Almas О́teshov nege ókpeli?

 Ol – jastar arasynda Azııa chempıony ataǵyna qol jetkizgen alǵashqy qandasymyz. Osylaı tizbekteı bersek, Syr boıynda týyp-ósken sańlaqtyń bul salada baǵyndyrǵan belesteri orasan ekenine anyq kóz jetkizýge bolady.

Qyzylorda oblysy, Jańaqorǵan aýdanynyń Ekpindi eldi mekeninde dúnıege kelgen Almas О́teshovtiń sporttyq mansaby qazaq kúresinen bas- taldy. О́z quryptas balalarmen alysyp-julysyp júrip, tól ónerimizdiń qyr-syryn biraz meńgerdi. 2002 jyly oblys ortalyǵyna kelip, sport mektebine oqýǵa tústi. Biraq ol jerde qazaq kúresi úıirmesi bolmaǵandyqtan, eriksiz aýyr atletıkany tańdaýyna týra keldi. Asqar Meńdııarov pen Ǵalym Sıqymov syndy jas mamandardan tálim-tárbıe alǵan tastúlek sheberligi shyndala kele, talaı talanttyń toma­ǵasyn sypyrǵan dańqty bapker Vılorıı Paktyń qol astyna ótti. Sol kezden bastap Qyzylorda oblysy deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń bastyǵy Sadyq Mustafaev myrza daryndy jasty óz qamqorlyǵyna aldy.

Almas aıtady: Sol kezderi Qyzyl­ordada aýyr atletıkaǵa qyzyǵýshylyq joǵary bolatyn. Aldymyzdaǵy aǵalarymyz halyqaralyq arenada atoı salsa, olardyń izin basyp kele jat­qan jas órenderdiń de qarqyny keremet edi. Men memleketimizdiń maqtanyshyna aınalǵan Ilıa Ilınmen bir zalda jattyqtym. Odan bólek, sol zalda Qýanysh Rahatov, Roman Rýsıanovskıı, Jeńis pen Aıbol Aldabergenovter, Dáýren Shaýeteev syndy saıypqyrandar boldy. Barlyǵymyz jattyǵý zalynda aıanbaı ter tóktik. Mine, osyndaı eren eńbek, tabandylyq, shynaıy básekelestiktiń arqasynda sheberligimiz kún sanap ósti.

О́z qatarynyń aldy bolǵan Almas araǵa tórt jyl salyp, Qazaqstan ulttyq qura­masy sapyna qabyldandy. 2006 jyly Dohada alaýy tutanǵan Azııa oıyndaryna qatysyp, úlken tájirıbe mektebinen ótti.

2008 jyly Ońtústik Koreıanyń Chendjý qalasynda ótken jastar arasyn­daǵy Azııa birinshiliginde Almasqa teń keler eshkim tabylmady. О́z qatarlastary arasynda altyn tuǵyrǵa kóterilgen jigittiń úlken sporttaǵy jeńisti joly osylaı bastaldy. Sol jyly Kanazavada jáne kelesi jyly Taldyqorǵanda ótken erler arasyndaǵy Azııa chempıonatynda Almas О́teshov qola medaldi moınyna ilip, barsha qazaq jankúıerlerin bir qýantyp tastady. Syr boıynan kelgen saıypqyran sary qurlyqtyń basty dodasynda myqtylar sanatyna qosylǵanymen, álem chempıonatynda  jeńis tuǵyryna kóterilý baqyty oǵan birazǵa deıin buıyrmady. 2010 jyly Antalııa jáne 2011 jyly Parıjde ótken dúnıejúzilik dodalarda Almastyń asyǵy alshysynan túspedi.

