«Abylaı zamany – qazaq batyrlarynyń dáýiri» dep ǵalym Shoqan Ýálıhanov aıtqandaı, osy kezeńde ómir súrgen elshi-dıplomat ári batyr Qojabergen Jánibekuly jaıly derekter orys, qytaı, mońǵol arhıvterinde óte kóp saqtalǵan. Mysaly, orys tarıhshysy, shyǵystanýshy N.A.Arıstov 1750 jyly Qojabergen batyr óz rýlaryn bastap Habarǵa boıyna (qazirgi ShQO Tarbaǵataı aýdany, Qumkól aýylyndaǵy Qarǵyba ózeni) jetkeni jaıly jazsa, sol kezeńge tán manjy-qytaı deregi «Hassag (qazaq) taıpalar tizimi» týraly dápterde kereı Qojabergen batyr bastaǵan 1000 otbasy shyǵysqa qaraı oıysyp, Altaı-Saýyrǵa bettep kele jatqany jaıly naqty málimet bar.
Al, mońǵol derekkózderinde, manjy-qytaı áskerine qarsy kúresýshi oırat noıany Ámirsanaǵa eki myń áskermen Qojabergen batyr kómekke kelgeni jaıly aıtylyp, qazaq batyryna rıza bolǵan Ámirsana óziniń Multyr degen ulyn Qojabergenge ókil bala etip bergeni jaıly baıandalady. Bir qyzyǵy, osy Multyrdan (Qazaqbaı) taraǵan urpaq qazir úlken áýletke aınalyp, búginde Mońǵolııa men Qazaqstanda ómir súrip jatyr. Sonymen qatar qazaq batyrlary arasynda artynda eń kóp jádiger saqtalyp qalǵan da osy Qojabergen batyr Jánibekuly eken. Atap aıtsaq, onyń joryqta ustaǵan aq týy Baı-ólkedegi qazaqtardyń qolynda saqtaýly bolsa, shapany Qaraǵandy oblysy Qarqaraly aýdany Qarshyǵaly aýyldyq okrýgine qarasty Kóktas aýylynda turatyn batyr áýletine jıenshar Baqyt Teńseluly degen azamattyń úıinde saqtalypty. Úı ıesiniń aıtýyna qaraǵanda, bul jádigerdi osy áýletke alyp kelip, saqtap-qorǵap, amanattap ketken ájesi Shamshııa Kemıekqyzy eken. Keshe Astana qalasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń Áskerı tarıhı mýzeıine joǵarydaǵy qundy jádiger – Qojabergen batyrdyń shapanyn tapsyrý rásimi ótti. Mańyzdy jıyn qonaǵy hám Abylaı dáýirindegi qazaq batyrlary jaıly tolymdy zertteý jasap júrgen tarıhshy Jambyl Artyqbaev, orys-qytaı jazbalarynda eń kóp derek saqtalǵan osy Qojabergen batyr ekenin aıtyp, kóp jaǵdaıda búgingi tarıhshylar atalmysh tulǵany ordabasy Qojabergen Tolybaıulymen shatastyryp alatynyn eskertti, sondaı-aq bolashaqta Baı-ólkedegi batyrdan qalǵan týdy da osynda ákelý qajet degen pikirin jetkizdi.
Beken QAIRATULY, «Egemen Qazaqstan»
Sýretti túsirgen Orynbaı BALMURAT, «Egemen Qazaqstan»