«Qaban» qozyǵa úrke qaraýdyń qajeti joq

Táýish aýylynyń tur­ǵyny Aqpan Dosanovtyń qora­syndaǵy bir qoıdyń shala týǵan qozysynyń basy úl­ken, astyńǵy jaq súıegi jetil­megendikten ony bir qaraǵanda qabanǵa uqsatady. Biraq tabı­ǵattyń mundaı «aýytqýy» maldyń ishinde ilýde bolsa da kez­desetinin biletin sharýa ony aýyldaǵy mal dári­gerine kórsetýdi de maqsat tutpaı, kómip tastaıdy. Biraq neme­releri jetilmeı, shala týǵan qozyny telefonymen sýretke túsirip alady, ýatsap arqyly sút pisirim ýaqytta-aq dúıim jurt­qa taratyp úlgeredi.

Biz osy «qaban» bolyp týǵan óli qozynyń anyq-qanyǵyn bilý úshin Jankeldın aýdandyq «Mal dárigeri» memlekettik-kommýnaldyq kásipornynyń dırektory Ábilbek Seıt­qa­zıevpen habarlasqan edik.

– Aýyl turǵynynyń qora­syndaǵy qoı qaı qaban­men býdandasypty? Qulaq estimegen jaǵdaıdy jurt aıta beretin boldy ǵoı. Áleýmettik je­lilerde Baıqońyrdan ush­qan Reseı zymyrandary taratqan radıasııa saldary degender de tabylyp jatyr. Mundaı jaǵdaı bu­rynnan kezdesetin qubylys. Sharýa qorasyndaǵy qoshqaryn ózgertip otyrýy kerek. Qan týystyǵy bar malda mundaı qu­bylystar bolyp turady. О́zim­niń kóp jylǵy jumys tájirıbemde eki basty nemese segiz aıaqty qozynyń týǵa­nyn kórgenmin. Erkek maldy ózgertip otyrmaǵan jerde osyndaı tuqymnyń jetilmeýi, azǵyn­daýy bola beredi, – deıdi Ábilbek Seıtqazıev.

Tórt túliktiń jaǵdaıyn bes saýsaqtaı biletin qazaq ýaq maldyń erkegin aýystyryp otyr­ǵan. Taǵy bir qyzyǵy, ilýde bir bolsa da, iri qara men jyl­qynyń tólin egiz týýy kez­desip turady eken.

– Negizi iri qara maldyń egiz tap­qanyn yrymshyl qazaq jaqtyrmaǵan. Sıyr egiz buzaý, bıe egiz qulyn tapqanda bir tó­lin óltirip, kómip tastaǵan jaǵ­daılar da kezdesken. Nemese egizdiń bireýin ózgege syılap ji­beredi eken. Al Torǵaıda jyl­qynyń egiz qulyn týýy jıi kezdesip júr. Meniń baıqaýym­sha, mundaı qubylys jylda kezdespeıdi. Al keıbir jyldary sıyr da, jylqy da egiz taba­dy. Bıyl Torǵaıdyń ózin­de eki jylqynyń baýyrynda egiz qulyn shapqylap júr, ká­dimgi qulyndar, eshqandaı aýyt­qýy joq , – deıdi Ábilbek Seıt­qa­zıev.

Aýyldyń mal dárigerleri «qaban» qozynyń sebebin jurt­ty dúrliktirmeı dóp basyp aıtyp berdi. Al jylqy men sıyr egiz týdy dep nesine úrke­miz? «Qoı egiz týsa, shóptiń basy aıyr shyǵady» degen ǵoı sharýa baq­qan atalarymyz. Aıt­paqshy, «Bardyń esebi tabyla­dy» degendi aıtqan da sol atalary­myz.

Názıra JÁRIMBET, «Egemen Qazaqstan»

Qostanaı oblysy,

Jankeldın aýdany