Atakásipti jańǵyrtqan kásipker Syrym Ertaev

Al Otyrar qalashyǵy men Arystanbab kesenesin baılanystyratyn ejelgi jol qaıta jańǵyrtylyp, onyń boıyna ulttyq qolónershilerdiń sheberhanalary boı túzemek.

Bul taıaý arada iske asyrylýy tıis, jospardaǵy jumys­tar­dyń birqatary ǵana. Elbasy maqa­lasynda patrıotızm kindik qanyń tamǵan jerińe, ósken aýy­lyńa, qalań men óńirińe, ıaǵnı týǵan jeri­ńe degen súıis­pe­n­shi­likten bas­ta­latynyn aıta kele, «Týǵan jer» baǵdar­lama­syn qolǵa alýdy usyn­ǵan bolatyn. «Týǵan jerge, onyń máde­nıeti men salt-dástúr­leri­ne aıryqsha ińkárlikpen atsalysý – shynaıy patrıotızmniń mańyzdy kórinisteriniń biri. Bul kez kelgen halyqty ánsheıin birige salǵan qaýym emes, shyn mánindegi ult etetin mádenı-genetıkalyq kodynyń negizi.

Ekinshi, basqa aımaqtarǵa kóship ketse de týǵan jerlerin umytpaı, oǵan qamqorlyq jasaǵysy kelgen kásipkerlerdi, sheneýnikterdi, zııaly qaýym ókilderi men jas­tardy uıym­dastyryp, qoldaý kerek», – degen bolatyn Elbasy baǵdarlama­lyq maqalasynda. Oń­tús­tikte týǵan jeriniń, aýyly­nyń ósip-órkendeýine qomaqty úles qosyp júrgen kásipkerler kóp. Shaǵyn jáne orta bıznestiń damýyna, aýyldaǵy aǵaıynnyń jumyspen qamtylýyna múddeli azamattardyń birqatary «Qazaq­stan­nyń 100 jańa esimi» jobasyna endi. Elbasy aıtqandaı, «el damýyna zor úles qosqan aza­mat­tardyń ózderi men olardyń tabys­­qa jetý tarıhy ádette qur­ǵaq fak­ti­ler men sıfrlardyń tasa­syn­da qalyp qoıady. Shyn máninde, Qa­zaqstannyń árbir jetistiginiń ar­tynda alýan túrli taǵdyrlar tur...».

Osy oraıda biz el damýyna úles qosyp kele jatqan azamat­tar­­dyń biri – jeke kásipker Syrym Ertaevty áńgimege tartyp, tabysqa jetý tarıhyn bil­mek bolǵan edik.

«Qaıyp ata» JShS dırektory Syrym Maham­betuly – «100 ja­ńa esim» jobasyna tańdalǵan ká­sip­ker, mesenat. Elge jasap júr­gen qaıy­rym­dy­lyq isteri jónin­de aıtý­dy múl­de unatpaıtyn aza­mat­tyń múm­kindigi shekteýli jandar men az qamtylǵan otbasy­lar­ǵa qol­daý kórsetip, qarjylaı kómek be­rip júrgeninen habardar­myz. Kásip­ker­diń kópbalaly, jal­­ǵyz­ilikti analarǵa baspana sa­lyp berip, bala tárbıesimen alańsyz aı­na­lysýyna jaǵdaı ja­sap júr­ge­nin aıtýshylar da az emes. Bul is­ti kásipker óz aýylynda ǵana emes, kórshi eldi mekender­de de jal­ǵastyrýda. Jylyna 3-4 tur­­­ǵyn úı muqtaj jandarǵa te­gin beri­­­ledi. Osylaısha ol ózge árip­te­s­­­terine úlgi kórsetýde. Son­daı-aq ká­­sip­­­kerlikti meńger­gisi ke­le­tin­­de­r­ge úıretýden ja­lyq­paı­ty­nyn jas­tar jıi rıza­shylyqpen aıtady.

Ońtústik Qazaqstan oblysy, Qazyǵurt aýdanynda dúnıege kelgen kásipker qaıbir jyly Qazyǵurttyń baýraıyn malǵa toltyrǵan bolatyn. Ata kásip mal sharýashylyǵyn damytyp jatqan Syrym Mahambetuly bertinirekte Saıram aýdany, Qaınarbulaq aýyl okrýginen mal soıý beketin jáne et ónimderin tereńdetip óńdeý sehyn salyp, iske qosty. Qýattylyǵy – kúnine 30 tonna ónim óndiretin, 28 adam turaqty jumys orny­men qamtamasyz etilgen kásiporyn­da birinshi kezekte sapaǵa mán beriledi.

