Keshe Astanada Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyqty arttyra túsetin birqatar ekijaqty kelisimderge qol qoıyldy. Bul eki el arasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyq jónindegi birlesken úkimetaralyq komıssııanyń 17-shi otyrysynda júzege asty.
Sharaǵa komıssııanyń teń tóraǵalary – Qazaqstan Premer-Mınıstriniń birinshi orynbasary Asqar Mamın jáne О́zbekstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń Birinshi orynbasary Achılbaı Ramatov qatysty.
Otyrys barysynda ótken jyldyń ekijaqty ózara is-qımyl úshin tabysty bolǵany jáne oǵan Qazaqstan men О́zbekstannyń Memleket basshylarynyń yqpaly zor ekeni aıtyldy. Sebebi eki el Prezıdentteri Qazaqstan men О́zbekstan Úkimetterine saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty jandandyrý jóninde sharalar qabyldaý týraly tapsyrmalar bergen edi. Bul rette taraptar ózara saýdanyń joǵary qarqynyn atap ótti. Máselen, Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy taýar aınalymy 2017 jyly 2 mlrd dollardy qurady, bul 2016 jylǵa qaraǵanda 31,2 paıyzǵa joǵary kórsetkish. Qazaqstannan О́zbekstanǵa eksport kólemi 2017 jyly 35 paıyzǵa ósip, 1,3 mlrd dollarǵa jetken, al О́zbekstannan Qazaqstanǵa ımport 25,1 paıyzǵa ósip, 735,2 mlrd dollardy quraǵan.
«Biz ózara saýdanyń turaqty oń dınamıkasyn qoldaımyz. Taýar aınalymynyń kólemin ári qaraı ulǵaıtý jáne nomenklatýrany keńeıtý ózara saýda kólemin arttyrýǵa jol ashady. Buǵan qosa, bizge 2017 jyly qol qoıylǵan saýda-sattyq jónindegi kelisimsharttar men kelisimderdi ýaqytyly iske asyrý qajet», dedi A. Ramatov.
Taraptar saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń damý qarqynyn eskere otyryp, taýar aınalymynyń 2018 jyly 3 mlrd dollarǵa deıin ósýi jáne 2020 jylǵa qaraı 5 mlrd dollarǵa deıin jetkizý maqsatynda kelisilgen sharalardy qabyldaýǵa kelisti.
Ekijaqty yntymaqtastyqta isker toptardyń jáne ınvestısııalardyń ózara árekettesýi mańyzdy rólge ıe. О́tken jyly eki iri bıznes-forým ótkizildi, 1 mlrd dollardan asatyn somaǵa kommersııalyq kelisimderge qol qoıyldy. Azyq-túlik ónimderin jetkizý, munaı hımııasy jáne hımııa salalarynda birlesken kásiporyndar (tórt saýda úıi) jumys isteıdi. Farmasevtıka ónerkásibiniń saýda úıi boıynsha quryltaı qujattary bekitildi.
«О́zavtosanoat» AK jáne «SaryarqaAvtoО́nerkásip» JShS arasyndaǵy uzaqmerzimdi yntymaqtastyq týraly Kelisim aıasynda eksporttyq ónimderdi syrtqy naryqtarǵa, sonyń ishinde EAEO naryǵyna shyǵarý boıynsha birlesken joba júzege asyrylýda. Úlgi aýqymy damyp, óndiristiń lokalızasııasy tereńdeı túsýde. «SaryarqaAvtoО́nerkásip» JShS-ne «О́zavtosanoat» AK kapıtalyn engizý múmkindigi qarastyrylýda.
Aıtqandaı, aımaqtyq baılanystar da belsendi damyp keledi. О́zbek tarapy О́ńiraralyq yntymaqtastyq forýmyn turaqty negizde ótkizý týraly Qazaqstan bastamasyn qoldady. Sondaı-aq Qazaqstandaǵy О́zbekstan jylyn ótkizýge erekshe kóńil bólindi. Ekonomıka, týrızm, mádenı-gýmanıtarlyq salalarda 200-den astam is-shara ótkizý josparlanyp otyr.
«Bizdiń Memleketter basshylarynyń 2018 jyly Qazaqstanda О́zbekstan jylyn jáne 2019 jyly О́zbekstanda Qazaqstan jylyn ótkizý týraly sheshimi – eki el arasyndaǵy senim men seriktestik qarym-qatynastarynyń teńdessiz joǵary deńgeıiniń aıqyn dáleli», dep atap ótti A.Mamın.
Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyq jónindegi birlesken úkimetaralyq komıssııanyń 17-shi otyrysy barysynda Komıssııanyń 16-otyrysy Hattamasynyń sheshimderin júzege asyrý barysy, sondaı-aq ekijaqty saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty keńeıtýdiń qazirgi jaǵdaıy men perspektıvalary talqylandy.
Taraptar Qazaqstan men О́zbekstannyń shekaralas aýdandarynda Halyqaralyq shekara mańy yntymaqtastyǵy ortalyǵyn, kóliktik-logıstıkalyq ortalyqty (Qurǵaq port) qurý múmkindikterin qarastyrýǵa kelisti. 2017 jyldyń qorytyndysy boıynsha temirjol kóligimen tasymaldaýdyń ózara kóleminiń 20,5 mln tonnany qurap, 8 paıyzǵa ósýi baıqalǵan. 2018 jyldyń eki aıynda tasymaldaý kólemi 2017 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 44 paıyzǵa artqan.
Sonymen qatar eki tarap osy jyldyń sáýir aıynan bastap «Samarqan–Astana» baǵyty boıynsha turaqty temirjol jolaýshylar poıyzdarynyń jumys jasaıtyny týraly ýaǵdalasty. Oǵan qosa sý salasyndaǵy yntymaqtastyq máseleleri de talqylandy. QR jáne О́R ýákiletti organdaryna Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy sý qatynastary salasyndaǵy yntymaqtastyq máseleleri jónindegi Jol kartasynyń sharalaryn oryndaý boıynsha jumystardy jalǵastyrý tapsyryldy. Sonymen qatar Ortalyq Azııadaǵy transshekaralyq sý resýrstaryn paıdalanýdyń quqyqtyq tetigin ázirleý qajettigi atap ótildi, ol aımaqtyń barlyq memleketteriniń múddelerin eskere otyryp, syndarly dıalog qalyptastyrýǵa yqpal etedi.
Otyrys barysynda taraptar gaz salasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári damytýǵa ózara qyzyǵýshylyqtaryn rastady. Qazaqstannyń ońtústigine О́zbekstan aýmaǵy arqyly qazaqstandyq gazdy tranzıttik tasymaldaýǵa tehnıkalyq múmkindik jasaý boıynsha birlesken jumysty jalǵastyrý týraly kelisimge qol jetkizildi. 2018 jyldyń 1 qyrkúıegine deıin qol jetkizilgen kelisimderdi júzege asyrý maqsatynda tıisti Kelisimge qol qoıý kózdelgen. Taraptar, sondaı-aq svop-operasııalary aıasynda ózbek gazyn jetkizý jónindegi óz mindettemelerin oryndaýǵa nıet bildirdi.
Otyrys qorytyndysy boıynsha Qazaqstanda О́zbekstan jylyn ótkizý boıynsha Hattama men Is-sharalar josparyna, sondaı-aq birqatar saýda-ekonomıkalyq kelisimderge qol qoıyldy. Atap aıtqanda, Asqar Mámın men О́zbekstan tarapynan Achılbaı Ramatov eki eldiń arasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyq jónindegi birlesken Úkimetaralyq komıssııasynyń 17-otyrysynyń Hattamasyna qol qoıdy. Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly men О́zbekstan Respýblıkasy Mádenıet mınıstri Bahtııor Saıfýllaev Qazaqstandaǵy О́zbekstan jylyn ótkizý boıynsha is-sharalar josparyna qol qoıdy.
Buǵan qosa «Qazaqstan Temir joly» ulttyq kompanııasynyń vıse-prezıdenti Baýyrjan Orynbasarov pen «О́zbekstan Temir joldary» AQR basqarma tóraǵasynyń orynbasary Akbar Shýkýrov Strategııalyq yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıdy. Kelisim aıasynda 2023 jylǵa deıin 50 myń tonna rels ónimderiniń eksporty kózdelgen. Aqtóbe rels zaýyty men «О́zbekstan temir joldary» arasynda 10 tonna ónimdik kelisimshartqa qol qoıyldy. «Allıýr kompanııalar toby» AQ dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Andreı Lavrentev pen «Ýzavtosanaot» AQ tóraǵasy Ýmýdjan Salımov kompanııalar arasyndaǵy ózara yntymaqtastyq týraly shartqa qol qoıdy. Sonymen qatar, Úkimetaralyq komıssııa sheńberinde «BI Construction Company» jáne «Ýzstroaımaterıaly» kompanııalary arasynda yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»