Bıyl Eýrazııalyq top (ERG) quramyna kiretin «Eýrazııalyq energetıkalyq korporasııa» AQ-tyń «Shyǵys» kenishine qarasty jańa «Shyǵys-2» alabynyń ekinshi kezegi iske qosyldy. Jobaǵa ınvestısııalyq baǵdarlama sheńberinde 9,3 mlrd teńge bólindi.
Joba júzinde jańa alapty kómir óndirýge saı daıyndaýǵa múmkindik beretin tehnologııalar ázirlendi. Kómirdi tasymaldaý úshin uzyndyǵy 1610 metrge jetetin kenish joly taǵy bir taspa boıy uzartyldy.
– Álemge áıgili Ekibastuzdyń «Bogatyr» jáne «Shyǵys» kenishterinde elimizdegi kómirdiń 60 paıyzy óndiriledi. Byltyr «Shyǵys» kenishiniń kenshileri kómirdiń 550 mıllıonynshy tonnasyn óndirgen bolatyn. Endi mine, osy bir jyl aralyǵynda jańa alaptan 1 mıllıon tonna óndirilgeni kenshiler úshin jetistik, – deıdi «Shyǵys» kenishi dırektory Iýrıı Goncharov.
Jalpy, Iýrıı Goncharovtyń aıtýynsha, qazirgi kezdegi kómir naryǵynda kezdesetin keıbir jaǵdaılarǵa qaramastan, kásiporyn óziniń básekege qabilettiligin saqtap qaldy, shyǵyndardy qysqartyp, óndiris ónimdiligin arttyrdy. Byltyr mysaly, kómir óndirý 17 mıllıon tonnany qurady. Bıylǵy jyly da óndiris ónimdiligin arttyrý jospary bar. О́ıtkeni byltyrǵy jyly bastalǵan ınvestısııalyq jobalar búginde júzege asýda.
Munyń bir aıqyn mysaly kenshiler «Shyǵys-2» alabyn biregeı erekshe joba dep baǵalaıdy. Bul joba birinshiden jańashyl, ıaǵnı qalyptasqan standartty emes, erekshe ınjenerlik sheshimderdiń enýine jol ashty. Kenshiler jańa KLP-5 konveıeriniń kómir qazý, tasymaldaý jobasyn ózderi jasaǵan erekshe sheshimderiniń kómegimen júzege asyrdy. Konveıerler qondyrǵylaryn kenshiler ózderi jóndeıdi. Kenish kómirdi óndirý, usatý jáne kólikpen jóneltý úderisine jańashyldyq ákelýde.
Mindet – tutynýshyǵa sapaly kómir jetkizý. Ekibastuzdyq kenishter aldymen ishki naryqty sapaly kómirmen qamtamasyz etedi. Kelesi kezekte básekelestikke qabiletti, suranysqa saı kómirdi eksportqa shyǵara aldy.
Qazir damyǵan elder gazǵa kóshýde. Al ázirge bizdiń kenishterdiń mindeti – kómir sapasyn jaqsartý. Iаǵnı kómirdi óndirip qana qoımaı, baıytýǵa, kómir hımııasyn damytýǵa basymdyq berý kerektigi aıtylýda.
Mysaly, biz jazyp otyrǵan «Shyǵys» kenishi Aqsý ferroqorytpa zaýytyna fraksııalanǵan kómir jetkizýde. Kenish aldaǵy jyldarǵa josparlanǵan kómir baıytýdyń birneshe túrin de ázirleýde. Negizgi tutynýshysy «EEK» AQ Aqsý elektr stansasy orta eseppen 26 000 tonna kómir tutynady, bul bir táýlikte óndiriletin kómirdiń teń jartysy. Básekege qabiletti bolý úshin óndiristik shyǵyndardy qysqartý asa mańyzdy.
Mine, sondyqtan da jańa bastalǵan «Shyǵys-2» jobasyn júzege asyrý kenish boıynsha kómir óndirýge jumsalatyn shyǵyndy azaıtýǵa múmkindik beredi. О́ndiriske de kúndelikti ózgeris, jańashyldyq qajet.
– Joba ázirshe ónerkásiptik tájirıbeden ótýde.Tekserister men synaqtar arqyly jobanyń senimdiligine jáne qaýipsizdigine kóz jetkizemiz. Sodan keıin ǵana jańa alaptan kómir tasymaldaıtyn jańa konveıer jelisi ónerkásiptik paıdalanýǵa beriledi, – deıdi kenishtiń bas ınjeneri Eldar Dáýitov.
Jańa alaptaǵy ken qyrtysy 10-15 metrge, keı jerlerde 3 metrge deıin jetedi. Kómir jerdiń syrtqy betinde jatyr. Kómir qazylǵan jerge «+55» degen belgi qoıylǵan. Bul jerdiń syrtqy qabatynan eseptegende kómirdiń 225 metr tereńdikte qazylǵanyn kórsetedi. Kenshiler bul alapta kómir qory 558 mıllıon tonnaǵa jetedi dep boljaıdy.
Investısııalyq baǵdarlama aıasynda kenishke «Liebherr R-976 Litronic» bargıdravlıkalyq ekskavatory da jetkizildi. Ekskavatordyń quny 320 mıllıon teńge. Salmaǵy 90 tonna. Ereksheligi – kómir qazý jumystary jarylyssyz jasalady.
О́ıtkeni jergilikti jerdegi kenishterden qalaı kómir alynatyny belgili. Osydan keıin kómir qazý tehnıkasyn jasaýǵa tapsyrys berildi. Qazý tereńdigi – 10,75 metr. Ekskavator ken qazýdyń joǵary talaptaryna saı qurastyryldy. Baqylaý kameralary sensorlyq ekran monıtorymen jabdyqtalǵan. Avtomatty salqyndatqysh ornatylǵan. Kenish sheteldik Liebherr fırmasymen jyldar boıy birge jumys istep keledi. Bul kúnderi kásiporynda osy fırma qurastyrǵan ekskavatorlar, krandar, tıegishter jáne býldozerler sapaly jumys jasaýda. Muny óndiristik týr barysynda biz de kórip, jetistikter barysyn saralap qaıttyq.
Jalpy, óńirdegi Aqsý qalasynda ornalasqan «Eýrazııalyq energetıkalyq korporasııa» AQ elimizdegi elektr energııasynyń 17 paıyzyn, kómirdiń 20 paıyzyn óndiredi. Korporasııaǵa Aqsý elektr stansasy, Ekibastuzdaǵy «Shyǵys» kómir kenishi jáne О́ndiristik jóndeý bólimshesi qaraıdy. Energetıkalyq korporasııada 6 227 adam eńbek etýde.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
EKIBASTUZ