«Elbasy baǵdarlamalyq maqalasynda: «О́zimdiki ǵana tańsyq, ózgeniki – qańsyq» dep keri tartpaı, ashyq bolý, basqa­lardyń eń ozyq jetistikterin qabyldaı bilý, bul – tabystyń kilti, ári ashyq zerdeniń basty kórsetkishteriniń biri», ekenin aıtty. О́zgelerdiń tájirıbesin alyp, eń ozyq jetistikterin boıǵa sińirý múmkindigin paıdalanýdy atap kórsetti. Osy oraıda biz mal soıý sehyn ashar aldynda shetelderdi aralap, osy saladaǵy ozyq tehnologııa­larmen tanystyq. Elimizdiń ónimin eksportqa shyǵarýdy kózdedik. Kórgen-úırengenimizdi, izdenisten túıgenimizdi saraptap, óz sehymyzda qoldandyq. Ná­tı­jesinde, et ónimderin eks­port­qa shyǵarýdamyz.

Iran elinen sura­nys kóp, alǵashqyda 10 myń qoı jiberdik, búginde kúnine 2-3 myń jóneltýdemiz. Sondaı-aq Qytaı, Reseı elderinen suranys túsýde. Olarǵa semiz mal emes, salmaǵy keminde 10 keli, ári ketkende 20 keliden aspaıtyn mal eti qajet. Bizde ondaı qoılar joq. Asyldandyryp, semirtýge beıimbiz. Osy oraıda olardyń taǵamtaný mádenıetin zerttep, talapqa saı ónimderdi jiberýge basymdyq berýdemiz. Kóptegen aýyldardan, tipti ózge oblystardan kelip mal sharýashylyǵy baǵytyn­da kásipkerlikti meń­gerýge qyzyǵýshylyq tanytýshy­lar kóp. Olar­dyń oqyp-úırenýine barlyq jaǵ­daı jasaýdamyz jáne tegin. Iаǵ­nı bizde kásipkerlik mektebi jumys isteýde», deıdi Syrym Ertaev.

Búginde «Qaıyp ata» JShS et ónimderi eksporty kólemin arttyra túsýde. Degenmen etti tereń óńdep, Koreıa, Japonııa elderine de jóneltýdi kózdep otyrǵan serik­testikke bilikti tehnolog qajet. «Jastarmen kezdesýde aýyl­ǵa qajetti maman­dyqtar­dy, onyń ishinde tehnolog mamandyǵyn meńgerýge úndeýdemiz. Eger talapkerler bolsa, bizdiń kásiporyn­­da jumys istetip, Eýropaǵa oqý­ǵa óz qarajatymyzben jiberýge daıynbyz. Sondaı-aq búginde mal dárigeri, zootehnık syndy mamandyqtar da suranysqa ıe.

Bizdiń elimizdegi mal ónimderi, et arab elderinde de joǵary baǵalanady. О́ıtkeni shóbimiz qunarly, tabıǵatymyz, klımaty­myz mal ósirýge qolaıly. Eli­mizdiń qaı óńirinde bolsyn. Jas­tardy mal sharýashylyǵyna den qoıýǵa shaqyrýdamyz. Kásip­ke degen mahabbat barlyq qıyn­dyq­ty jeńetinin aıtýdamyz. Etti tereńdetip óńdeýdi qolǵa alamyz, ol úshin mal sanyn kóbeıtý qajet. Atakásipti jańǵyrta sapaly mal azyǵyn daıyndap, sapaly ónim shyǵaryp, álemge tantytýymyz qajet», deıdi kásipker.

Qazyǵurt, Saıram aýdandarynda mal sharýashylyǵyn damytyp otyrǵan kásipker bul isti Batys Qazaqstan oblysyn­da da júrgizýde eken. Oral qala­synyń mańaıynan jer alyp, qora turǵyzǵan seriktestik endi 2-3 myń bas malǵa arnalǵan bor­daqylaý alańyn salmaq, qoı sanyn kóıbeıtpek. Mine osylaısha jańa jumys oryndaryn ashyp, izdenimpazdyǵymen, eńbekqorlyǵymen aýyl, aýdan­daǵy aǵaıynnyń alǵysyna bólenip, «100 jańa esimge» engen Syrym Mahambetuly kásibiniń aýqymyn keńeıtip, týǵan jerge súıispenshiligin týǵan elge – Qazaqstanǵa degen patrıottyq sezimge ulastyryp otyr.

Aıta ketelik, Ońtústikte «Týǵan jer» arnaıy jobasy negizinde 50 joba daıyndalyp, 153 is-shara júzege asyrylýda. Al «Tárbıe jáne bilim» kishi baǵ­darlamasy aıasynda 19 joba, «Rýhanı qazyna» aıasynda – 20, «Atameken» aıasynda – 10, «Aqparat tolqyny» aıasynda 2 joba iske asady.

Ǵalymjan ELShIBAI,

«Egemen Qazaqstan»