Kúnbaǵys maıyn óndiretin kásiporyn Batys Qazaqstan oblysy Terekti aýdany Poıma aýylynda 2009 jyly ashylǵanymen, bes jyl boıy boıyn jaza almady. Aqyry jańa ınvestor tabylyp, 2014 jyly belgili kásipker, «BelesAgro» kompanııalar tobynyń jetekshisi Murat Jákibaev bul isti qolyna alǵan bolatyn.
Búginde tehnologııa kún saıyn ózgergen zaman ǵoı. Jańa qojaıyn birden kásiporynnyń mıllıardtaǵan qaryzyn ótep, óndiristi tehnıkalyq jańǵyrtý jumystaryn qolǵa alǵan edi. Jańǵyrtý jumystaryna barlyǵy 2 mlrd 300 mln teńge qarjy jumsalypty.
– Jańadan ornatylǵan eýropalyq qural-jabdyqtar men zamanaýı tehnologııa óndiris kólemin eki esege arttyrýǵa múmkindik beredi. Buryn jylyna 20 myń tonna shıkizat óndirilse, qazir ol 45 myń tonnany quraıdy. Zaýytta buryn maıly daqyldardan tek 30 paıyz ǵana maı alynatyn. Jańa jeliler 43 paıyzǵa deıin maı alýǵa múmkindik beredi. Burynǵy tórt óndiristik seh jelisi jańa tórt sehpen tolyqty. Onyń ishinde shıkizatty daıyndaıtyn, dándi syǵymdap tazartatyn, ekstraksııalaıtyn zamanaýı jeliler bar. Dáninen ajyratylǵan kúnbaǵys qabyǵyn jaǵyp, odan bý óndiremiz. Iаǵnı maıly daqyldan maı alý barysynda gaz nemese kómir otyny qoldanylmaıdy. Qazir alyp bý qazandyǵy qýatynyń tek otyz paıyzyn ǵana qoldanyp otyrmyz. Bolashaqta bý qoryn jylyjaı sharýashylyǵy men mal azyǵyn daıyndaýda paıdalanýǵa bolady, – deıdi Murat Jákibaev.
Ekinshi tynysy ashylǵan kásiporynnyń jumys barysymen tanysqan oblys ákimi Altaı Kólginov kásiporyn basshysymen, tehnolog mamandarmen, jumysshylarmen pikirlesip, mamandardy daıyndaý, qyzmetkerlerdiń biliktiligin arttyrý, jalaqynyń ýaqtyly tólenýi jáne shıkizat alýda jergilikti taýar óndirýshilerge basymdyq berý máselelerin talqylady.
– Memlekettiń qoldaýymen kásiporynda eki jyl boıy qyrýar jumys atqaryldy. Jańa tehnologııa tartylyp, kóp qarajat quıyldy. Endi ózimizge qajet ónimdi shyǵarý, oǵan qosa eksportqa jóneltý kezek kúttirmeıtin mańyzdy másele. Bolashaqta kásiporyn júıeli jumys jasaıdy dep senemiz, – dedi óńir basshysy.
Zaýytta kúnbaǵys maıynyń tazartylǵan, ıissizdendirilgen, muzdatylǵan jáne rafınadtalmaǵan túrleri shyǵarylady. Kásiporyn ónimi Batys Qazaqstan, Aqtóbe jáne Atyraý oblystarynyń saýda oryndaryna kóterme baǵamen bir lıtri 260-265 teńgege satylýda. Jýyrda «Beles» kúnbaǵys maıynyń alǵashqy 50 tonnasy О́zbekstan Respýblıkasyna jóneltilgen.
Maı zaýytynda 105 adam turaqty jumys isteıdi. Olardyń kóbi – jergilikti turǵyndar. 2017 jyly jergilikti dıqandardan 13 myń tonna kúnbaǵys daqyly satyp alynǵan.
Qazbek QUTTYMURATULY, «Egemen Qazaqstan»
Batys Qazaqstan oblysy