Almas aıtady: Men óner kórsetken 94 kılo salmaq dárejesinde kil myq­ty­lar jınalǵanyn jankúıerler jaqsy biledi. Elishilik jarystardyń ózinde básekelestik deńgeıi óte joǵary boldy. Bir ǵana Ilıa Ilınniń ózi nege turady?! Oǵan eshqaısymyz báse­keles bola almadyq. Ilıadan bólek, álem jáne Azııa chempıony, Beıjiń Olım­pıadasynda tórtinshi orynǵa ta­ban tiregen Vladımır Sedov bar. Álem­dik deńgeıdegi jarystardyń joldama­syna ıelik etý úshin kóbine-kóp sol ekeý­miz talasatynbyz. Jarysqa nebary 10 kún qalǵanda «jaǵa jyrtysý» bastalatyn. Álem chempıonaty jáne Olımpııa oıyndary qarsańynda ony únemi utyp júrdim. Sonyń arqasynda jaýapty jarystarǵa kóbine-kóp men qatysatynmyn. Biraq Sedovpen aıqasqannan soń kóp kúshim sarqylatyn. Sonyń saldarynan dúnıejúzilik dodalarda birazǵa deıin keńinen kósile almadym.

2012 jyly elishilik jarysta bas­ty qarsylasy Vladımır Sedovtan desi basym bolǵan Almas О́teshov London Olımpıadasynda Qazaq eli namysyn  qorǵaý qurmetine ıe boldy. 94 kılo salmaq­ta synǵa túsken qandasymyz tórt­jyl­dyqtyń basty dodasyn 7-orynmen qorytyndylady. Tumandy Albıon elinde onyń eńsergen salmaǵy – 395 (175+220) kılo. Al bul jarystyń bas júldesi Almastyń qurdasy, jerlesi ári dosy Ilıa Ilınge buıyrdy.

London Olımpıadasynda úzdik jeti sportshynyń qataryna qosylǵan jas jigittiń boıynda óz-ózine degen úlken senim paıda boldy. 2013 jyly Polshanyń Vroslav qalasynda ótken álem chempıonatynda Almas 397 (175+222) kılolyq nátıjemen kúmis medaldi oljalady. Qazaqtyń nar tulǵaly azamatynyń aldyn Reseıdiń maqtanyshy Aleksandr Ivanov qana oraı aldy. Qola medaldi Vladımır Sedov ıele­ndi. Osylaısha, Almastyń esimi álem chempıonatynda júlde al­ǵan tuńǵysh qazaq ziltemirshisi retin­de sporttyq shejirege altyn áriptermen jazyldy.

Joǵarydaǵy tabysynyń kez­deısoq emestigin О́teshov 2015 jy­ly AQSh-tyń Hıýston qalasynda ótken álem chempıonatynda taıǵa tańba basqandaı etip dáleldedi. Alys­taǵy Amerıkada kúmis medaldi keý­de­sinde qaıta jarqyratty. Osyndaı bıik belesterdi baǵyndyrǵannan keıin О́teshov 2016 jyly Rıoda alaýy tutanatyn Olımpıada oıyndarynda jeńis tuǵyryna kóterilýdi kózdedi. Biraq Brazılııaǵa barý baqyty oǵan buıyrmady. Qazaqstannyń bir top aýyr atleti «dopıng qoldandy» dep aıyptalyp, olar ǵalamdyq dodadan shet qaldy. Solardyń arasynda Almas ta bar edi...

Almas aıtady: Eki birdeı álem chempıonatynda júlde alǵan­nan keıin óz-ózime degen senimim kúsheıe tústi. Sol aralyqta Azııa oıyndarynda  kúmis medaldi moınyma taqtym. Sodan barlyǵymyz jatpaı-turmaı Olımpıadaǵa daıarlandyq. Rıodaǵy jarys qarsańynda Jasulan Qydyrbaev ekeýmiz naǵyz babymyzda edik. Ǵalamdyq dodanyń bas júldesi qos qazaqtyń bireýine buıyratynyna kámil sendik. Biraq qapııada Qazaqstannyń bir top aýyr atletine «dopıng qoldandy» degen aıyp taǵyldy. Bul jańalyq barshamyzǵa jaı túskendeı áser etti. О́zimiz­diń ádildigimizdi dáleldeý úshin halyqaralyq sotqa da júgindik. Biraq odan esh nátıje shyqpady. Osylaısha, sport salasynyń basy-qasynda júrgen aramzalar uıymdastyrǵan qıturqy oıyndardyń qurbany boldyq. Eń bastysy, biz dopıng qoldanǵan joqpyz! Bul sózdi Ilıa Ilın de, Jasulan Qydyrbaev ta, men de nyq senimmen aıta alamyz.

