59 jyl boıy О́skemen turǵyndaryna qyzmet kórsetken, jolaqy baǵasy da (65 teńge) halyqtyń qaltasyna salmaq salmaıtyn, qorshaǵan ortaǵa keltirer zalaly da az, tańǵy saǵat 6-dan túngi 12-ge deıin qatynaǵan tramvaılar bıylǵy 26 aqpanda toqtap qalǵan-dy. 1959 jyly 6 qarashada resmı túrde jumysyn bastaǵan qoǵamdyq kóliktiń toqtaýyna «О́skemen tramvaı parki» JShS-nyń qaryzǵa belsheden batqany sebep bolǵan edi.
37 shaqyrym jol birde-bir ret jóndelmegen
Qala ákiminiń orynbasary Erjan Qońyrbaev qańtar aıynda jýrnalısterge arnap ótkizgen brıfıngte mekeme elektr energııasymen qamtamasyz etetin «Shyǵysenergotreıd» JShS-na 70 mıllıon, «SentrKredıt» bankine 406 mıllıon jáne salyq qyzmetine 102 mıllıon teńge kóleminde qaryz ekendigin málimdegen bolatyn. Al oblys ákimi Danıal Ahmetov tramvaı parki qyzmet atqarǵaly beri olarǵa qarasty 37 shaqyrym jolǵa birde-bir ret jóndeý jasalmaǵanyn, atalǵan joldyń 22-i shaqyrymynyń sapasy múlde nashar ekendigin, tramvaı parkin qarjylandyrý týraly birqatar bank basshylarymen, ınvestorlarmen kelissóz júrgizgenimen, barlyǵy da tozyǵy jetken qoǵamdyq kólik qatynasyna ınvestısııa salýdan at-tondaryn ala qashyp otyrǵanyn aıtqan-dy. Alaıda «О́skemen tramvaı parki» JShS-nyń burynǵy dırektory Anatolıı Ýspenskıı qaryzdyń astynda qalyp otyrǵanyna qaramastan, jumysshylaryna eshqandaı qaryzynyń joqtyǵyn, kásiporyndy odan ári damytýǵa múddeli ekendigin, naýryz aıynda túrik kompanııasymen kelisimshart jasasyp, nátıjesinde olar 3 mıllıon dollar kóleminde qarajat aýdaratynyn tilge tıek etip: «bizge atqarýshy bılik tarapynan eshqandaı qoldaý bolmaı otyr» dep jergilikti ákimdikti kinálaǵan edi. Sodan ne kerek, aqyr sońynda oblys basshylyǵy bul tyǵyryqtan shyǵar jol tek bireý ekendigin, tramvaı parki jaqyn arada memleket menshigine ótpese, jaǵdaıdyń odan ári ýshyǵa beretindigin alǵa tartqan-dy. Muny aımaq basshysy D.Ahmetov óńir turǵyndary aldyndaǵy esepti kezdesýinde de shegelep aıtqany esimizde.
