keshigýge baılanysty EQDB tarapynan 139 945,44 dollar kóleminde rezervteý komıssııasy eseptelgeni de kepildik bergen oblystyq bıýdjetke artyq júk bolǵan.
«Eń úlken strategııalyq qatelik nesıeni dollarmen rásimdeý boldy. Valıýtalyq táýekelder eskerilmegendikten, teńge álsiregen kezde joba quny sharyqtap ketken. Biraq sol mıllıardtaǵan teńge jumsalǵan avtobýstardyń qańtarylyp turǵany jurt kókeıinde kóp suraq týyndatyp tur. Jumsarta aıtqandar muny jaýapsyzdyqqa balasa, durys josparlanbaǵan jobadan sybaılas jemqorlyq belgilerin baıqaıtyndar da az emes. Aınalyp kelgende, ár avtobýsqa barlyq paıyzdy, aıyppuldardy, qosymsha tólemderdi, jol aqysyn, baj salyǵyn sanaǵanda, orta eseppen 100 mln teńgege jumsalǵan. Sol tusta ár salyq tóleýshiniń qaltasynan shyqqan bul qarjyǵa keminde 10 shaqty mektep nemese birneshe aýrýhana salýǵa bolatyn edi. Sondyqtan quzyrly organdar tekseris júrgizip, kináliler zań aıasynda jaýapqa tartylýy qajet. Kez kelgen laýazymdy tulǵa atqarǵan qyzmetine, ataq-dárejesine qaramastan «Zań men tártip» qaǵıdasy aıasynda jaýap berýge tıis», deıdi M.Ábenov.
Búginde «Qyzylorda avtobýs parki» mekemesinde 300-ge jýyq avtobýs bar. Olardyń 280-ge jýyǵy kúndelikti jolǵa shyǵady. Al oblys bıýdjetine tym qymbatqa túsip, mejeli merzimine jetpeı qańtarylǵan 84 qoǵamdyq kólikti aldaǵy ýaqytta aýksıon arqyly satý josparlanyp otyr.
QYZYLORDA