Iá, Almastyń sóziniń jany bar. Qos qazaq Brazılııaǵa birge attanǵanda, ekeýiniń de bul sapardan oljasyz oralmaıtyny anyq edi. Olaı deýge negiz, Olımpıada oıyndarynda 94 kılo salmaq dárejesinde jeńis tuǵyryna kóterilgen sportshylar mynadaı nátıje kórsetti:

1. Sohrad Mýradı (Iran) – 403 (182+221) kılo

2. Vadım Strelsov (Belarýs) – 395 (175+220) kılo

3. Aýrımas Dıdjbalıs (Lıtva) – 392 (177+215) kılo

Salystyrmaly túrde alsaq, Jasulan Qydyrbaev 2014 jylǵy álem chempıonatynda 408 (179+229) kılony eńserdi. Almatyda ol altyn tuǵyrdan qol bulǵady. 2015 jylǵy álem chempıonatynda Jasulan 399 (178+221) kılolyq nátıjemen qola alsa, Almas 402 (172+230) kılolyq kórsetkishpen kúmis medaldi ıelendi. Osy derektiń ózinen-aq, Rıo Olımpıadasynda ekinshi jáne úshinshi oryn alǵan sportshylardyń bizdiń jigitterden biraz qalyp qoıatynyn ańǵarý qıyn emes. Sol sekildi chempıondyq tájdiń ıegeri Sohrad Mýradıdiń de kór­set­kishi anaý aıtqandaı keremet emes. Parsy eli ókilin tuǵyrdan taıdyrýǵa qos qandasymyzdyń kúsh-jigeri anyq jetetin edi...

Almas aıtady: Dopıng daýyna ilikennen keıin kóptegen qıyndyqqa tap boldyq. Memleket tarapynan alatyn stıpendııadan qaǵyldyq. Eńbekaqydan aıyryldyq. Ol azdaı, dáýirimiz júrip turǵan shaqta arqamyzdan qaǵyp, maqtaý sózderin aıtqan aǵalarymyzdyń birazy teris aınaldy. Dos-jarandar da azaıdy. Bir sózben aıtsaq, turmys taýqymetin biraz tarttyq. Qınalǵan sátte Shalqar Tálipov pen Murat О́mirbek syndy kásipker aǵalarym qoldaý kórsetti. О́zim byltyr Almatyǵa qonys aýdaryp, Qazaqtyń Sport jáne týrızm akademııasy jáne respýblıkalyq sport kolledjine jumysqa ornalastym. Búgingi tańda sol jerlerde jastardy aýyr atletıkaǵa baýlyp júrmin. Biraq súıikti isimnen túbegeıli qol úzgenim joq. Kelesi jyly men úshin úlken sporttan shettetilý merzimi aıaqtalady. Sol kezde sporttyq arenaǵa qaıta oralamyn. Maqsatym – Tokıo tórinde top jarý. 2020 jyly alaýy tutanatyn Olımpııa oıyndarynda jeńis tuǵyryna kóterilý úshin esh aıanyp qalmaımyn. Oǵan kúsh-jigerimniń jetetinine senimdimin.  

Mine, Almas О́teshovtiń basynan osyndaı oqıǵalar ótti. Barsha Alash jurty álem chempıonatynda júlde alǵan tuńǵysh qazaq aýyr atletiniń Olım­pııa oıyndarynda da atoı salatynyna qatty sendi. Biraq sodyr saıasattyń sport­qa salqyny tıdi. Sonyń saldarynan sańlaqtarymyzdyń baǵy baılandy. Biraq bizdiń jigitterdiń saǵy synǵan joq. Máselen, Almas «Tokıoda atoı salamyn!» dep qulshynyp otyr. Sol senim, sol sezim qazaqtyń qara balasyn jańa bıikterge jetelese ıgi...

Ǵalym SÚLEIMEN,

«Egemen Qazaqstan»