Almatydan 13 tramvaı ákelinedi
Oblys ákimdigi turǵyndarǵa bergen ýádesinde turǵan sekildi. 30 naýryz kúni ótkizilgen brıfıngte О́skemen qalasynyń ákimi Qýat Tumabaev pen «Ertis» áleýmettik kásipkerlik korporasııasynyń basqarma tóraǵasy Anton Kramarenko tramvaı parkiniń bolashaǵyna qatysty tarqatyp aıtyp berdi. Anton Kramarenko óz sózinde qaryzy bastan asqan «О́skemen tramvaı parkiniń» múlki saýdaǵa qoıylyp, bastapqy baǵasy 853 mıllıon teńgege belgilengenimen, aýksıon nátıjesinde «Ertis» áleýmettik kásipkerlik korporasııasy 443,5 mıllıon teńgege satyp alǵanyn, qazir qujattardy tirkeý jumystary júrgizilip jatqanyn, 1-2 aı kóleminde «Mýnısıpıaldy tramvaı parki» degen atpen zańdy tulǵa paıda bolatynyn jetkizdi. Onyń sózinen «bizdiń bıznes josparymyz bar, jumysshylarǵa bir tıyn qaryzymyz joq» degen «О́skemen tramvaı parki» JShS-nyń burynǵy dırektory Anatolıı Ýspenskııdiń aıtqandarynyń shyndyqqa sáıkes emestigin ańǵarǵandaı boldyq. A.Kramarenko quqyq qorǵaý organdaryna 200-ge jýyq shaǵym túskenin, park qyzmetkerleri sońǵy 3 aı kóleminde aılyqtaryn almaǵanyn, mekemeniń eńbekkerlerge qaryzynyń jalpy jıyntyǵy 80 mıllıon teńgeden asqanyn aıtady. «Jaqynda ujymmen kezdestik. Barlyq jalaqy bereshegi bir apta kóleminde óteletinin eskerttik. Tramvaı parkiniń ujymyna kelsek, ujym osy kúıinde saqtalady. Birde-bir jumysshy qysqarmaıdy. О́ıtkeni qazirgi 14 tramvaıdyń ústine mamyr aıynda Almatydan taǵy 13 tramvaı ákelemiz. Sonda qala boıynsha uzyn sany 27 tramvaı júretin bolady», deıdi ol.
60 júrgizýshiden 28 ǵana qalǵan
Jalpy, tramvaı parki tóńiregindegi daý-damaıdyń órbigenine 5-6 jyldyń júzi bolǵan. Ásirese sońǵy jyldary mekeme jaǵdaıy qıyndaı túskeni málim. Máselen, osydan bir jyl buryn О́skemen tramvaı parkinde 60 júrgizýshi bolsa, qazir nebári 28 júrgizýshi ǵana qalǵan kórinedi. Buǵan deıin О́skemende tramvaılar tórt baǵytta qatynaǵan-dy. Resmı derekterge júginsek, osynaý qoǵamdyq kólikti jylyna 500 myńnan astam óskemendik paıdalanady eken. Qazirgi ýaqytta toqtap qalǵan tramvaılardyń ornyna birneshe avtobýs júrip jatyr. Desek te «Osy tramvaıdyń qanshalyqty qajeti bar? Avtobýs jetpeı me?» degen pikir bildirip júrgen qala turǵyndary da joq emes. О́skemen qalasynyń ákimi Qýat Tumabaev bul pikirmen kelispeıtindigin, tramvaı shahar turǵyndaryna asa qajet ekendigin aıtady. «Birinshiden, tramvaı qala turǵyndarynyń qaltasyna salmaq salmaıdy. Ekinshiden, júrý ýaqyty da uzaq. Jumystan kesh qaıtatyn turǵyndarǵa qolaıly. Úshinshiden, ekologııaǵa eshqandaı zııan keltirmeıdi. Ásirese О́skemen sekildi óndiristik qala úshin tramvaı taptyrmas kólik. Biz aldaǵy ýaqytta birtindep eski vagondardyń ornyna jańasyn alyp, tozyǵy jetken relster men elektr jelilerin jańartýdy josparlap otyrmyz. Bıyl tramvaı joldarynyń avtokólik joldarymen túıisetin tusyn da jóndemek oıymyz bar», deıdi qala ákimi.
Qazir kóptegen qala turǵyndaryn «tramvaı qashan júredi?» degen jalǵyz saýaldyń mazalap júrgeni anyq. Muny brıfıngte biz de suradyq. «Ertis» áleýmettik kásipkerlik korporasııasynyń basqarma tóraǵasy Anton Kramarenko munyń naqty ýaqyty áli belgisiz, shamamen maýsym-shilde aılarynda júrýi múmkin ekendigin jetkizdi.
Azamat QASYM, «Egemen Qazaqstan»
О́SKEMEN