45 jastan asqan shaǵynda shaý tartyp qalmaı, ár jyldary kásipqoı rıngte tabysty óner kórsetken boksshylar az emes. Olardyń birazy 20 men 30 jas aralyǵyndaǵy kúsh-qýaty boıyna syımaı, jalyndap turǵan jastardyń ózin joldarynan yǵystyryp, mıllıondaǵan jankúıerlerdiń zor qoshemetine bólendi. Desek te sol sańlaqtar arasynda eń beldi nusqalar boıynsha álemdik táj úshin talasqan tulǵalar sırek. Bul kóshti dańqty Bernard Hopkıns bastap tur.
1965 jyly AQSh-tyń Fıladelfııa qalasynda dúnıege kelgen Bernard Hopkıns bala kezinen teris jolǵa túsip, talaı shytyrman oqıǵalardy basynan ótkerdi. Tóbelesti, urlyq jasady, adam tonady, qaraqshylyqpen aınalysty. О́zi sekildi buzaqylarmen eregesip, talaı ret pyshaqqa da tústi. Aqyry 17 jasynda tártip saqshylarynyń qolyna túsip, 18 jyl merzimge bas bostandyǵynan aıyryldy. Keıinnen sot óz sheshimin ózgertip, 1988 jyly bolashaq boks juldyzyn túrmeden bosatty. Bes jyl temir qapasta otyrǵan Hopkıns kóp nárseni oı eleginen ótkizip, endigi ómirin mándi de maǵynaly ótkizýge bekindi. Islam dinin qabyldap, boıyndaǵy jat qylyqtardan aryldy.
О́z ómiriniń 28 jylyn Bernard boksqa arnady. 1988 jyldyń qazanynda alǵashqy kezdesýin ótkizgen ol sońǵy ret 2016 jyldyń jeltoqsan aıynda rıngke kóterildi. Baqandaı 18 jyl! Sol aralyqta 67 márte sharshy alańǵa shyǵyp, 55 ret jeńiske jetti. 32 qarsylasyn nokaýtqa jiberdi. 8 ret utylyp, 2 saıys teń aıaqtaldy. Taǵy 2 kezdesýdiń nátıjesi esepke alynbady. Al Hopkınstiń eń ǵajap rekordy – álem chempıony atanǵan «eń qart» boksshy retinde tarıhta qaldy. Alǵashynda Hopkıns 46 jasynda, odan keıin 47 jasynda altyn belbeýdi ıelendi. Bul mejemen ol shektelmedi. 2014 jyldyń 19 sáýirinde bizdiń Beıbit Shúmenovti upaı sanymen utqan amerıkalyq sportshy 49 jasynda chempıondyq ataqqa qol jetkizdi. Bul – búgingi tańdaǵy rekordtyq kórsetkish!
28 jyl boıy sharshy alańdy armansyz shaıqaǵan Archı Mýr sońǵy ret 1961 jyly álem chempıony atandy. Ol kezde AQSh-tyń Kalıfornııa shtatynyń týmasy 47 jasta edi. Archı barlyǵy 219 jekpe-jek ótkizip, 185 ret jeńis toıyn toılady. 131 qarsylasyn esinen tandyrdy. 23 ret utylyp, 11 aıqas teń aıaqtaldy. Kezinde ol Rokkı Marchıano, Floıd Patersson, Muhammed Álı jáne taǵy basqa boks juldyzdarymen kúsh synasqanyn egde tartqan jankúıerler umyta qoıǵan joq.
