Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty halyqqa Úndeýin júzege asyrý jumystary Mańǵystaý oblysynda qarqyndy qolǵa alyndy. О́ńirde bastamanyń tórtinshi baǵyty – shaǵyn nesıe berýdi ulǵaıtý boıynsha «Nur kapıtal» baǵdarlamasy iske qosyldy.
Baǵdarlamanyń ereksheligi jáne tıimdiligi – shaǵyn jáne orta bızneske nesıeniń jylyna 1 paıyzben berilýinde. Memleket basshysynyń ózi qoldap, maquldaǵan jobaǵa mańǵystaýlyqtardyń qyzyǵýshylyǵy joǵary. Mańǵystaý oblystyq kásipkerlik jáne saýda basqarmasynyń málimetinshe, oblystaǵy qalalar men aýdandar ákimdikterine kásipkerler tarapynan 2 mlrd teńgeden astam qarjyǵa eseptelgen 192 ótinim kelip túsken.
Nesıeni bes jyl merzimge 1 paıyzben ǵana beretin baǵdarlamada qatysýshynyń jasyna nemese ózge de erekshelikterine, sondaı-aq baǵyttarǵa shek qoıylmaǵan. Kelip túsken ótinishterdiń 35%-y mal sharýashylyǵy sektoryna, 22 paıyzy óńdeý jáne jeńil ónerkásibine, 16 paıyzy týrızm salasyna, 8 paıyzy kólik jáne qoıma isin órkendetýdi qolǵa alýǵa qatysty bolsa, ósimdik sharýashylyǵyna qatysty jáne densaýlyq saqtaý salasyna úles qosamyn degen jobalar árqaısysy 5 paıyzdy, qyzmet kórsetý men bilim berý salasy da árqaısysy tıisinshe 3 paıyzdy qurap otyr. Sonymen qatar tamaqtaný qyzmetteri 1 paıyz, kóterme jáne bólshek saýda 1 paıyz, ınvestısııalar 0,3 paıyzdy qurasa, óner, oıyn-saýyq jáne demalys baǵytyna qatysty ótinish ázirge 0,1 paıyzdy qurap otyr eken.
– Biz halyqtyń qoǵamdyq sana-sezimin jańǵyrtý úshin shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa naqty jaǵdaı týǵyzý mindetin qoıdyq. Qazirgi ýaqytta jalpy nesıe portfeli 2,7 mlrd teńgeni quraıdy, onyń ishinde 900 mln teńge jergilikti bıýdjetten, 1,800 mln teńge «Damý» qorynan. Búgingi tańda «Qazaqstannyń Halyq banki» AQ Mańǵystaý oblystyq fılıalymen 400 mln teńge, «Qazaqstannyń Halyq banki» AQ-tyń Jańaózen óńirlik fılıalymen 400 mln teńge jáne «ForteBank» AQ-pen 322 mln teńge, «Sberbank Rossıı» AQ EB-men 150 mln teńge kólemindegi somaǵa kelisim jasaldy. Sondaı-aq osy baǵdarlamaǵa qatysý úshin «Bank Sentr Kredıt» AQ jáne «Atameken Mıkrofınans» JShS ótinimderin berdi, – dedi Mańǵystaý oblysynyń ákimi Eraly Toǵjanov. Jobanyń tusaýkeserine «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy tóralqasynyń tóraǵasy Tımýr Qulybaev, Mańǵystaý oblysyndaǵy qalalar men aýdandar ákimderi, kásipkerler men qoǵamdyq birlestikter músheleri, ekinshi deńgeıli bankterdiń, qarjy ınstıtýttarynyń ókilderi qatysty.
Jalpy, Mańǵystaý oblysynda kásipkerlikti jolǵa qoıý, kásibin bastaımyn degen janǵa qoldaý kórsetý deńgeıi joǵary. Mysaly, óńirde 2018 jyldyń qańtarynan bastap oqýshylar arasynda kásipkerlik negizderin úıretý, bıznesti júrgizý ádisterin tanystyrý maqsatynda «Kásipker bolamyn!» atty qanatqaqty jobanyń tusaýy kesildi.
Joba barysynda mektep oqýshylaryna kásipkerlik negizdegi oıyn jattyǵýlar arqyly áleýmettik-bilim berý kózdelgen. «Kásipker bolamyn!» jobasy aıasynda oblystyń 12 qanatqaqty mektebinde 365 joǵary synyp oqýshylaryna arnalǵan 14 bıznes-trener fakýltatıvti sabaqtar ótkizilmek, sondaı-aq bıznes-trenerler men olardyń stýdentteri arasynda baıqaý uıymdastyrylyp, 150 jeńimpazǵa halyqaralyq bıznes-trenerlerdiń qatysýymen bıznes-lager uıymdastyrylady. Jeńimpazdar aımaqtyń iri kásipkerleri, «Damý» qory jáne «Atameken» UKP granttaryna qol jetkizedi.
Bıznesti órkendetýdi mektepten, oqýshylar arasynan bastaǵan óńirde «Nur kapıtal» baǵdarlamasyna qatysqysy keletin barlyq kásipkerler qajetti qujattardy daıyndaý jáne jınaýmen aınalysatyn bıznes-bólimshelerge ótinish tapsyrady. Mundaı bólimsheler Aqtaý jáne Jańaózen qalalaryna ornalasqan. Barlyq qajetti qujattaryn ekinshi deńgeıli bankterge tapsyrǵan kásipker ol maquldanǵan jaǵdaıda bankpen birlesip, sýbsıdııa alý úshin qujattardy oblystyq úılestirý keńesine jiberedi. Aımaqtyq úılestirý keńesi árbir aýdan úshin mańyzdy dep tanylǵan jobalardy qarastyrady.
Nıet bildirgender arasynda mal sharýashylyǵyna ótinimderdiń kóptigi atalmysh baǵyt boıynsha báskelestikti arttyratyny anyq. Al, mańǵystaýlyqtar úshin ózge de mańyzdy, kreatıvti jobalardy joldaýǵa múmkindik bar. Ár jobanyń artynda bastalaıyn dep turǵan bıznes, ár bızneste birneshe adamnyń jańa jumys orny bar ekeni qýantady. Demek, bul arqyly joba ólkedegi jumyssyzdyqty azaıtýǵa qol jetkizýdi maqsat etedi.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan»
Mańǵystaý oblysy