1994 jyldyń 5 qarashasynda AQSh-tyń alyby Djordj Forman óziniń otandasy Maıkl Mýrerdi utyp, 45 jasynda álemdik tájdi ıelendi. Sodan keıin qatarynan úsh jyl boıy ol mártebeli ataǵyn abyroıly qorǵady. 1997 jyly ózinen 22 jas kishi Shennon Brıggsten upaı sanymen utylǵannan soń 48 jastan asqan ardager boksshy bylǵary qolǵabyn shegege ildi. О́ziniń sporttyq karerasynda barlyǵy 81 kezdesý ótkizgen Djordj 76 márte jeńiske jetip, 68 ret básekeni merziminen buryn aıaqtady. Kezinde ol ataqty Djo Frezerdi eki ret nokaýtpen utyp, áıgili Muhammed Álıden utylǵan. Taǵy bir erekshe atap óterlik jaıt, Forman 1977 jyly 28 jasynda úlken sporttan qol úzip, 1987 jyly 38 jasynda qaıta oraldy. Dańqty boksshynyń júrip ótken jolyna úńilsek, 10 jyldyq úzilis onyń sporttyq babyna keri áserin tıgizbegenin ańǵarý qıyn emes.
19 jyldan asa ýaqyt judyryqtasqan Larrı Holms óziniń sońǵy jekpe-jegin 2002 jyldyń 27 shildesinde Erık Eshke qarsy ótkizdi. Bul báseke 53 jastaǵy el aǵasynyń paıdasyna sheshildi. Karerasyndaǵy 75 aıqastyń altaýynda ǵana utylǵan amerıkalyq azamat kezinde Muhammed Álıdiń ózin aıqyn basymdyqpen utqan bolatyn. Eń keremeti, 1973-1985 aralyǵynda ótkizgen óziniń alǵashqy 48-kezdesýiniń barlyǵynda Larrıdiń mereıi ústem boldy. Ol tek shaý tartqan shaǵynda ǵana jeńile bastady.
Panamanyń maqtanyshy Robert Dıýrannyń jankeshtiligine tamsanbaý, tańdanbaý múmkin emes. Sporttyq mansabyn jeńil salmaqtan bastaǵan ol jartylaı aýyr salmaqqa deıin kóterildi. Sol aralyqta chempıondyq belbeýdi san márte ıelenip, 119 kezdesýdiń 103-de ústemdik etti. 70 básekeni merziminen buryn aıaqtady. Eń keremeti, kásipqoı rıngte ol tabany kúrekteı 33 jyl boıy judyryqtasqan eken. Sońǵy ret Dıýran 50 jasynda sharshy alańǵa shyqty.
Joǵarydaǵy rekordtardy buzýǵa Roı Djonstyń múmkindigi bolǵan edi. Florıda shtaty týmasynyń kásipqoı rıngte júrgenine 20 jylǵa jýyqtap qaldy. Túrli salmaq dárejelerinde judyryqtasqan ol san márte álem chempıony atandy. Alǵashqy 50 kezdesýinde Roı tek bir ret qana jeńilistiń kermek dámin tatty. О́ziniń 35 básekesinde ol erejeni buzyp, jeńis Montell Grıffınniń enshisine jazyldy. Sodan keıin AQSh-tyń óreni qatarynan taǵy 15 jekpe-jekti jeńispen aıaqtady. Barlyǵy 75 márte rıngke kóterilgen Djons 66 aıqasta utyp, 47 qarsylasyn nokaýtqa túsirdi. Sońǵy ret aty ańyzǵa aınalǵan 49 jastaǵy boksshy ústimizdegi jyldyń aqpan aıynda Skot Sıgmondy utty. Sodan keıin ol boksty doǵardy.
Sonymen qatar qart boksshylar qataryna Evander Holıfıld-ty da qosýǵa bolady. Kásipqoı rıngtegi tusaýkeser kezdesýin 1984 jyly ótkizgen ol 27 jyl boıy aıanbaı aıqasty. Ataǵynan at úrketin Maık Taısonnyń ózin eki ret sabap, asa aýyr salmaqta álem chempıony atandy. Sońǵy ret AQSh boksshysy 2011 jyldyń 7 mamyrynda Braıan Nılsendi soqqyǵa jyqqannan soń 48 jasynda súıikti isimen qosh aıtysýdy qup kórdi.
Ǵalym SÚLEIMEN, «Egemen Qazaqstan»